AKATA: Denizaltıdan Atılan ATMACA Seyir Füzesi (ROKETSAN)

AKATA, ROKETSAN’ın ATMACA gemisavar seyir füzesinin kapsüllenmiş, denizaltıdan atılan sürümüdür. 533 mm torpido kovanından, 15-60 m derinlikten su altından fırlatılır; menzili 250 km’nin üzerindedir. İlk test atışı 12 Mart 2025’te TCG Preveze (S-353) denizaltısından yapılmış, sistem IDEF Temmuz 2025’te tanıtılmıştır. AKATA bir torpido karşı tedbiri değildir; o rol ASELSAN’ın ZOKA ailesine aittir.

AKATA nedir?

AKATA, ROKETSAN’ın Türk Deniz Kuvvetleri için geliştirdiği, denizaltıdan su altından atılan seyir füzesidir. Teknik olarak yeni bir füze ailesi değil, kanıtlanmış ATMACA gemisavar seyir füzesinin su altı fırlatmaya uyarlanmış, kapsüllenmiş türevidir. Füze, standart 533 mm torpido kovanına yerleştirilen basınca dayanıklı bir kapsül içinde taşınır; denizaltı 15-60 m derinlikte seyrederken kapsül kovandan atılır, su yüzeyine yükselir ve füze su üstüne çıktığı anda katı yakıtlı booster ile hızlanıp turbojet motorunu ateşleyerek normal bir ATMACA gibi alçak irtifa (sea-skimming) uçuşuna geçer.

Bu kabiliyetin operasyonel anlamı büyüktür: AKATA sayesinde bir Türk denizaltısı, su üstüne çıkmadan ve konumunu açık etmeden 250 km’nin ötesindeki su üstü hedeflerine veya kıyıdaki hedeflere güdümlü taarruz gerçekleştirebilir. Bugüne kadar Türk denizaltılarının uzun menzilli güdümlü mermi kabiliyeti, Amerikan yapımı UGM-84 Sub-Harpoon füzelerine dayanıyordu; AKATA bu kritik boşluğu yerli bir çözümle kapatmayı hedeflemektedir.

İlk test atışı 12 Mart 2025’te TCG Preveze (S-353) denizaltısından başarıyla gerçekleştirilmiş, sistem kamuoyuna IDEF Temmuz 2025 fuarında tanıtılmıştır.

AKATA torpido karşı tedbiri mi? Yaygın bir karışıklığın düzeltilmesi

Bazı kaynaklarda ve eski envanter listelerinde AKATA, torpido karşı tedbir sistemi olarak sınıflandırılmaktadır. Bu bilgi hatalıdır. Türkiye’de torpido karşı tedbir (torpedo countermeasure/decoy) ürün ailesi ASELSAN’ın ZOKA aldatıcı/karıştırıcılarıdır; bunlar denizaltılarda ZARGANA, su üstü gemilerinde HIZIR sistemleri içinde kullanılır. AKATA ise tamamen farklı bir kategoridedir: denizaltıdan atılan, hedefe güdümlü bir taarruz seyir füzesidir. İki sistemin karıştırılmasının nedeni, her ikisinin de denizaltı torpido kovanı arayüzüyle ilişkili olması ve isim benzerliği kaynaklı hatalı ikincil kaynaklardır.

Teknik özellikleri ve nasıl çalışır?

AKATA’nın uçuş gövdesi ATMACA mimarisini izler. Kapsüllü toplam ağırlığı yaklaşık 1.200 kg, kapsül uzunluğu yaklaşık 7 m olarak açıklanmıştır. Harp başlığı, ATMACA ile aynı sınıfta, yaklaşık 220 kg yüksek patlayıcılı parça tesirli bir başlıktır ve su üstü savaş gemilerine karşı yarı zırh delici etki sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Hız değeri resmî olarak açıklanmamıştır; ATMACA temelli olduğu için subsonik seyir (yaklaşık Mach 0,85) beklenmektedir, ancak bu değer teyitsizdir.

Fırlatma dizisi üç aşamalıdır:

• Su altı safhası: Kapsül, 15-60 m derinlikte 533 mm torpido kovanından atılır ve pozitif yüzerlikle su yüzeyine yükselir.
• Çıkış safhası: Füze kapsülden ayrılır, katı yakıtlı booster ateşlenir ve füzeyi seyir irtifasına/hızına taşır.
• Seyir safhası: Turbojet motor devreye girer; füze deniz seviyesine yakın alçak irtifada (sea-skimming) hedefe ilerler.

Güdüm paketi ATMACA ile ortaktır: orta safhada INS + GPS ile barometrik/radar altimetre destekli seyrüsefer, terminal safhada aktif radar arayıcı. Veri bağı üzerinden uçuş sırasında hedef güncelleme, yeniden taarruz ve görev iptali yapılabilir; bu, uzun menzilde değişken deniz resmine karşı önemli bir esnekliktir.

Denizaltıdan atış, su üstü atışına göre ek mühendislik zorlukları içerir: kapsülün kovan basıncına ve su altı dinamiklerine dayanması, füzenin su-hava geçişinde kararlılığını koruması ve motorun ancak su üstünde güvenle ateşlenmesi gerekir. ROKETSAN bu zorlukları, ATMACA’nın olgun gövdesi üzerine geliştirdiği kapsül ve çıkış sistemiyle çözmüştür; 12 Mart 2025 testinin ilk denemede duyurulan başarısı, bu mimarinin çalıştığının kamuya açık ilk kanıtıdır. Bununla birlikte tek testin ardından sistemin nitelik kazanması için ek atışlar ve entegrasyon çalışmaları gerekeceği açıktır.

AKATA, dünyada az sayıda ülkenin ürettiği bir sınıfta rekabet eder: denizaltıdan kapsülle atılan seyir füzeleri. Bu sınıfın yerleşik ürünleri Amerikan Sub-Harpoon, Fransız SM39 Exocet ve Rus Kalibr ailesidir. AKATA menzil değeri itibarıyla Sub-Harpoon ve SM39’un üzerinde bir kabiliyet hedeflemektedir; ancak sistem henüz test aşamasındadır ve seri envanter kullanımı başlamamıştır.

Platformlar, kullanıcılar ve ihracat

AKATA’nın ilk test platformu, Türk Deniz Kuvvetleri’nin Alman Type 209/1400 tasarımlı Preveze sınıfı denizaltısı TCG Preveze (S-353) olmuştur. Sistemin asıl hedef platformu ise Türkiye’nin millî denizaltı programı MİLDEN‘dir; AKATA, MİLDEN’in ana taarruz silahlarından biri olacak şekilde konumlandırılmaktadır. Yeni hizmete giren Type 214TN tabanlı Reis sınıfı denizaltılara entegrasyon ise resmî olarak açıklanmamıştır.

Sistemin tek bilinen kullanıcısı, test aşamasındaki Türk Deniz Kuvvetleri‘dir. İhracat durumu resmî olarak açıklanmamıştır; ancak ATMACA ailesinin ihracat ilgisi ve 533 mm kovanın küresel denizaltı filolarındaki standart arayüz olması, sistemin ileride ihracata konu olabileceği yönünde değerlendirmelere zemin oluşturmaktadır. Bu aşamada herhangi bir ihracat sözleşmesi kamuoyuna duyurulmamıştır.

Türk savunma sanayiindeki yeri: avantajlar ve sınırlamalar

AKATA, Türk deniz harp sanayii için iki stratejik eşiği aynı anda temsil eder. Birincisi, Türkiye ilk kez denizaltıdan su altından atılan yerli bir seyir füzesi test etmiştir; bu kabiliyet bugüne kadar yalnızca ABD, Fransa, Rusya gibi sınırlı sayıda üreticide bulunuyordu. İkincisi, Sub-Harpoon bağımlılığının sonlandırılması yolunda somut bir adımdır: ATMACA’nın su üstü gemilerinde Harpoon’un yerini alması gibi, AKATA da denizaltılarda Sub-Harpoon’un yerini almaya adaydır.

Avantaj hanesinde, kanıtlanmış ATMACA gövdesi ve güdüm paketinin kullanılması geliştirme riskini ve süresini düşürmektedir; 250+ km menzil, sınıfının yerleşik Batılı ürünlerinin üzerindedir. Sınırlama hanesinde ise sistemin henüz test aşamasında olduğu, seri üretim ve envanter kararının açıklanmadığı, hız ve bazı performans değerlerinin resmî olarak paylaşılmadığı not edilmelidir. Kamuya açık veri sınırlıdır ve programın olgunlaşmasıyla birlikte teknik resmin netleşmesi beklenmektedir.

Sık Sorulan Sorular

AKATA’nın menzili kaç kilometredir?

Resmî açıklamaya göre AKATA’nın menzili 250 kilometrenin üzerindedir. Bu değer, sınıfının yerleşik Batılı sistemleri olan Sub-Harpoon ve SM39 Exocet’in menzillerinin üzerindedir.

AKATA hangi denizaltıdan atılır?

AKATA, standart 533 mm torpido kovanından, 15-60 m derinlikten kapsül içinde atılır. İlk test 12 Mart 2025’te Preveze sınıfı TCG Preveze (S-353) denizaltısından yapılmıştır; hedef platform MİLDEN millî denizaltısıdır. Reis sınıfı entegrasyonu resmî olarak açıklanmamıştır.

AKATA bir torpido karşı tedbir sistemi midir?

Hayır. Bu yaygın bir bilgi hatasıdır. AKATA, ATMACA’nın denizaltıdan atılan kapsüllenmiş seyir füzesi sürümüdür. Türkiye’nin torpido karşı tedbir (aldatıcı) ürün ailesi ASELSAN’ın ZOKA’sıdır; ZOKA denizaltılarda ZARGANA, su üstü gemilerinde HIZIR sistemleriyle kullanılır.

AKATA’nın muadilleri hangi sistemlerdir?

Amerikan UGM-84 Sub-Harpoon, Fransız SM39 Exocet ve Rus 3M-54 Kalibr’in denizaltı sürümü, AKATA ile aynı sınıfta yer alan başlıca sistemlerdir.

AKATA ne zaman test edildi ve hizmete girdi mi?

İlk test atışı 12 Mart 2025’te TCG Preveze’den gerçekleştirilmiş, sistem IDEF Temmuz 2025’te tanıtılmıştır. AKATA hâlen test aşamasındadır; envantere seri giriş tarihi resmî olarak açıklanmamıştır.

AKATA ihraç edildi mi?

İhracat durumu resmî olarak açıklanmamıştır. Bu aşamada kamuoyuna duyurulmuş bir ihracat sözleşmesi bulunmamaktadır.

Kaynaklar

• ROKETSAN resmî sitesi — roketsan.com.tr
• Army Recognition — IDEF 2025: AKATA submarine-launched cruise missile
• EDR Magazine — ROKETSAN unveils AKATA
• Defcros News — IDEF 2025: ROKETSAN introduces AKATA

İlgili İçerikler