HÜRJET teknik özellikleri: boyut, hız, motor ve menzil (2026)
HÜRJET’in TUSAŞ tarafından açıklanan resmî teknik künyesine göre uçak 13,6 m uzunluğunda, 9,5 m kanat açıklığında ve 4,1 m yüksekliğindedir. Azami hızı 1,4 Mach, servis tavanı 45.000 ft, menzili 1.060 deniz mili (≈ 1.963 km) olarak verilir. Tek bir General Electric F404-104 turbofan 17.700 lb itki üretir; faydalı yük kapasitesi 7.500 lb, mühimmat istasyonu sayısı 7’dir. Boş ağırlık ve azami kalkış ağırlığı resmî olarak açıklanmadı.
| HÜRJET — Teknik Künye Özeti | |
|---|---|
| Tam tanım | Tek motorlu, tandem çift koltuklu ileri jet eğitim (AJT/LIFT) ve hafif taarruz uçağı |
| Üretici | TUSAŞ / Turkish Aerospace — Kahramankazan, Ankara |
| Boyutlar | Uzunluk 13,6 m · Kanat açıklığı 9,5 m · Yükseklik 4,1 m · Kanat alanı 25 m² |
| Motor | 1× General Electric F404-104 ard yanmalı turbofan (ithal) |
| İtki | 17.700 lb (≈ 78,7 kN) |
| Performans | Azami hız 1,4 Mach · Servis tavanı 45.000 ft · Menzil 1.060 nm (≈ 1.963 km) |
| G limitleri | +8g / −3g · Azami sürekli 6,3 G (15.000 ft) |
| Faydalı yük / istasyon | 7.500 lb (≈ 3.400 kg) · Kanat ve gövdede toplam 7 mühimmat istasyonu |
| Ağırlık verileri | Boş ağırlık ve azami kalkış ağırlığı (MTOW) resmî olarak açıklanmadı |
HÜRJET’in teknik özellikleri neler?
HÜRJET, TUSAŞ’ın resmî ürün künyesinde tek motorlu, tandem çift koltuklu bir ileri jet eğitim ve hafif taarruz uçağı olarak tanımlanır. Uçağın kamuya açık teknik değerleri şunlardır: uzunluk 13,6 m (44,9 ft), kanat açıklığı 9,5 m (31,2 ft), yükseklik 4,1 m (13,5 ft) ve kanat alanı 25 m² (270 ft²). Performans tarafında azami hız 1,4 Mach, servis tavanı 45.000 ft, menzil 1.060 deniz mili (≈ 1.963 km) ve tırmanma oranı 48.500 ft/dk olarak açıklanır. Yapısal yük sınırları +8g / −3g, azami sürekli manevra yükü ise 15.000 ft irtifada 6,3 G’dir.
İtki sistemi tek bir General Electric F404-104 ard yanmalı turbofandır ve 17.700 lb (≈ 78,7 kN) itki üretir. Uçak 7.500 lb (≈ 3.400 kg) faydalı yük taşıyabilir; kanat ve gövdede toplam 7 mühimmat istasyonu bulunur. Kokpit tandem, yani arka arkaya çift koltuk düzenindedir ve modern aviyonik suit ile donatılmıştır. Bu değerlerin tamamı TUSAŞ’ın açıkladığı tasarım/künye değerleridir; uçuş testlerinde ölçülen prototip verileri ile seri üretim standardı birebir aynı sayılmamalıdır.
Boyut, ağırlık ve yapı
HÜRJET, sınıfındaki ileri jet eğitim uçaklarıyla benzer bir gövde ölçeğine sahiptir. 13,6 m uzunluk ve 9,5 m kanat açıklığı, uçağı KAI T-50 ve Boeing/Saab T-7A gibi tek motorlu süpersonik eğitim platformlarıyla aynı boy aralığına yerleştirir. 25 m²’lik kanat alanı ve 4,1 m yükseklik, tandem kokpitli bir eğitim uçağı için tipik değerlerdir. Kanat ve gövdedeki 7 mühimmat istasyonu, uçağın yalnızca eğitim değil hafif taarruz rolü için de tasarlandığını gösterir.
Ağırlık tarafında ise eksik bir veri seti vardır: TUSAŞ’ın resmî künyesinde boş ağırlık ve azami kalkış ağırlığı (MTOW) yer almaz; bu değerler resmî olarak açıklanmadı. Üçüncü taraf sitelerde yaklaşık 6.600 kg boş ağırlık ve 12.400 kg MTOW gibi rakamlar dolaşmaktadır; ancak bu sayılar TUSAŞ tarafından teyit edilmemiştir ve doğrulanmış veri olarak kullanılamaz. Aynı şekilde yakıt kapasitesi, radar tipi ve birim maliyet de resmî olarak açıklanmadı. Yayınlanmış tek doğrulanmış ağırlık göstergesi, 7.500 lb (≈ 3.400 kg) olarak verilen faydalı yük kapasitesidir.
Aşağıdaki tablo, TUSAŞ’ın resmî HÜRJET ürün sayfasında yayımlanan teknik künyeyi birebir aktarır. Değerler üreticinin açıkladığı tasarım verileridir; prototip uçuş testlerinde elde edilen sonuçlar ile seri üretim standardı ayrı ele alınmalıdır. Künyede yer almayan başlıklar için resmî bir açıklama bulunmamaktadır.
Teknik künye kadar önemli olan ikinci veri seti, uçağın program olgunluğudur. Aşağıdaki göstergeler HÜRJET’in test ve üretim takvimine ilişkin doğrulanmış bilgileri özetler. Prototip uçuş verileri seri üretim standardı anlamına gelmez; planlanan teslimat tarihleri de gerçekleşmiş teslimat değildir.
Motor ve itki: GE F404-104
HÜRJET, tek bir General Electric F404-104 ard yanmalı turbofan ile uçar ve bu motor 17.700 lb (≈ 78,7 kN) itki üretir. İki noktanın altını çizmek gerekir. Birincisi, HÜRJET çift motorlu değildir; TUSAŞ’ın diğer platformu KAAN’ın çift motorlu yapısıyla karıştırılmamalıdır. İkincisi, F404-104 ithal bir motordur ve Amerika Birleşik Devletleri’nde üretilir. Türkiye’nin yerli jet motoru çalışmaları TEI bünyesinde sürmektedir; ancak HÜRJET için yerli bir motora geçiş hedeftir, gerçekleşmiş bir durum değildir ve buna ilişkin bir takvim resmî olarak açıklanmadı.
F404 ailesi, KAI T-50 Golden Eagle ve Boeing/Saab T-7A Red Hawk gibi aynı sınıftaki uçaklarda da kullanılan olgun bir tasarımdır. Bu itki seviyesi, HÜRJET’in 1,4 Mach azami hıza, 45.000 ft servis tavanına ve 48.500 ft/dk tırmanma oranına ulaşmasını sağlayan temel unsurdur. Motorun özgül yakıt tüketimi, uçağın dâhilî yakıt kapasitesi ve harici yakıt tankı konfigürasyonu ise resmî olarak açıklanmadı; bu nedenle 1.060 deniz millik menzil değerinin hangi görev profiline göre hesaplandığı kamuya açık değildir.
Kokpit, aviyonik ve mühimmat istasyonları
HÜRJET’in kokpiti tandem, yani arka arkaya çift koltuk düzenindedir ve TUSAŞ tanımına göre modern bir aviyonik suit ile donatılmıştır. Burada rol ayrımını doğru kurmak gerekir: TUSAŞ platformun ana yüklenicisidir, yani uçağın tasarımı, yapısal üretimi, sistem entegrasyonu ve uçuş testinden sorumludur. Buna karşılık aviyonik, radar, elektro-optik ve elektronik harp tarafındaki alt sistemlerde ASELSAN rol alır. Mühimmat tarafı ise ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE alanıdır. Dolayısıyla HÜRJET’in üzerindeki her sistem TUSAŞ ürünü değildir; uçak birden çok kurumun ürününü tek platformda birleştirir.
Uçakta kanat ve gövdede toplam 7 mühimmat istasyonu bulunur ve harici faydalı yük kapasitesi 7.500 lb (≈ 3.400 kg) olarak açıklanmıştır. Bu istasyonlara hangi mühimmat tiplerinin entegre edildiği, entegrasyonun hangi aşamada olduğu ve seri üretim standardında hangi silahların sertifiye edileceği resmî olarak açıklanmadı. Ayrıca uçağın radar tipi de kamuya açıklanmamıştır. Bir fuarda uçağın yanında sergilenen mühimmat, o mühimmatın uçağa entegre edildiği anlamına gelmez.
Bu sayfadaki teknik değerler TUSAŞ’ın resmî künyesinden alınmıştır ve tasarım değerleridir. HÜRJET’in P1 ve P2 uçakları prototiptir; prototip verileri seri üretim standardıyla eşitlenemez. Boş ağırlık ve azami kalkış ağırlığı (MTOW) resmî olarak açıklanmadı; üçüncü taraf sitelerde dolaşan yaklaşık 6.600 kg boş ağırlık ve 12.400 kg MTOW rakamları TUSAŞ tarafından teyit edilmemiştir. Yakıt kapasitesi, radar tipi, silah tipi bazında entegrasyon durumu ve birim maliyet de resmî olarak açıklanmadı. İspanya başlığında TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu görüşmelerin son aşamada olduğunu belirtmiştir; ancak görüşme ihracat demek değildir ve imzalanmış bir ihracat sözleşmesi resmî olarak açıklanmadı. Uçak tek motorludur ve motoru ithaldir.
Sık Sorulan Sorular
HÜRJET kaç metre?
TUSAŞ’ın resmî künyesine göre HÜRJET 13,6 m (44,9 ft) uzunluğundadır. Kanat açıklığı 9,5 m (31,2 ft), yüksekliği 4,1 m (13,5 ft), kanat alanı ise 25 m² (270 ft²) olarak açıklanmıştır. Bu ölçüler uçağı KAI T-50 ve T-7A gibi tek motorlu süpersonik ileri jet eğitim uçaklarıyla aynı boy aralığına yerleştirir. Değerler üreticinin yayımladığı tasarım verileridir.
HÜRJET’in azami hızı nedir?
HÜRJET’in azami hızı TUSAŞ tarafından 1,4 Mach olarak açıklanmıştır; yani uçak süpersonik sınıftadır. Servis tavanı 45.000 ft, tırmanma oranı 48.500 ft/dk olarak verilir. Bu değerler üreticinin açıkladığı tasarım limitleridir. Karşılaştırma açısından, aynı sınıftaki Leonardo M-346 ses altı bir uçakken KAI T-50 için 1,5 Mach değeri belirtilir. Prototip test uçuşlarında ölçülen performans ayrıca yayımlanmadı.
HÜRJET kaç ton taşır?
HÜRJET’in faydalı yük kapasitesi 7.500 lb, yani yaklaşık 3.400 kg olarak açıklanmıştır. Bu değer, uçağın kanat ve gövdesindeki 7 istasyona asılabilen harici yükü ifade eder. Uçağın boş ağırlığı ve azami kalkış ağırlığı (MTOW) ise TUSAŞ’ın resmî künyesinde yer almaz ve resmî olarak açıklanmadı. Üçüncü taraf kaynaklarda dolaşan ağırlık tahminleri üretici tarafından doğrulanmamıştır.
HÜRJET’in motoru kaç lb itki üretir?
HÜRJET tek bir General Electric F404-104 ard yanmalı turbofan ile uçar ve bu motor 17.700 lb, yani yaklaşık 78,7 kN itki üretir. Motor ithaldir ve Amerika Birleşik Devletleri’nde üretilir; yerli üretim değildir. HÜRJET çift motorlu değildir. Türkiye’nin yerli jet motoru çalışmaları TEI’de sürmektedir, ancak HÜRJET için yerli motora geçiş takvimi resmî olarak açıklanmadı.
HÜRJET kaç mühimmat istasyonuna sahip?
HÜRJET’te kanat ve gövdede toplam 7 mühimmat istasyonu bulunur; harici faydalı yük kapasitesi 7.500 lb (≈ 3.400 kg) olarak açıklanmıştır. Bu istasyonlar uçağın hafif taarruz rolünü destekler. Ancak hangi mühimmat tiplerinin entegre edildiği ve entegrasyonun hangi aşamada olduğu resmî olarak açıklanmadı. Mühimmat tarafı ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE alanıdır; fuarda sergilenmek entegre edilmiş olmak anlamına gelmez.
HÜRJET’in menzili ne kadar?
TUSAŞ, HÜRJET’in menzilini 1.060 deniz mili (nm), yani yaklaşık 1.963 km olarak açıklamıştır. Bu değerin hangi görev profiline, hangi harici yük ve yakıt konfigürasyonuna göre hesaplandığı kamuya açıklanmadı. Uçağın dâhilî yakıt kapasitesi ve harici yakıt tankı seçenekleri de resmî olarak açıklanmadı. Servis tavanı 45.000 ft, azami hız ise 1,4 Mach olarak verilmektedir.
HÜRJET seri üretime geçti mi?
HÜRJET’te seri üretim çalışmaları sürüyor ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na ilk teslimat 2026 için planlandı. İlk etapta 16 uçak teslimi öngörülüyor; ayda 2 uçaklık üretim kapasitesi hedefleniyor. Uçuş test tarafında P1 prototipi 25 Nisan 2023’te, P2 prototipi 12 Kasım 2024’te ilk uçuşunu yaptı ve iki uçak birlikte 500’ün üzerinde test uçuşu gerçekleştirdi. Planlanan teslimat, gerçekleşmiş teslimat değildir.
Kaynaklar
- TUSAŞ resmî kurumsal sitesi — tusas.com, HÜRJET ürün sayfası (teknik künye: boyut, performans, motor, faydalı yük)
- Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) — HÜRJET program ve tedarik açıklamaları
- Anadolu Ajansı — P1 ve P2 ilk uçuş haberleri, test uçuşu ve teslimat takvimi açıklamaları
- TUSAŞ haber merkezi — seri üretim, üretim kapasitesi ve ilk parti adedine ilişkin duyurular
- Defence Turkey — HÜRJET program takibi ve sınıf karşılaştırmaları
- Leonardo, KAI, BAE Systems ve Boeing/Saab üretici bilgileri — M-346, T-50, Hawk ve T-7A karşılaştırma verileri
