TUSAŞ’ın Millî Turbofan Motoru Projesine 10 Milyar Lira Destek: Mobilite Paketinin En Büyük Kalemi
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı kapsamında TUSAŞ’ın yerli ve millî yeni nesil turbofan motoru projesine 10 milyar lira destek verdi. Bakanlık verilerinden Anadolu Ajansı’nın (AA) 9 Kasım 2026’da derlediği bilgiye göre bu tutar, programın mobilite başlığı altında desteklenen 33 proje arasındaki en büyük kalem.
Desteğin kapsamı tasarımdan seri üretim hazırlığına kadar uzanıyor. Projede ön tasarım, kavramsal ve detay tasarım, motor olgunlaştırma, kalifikasyon ve kapanış faaliyetlerinin tamamlanması, sonunda da geliştirilen motorun seri üretime hazır hâle getirilmesi hedefleniyor.
Bakanlık Verileri Ne Söylüyor?
AA’nın aktardığı bakanlık verilerine göre Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı’nda bugüne kadar 213 projeye toplam 195 milyar lira destek sağlandı. Bunların 33’ü mobilite alanında ve bu projelere ayrılan destek 64 milyar lira. TUSAŞ’ın turbofan projesine verilen 10 milyar lira, mobilite paketinin yaklaşık altıda birine denk geliyor.
Aynı paketteki öne çıkan diğer iki proje savunma dışı: ULAK Haberleşme’nin 5G baz istasyonu projesine 4 milyar lira, Volta Motor’un şehir içi elektrikli mini otomobil projesine 2 milyar lira destek verildi. Yani turbofan motoru, mobilite başlığında ikinci sıradaki projenin iki buçuk katı kaynak alıyor.
Bakanlık verilerinde motorun kullanım alanı sivil havacılık ve insansız hava sistemleri olarak öne çıkarılıyor; gemi platformları ve jet uçakları da olası kullanım alanları arasında sayılıyor.
Hangi Motor? Açıklanmayanlar
Desteğin hangi motor programına aktarılacağı, yani projenin adı, itki sınıfı ve takvimi kamuoyuyla paylaşılmadı. Destek kalemi doğrudan TUSAŞ adına geçiyor; motor geliştirme alanında TUSAŞ’ın bağlı ortaklığı TUSAŞ Motor Sanayii AŞ (TEI) faaliyet gösteriyor. Ancak bu desteğin TEI’nin mevcut TF6000 ya da TF10000 programlarıyla doğrudan ilişkisi resmî olarak teyit edilmedi. Envanter Medya bu nedenle projeyi bilinen bir motor adıyla eşleştirmiyor.
Ödeme takvimi, kalifikasyon için hedef yıl ve motorun performans değerleri de paylaşılan veriler arasında yer almıyor.
Neden Önemli?
Turbofan motoru, Türk havacılık ve savunma sanayiinin hâlâ dışa bağımlı kaldığı en kritik alanlardan biri. Millî muharip uçak KAAN prototipleri General Electric F110 motorlarıyla, HÜRJET ise yine ithal F404 motoruyla uçuyor. Konuyu HÜRJET’in F404 motoru ve yerli motor planı dosyamızda ayrıntılı ele almıştık. Jet motorlu İHA ve insansız savaş uçağı sınıfında da benzer bir tablo söz konusu.
Küçük turbojet sınıfında ise Türkiye seri üretim olgunluğuna ulaştı: Kale Jet Motorları’nın KTJ serisinde 5 Kasım 2026’da 1.000’inci motor üretimi duyuruldu. Turbofan, hem itki sınıfı hem de sıcak bölüm malzemeleri, türbin kanatçığı ve yanma odası teknolojileri açısından turbojetten çok daha zorlu bir alan. Bu nedenle 10 milyar liralık kaynağın, tasarımdan kalifikasyona kadar tüm adımları finanse edecek biçimde kurgulanması dikkat çekiyor.
Destek ayrıca savunma dışı bir bakanlık programından geliyor. Projenin sivil havacılık ve insansız sistemleri birlikte hedeflemesi, motorun yalnızca askerî değil çift kullanımlı bir ürün olarak konumlandırıldığına işaret ediyor.
Kronoloji: Türkiye’de Millî Turbofan Çalışmaları
- Mart 2024: SSB himayesinde TEI tarafından geliştirilen TF6000, millî motor test sisteminde ilk kez çalıştırıldı. SSB Başkanı Haluk Görgün, test süreci sonrasında KIZILELMA ve ANKA-3’ün gücünü TF6000’den alacağını söylemişti.
- 2026: KAAN programında prototipler F110 motorlarıyla test sürecini sürdürüyor; KAAN-1 prototipi 31 Temmuz 2026’da ilk taksi testini yaptı.
- 5 Kasım 2026: Kale Jet Motorları’nın KTJ serisi turbojetlerinde 1.000’inci üretim tamamlandı.
- 9 Kasım 2026: Bakanlık verileriyle TUSAŞ’ın yeni nesil turbofan motoru projesine 10 milyar lira destek verildiği açıklandı.
Üretici ve Proje Çerçevesi
Destek alan şirket Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ). Şirketin ürün ve program yelpazesini TUSAŞ nedir? sayfamızda derledik. Proje, SSB’nin yürüttüğü savunma tedarik projelerinden farklı olarak Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın sanayi teşvik programı üzerinden finanse ediliyor. Projede SSB’nin bir rolü olup olmadığına dair açıklama yapılmadı.
Uçak motorunda dışa bağımlılık yalnızca Türkiye’nin meselesi değil. İngiltere’nin GCAP için Rolls-Royce’la yaptığı motor yatırımını 2,5 milyar sterlinlik motor programı haberimizde, Türk savunma sanayiinin dönüşümünü ise Savunma Sanayiinin 41 Yılı dosyamızda ele almıştık. TUSAŞ’ın jet motorlu insansız platformlarının ihracat tarafı için ANKA ihracatları sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
TUSAŞ’ın turbofan motoruna ne kadar destek verildi?
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verilerine göre Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı kapsamında 10 milyar lira destek verildi.
Destek hangi motor için?
Resmî ifade “yerli ve millî yeni nesil turbofan motoru”. Motorun adı ve itki sınıfı açıklanmadı.
Motor nerede kullanılacak?
Sivil havacılık ve insansız hava sistemleri hedefleniyor. Gemi platformları ve jet uçakları da olası kullanım alanları arasında sayılıyor.
Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı’nda toplam ne kadar destek verildi?
Bakanlık verilerine göre 213 projeye 195 milyar lira. Mobilite alanındaki 33 projenin payı 64 milyar lira.
Kaynak: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı verileri (Anadolu Ajansı, 9 Kasım 2026); AA, TF6000 ilk çalıştırma haberi (Mart 2024).
