GÖKBEY Nerede ve Nasıl Üretiliyor: TUSAŞ Kahramankazan Tesisleri ve Üretim Süreci
GÖKBEY (T625) genel maksat helikopteri, TUSAŞ’ın Ankara’nın Kahramankazan ilçesindeki ana yerleşkesinde tasarlanıyor ve üretiliyor. Serinin önceki yazıları helikopterin kokpitini, rotor sistemini, performansını ve görev varyantlarını ele aldı. Bu yazı üretim tarafına bakıyor: hangi tesiste hangi iş yapılıyor, bir GÖKBEY hangi aşamalardan geçerek teslim ediliyor, hangi alt sistemler dışarıdan hatta giriyor ve üretim kapasitesine dair hangi bilgiler resmî olarak açıklanmış durumda.
TUSAŞ Kahramankazan yerleşkesi: nerede, ne var
TUSAŞ’ın genel müdürlüğü ve ana üretim tesisleri Ankara’nın kuzeybatısında, Kahramankazan ilçesinde yer alıyor. Yerleşke Akıncı bölgesinde, pist erişimi olan bir hava aracı üretim kampüsü olarak kurgulanmış durumda. Aynı alanda tasarım ofisleri, kompozit ve metal parça üretimi, uçak ve helikopter nihai montaj hangarları, uçuş hattı ve test altyapısı bir arada bulunuyor. HÜRKUŞ, HÜRJET, KAAN ve ANKA gibi programlar da bu yerleşkede yürütülüyor; GÖKBEY döner kanat tarafının ürünü.
Program nasıl başladı: Özgün Helikopter Programı
GÖKBEY, Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile TUSAŞ arasında 2010 yılında imzalanan Özgün Helikopter Programı sözleşmesiyle başladı. Hedef, Türkiye’de tasarlanan ve üretilen bir genel maksat helikopteri geliştirmekti. Prototipler 6 Eylül 2018’de LHTEC CTS800-4AT motorlarıyla ilk uçuşunu yaptı. Yerli TEI-TS1400 motoruyla ilk uçuş 19 Nisan 2023’te gerçekleşti. İlk teslimat 29 Ekim 2024’te Jandarma Genel Komutanlığı’na yapıldı; ilk seri üretim helikopteri J6004 ise 19 Ağustos 2025’te teslim edildi.
Bir GÖKBEY hangi aşamalardan geçiyor
Üretim süreci, başka orta sınıf helikopter programlarında olduğu gibi birbirini izleyen beş ana aşamada ilerliyor. Her aşamanın süresi ve yerleşke içindeki kesin iş akışı resmî olarak açıklanmadı; aşağıdaki sıralama TUSAŞ’ın kamuya açık tanıtımlarına ve sınıf pratiğine dayanıyor.
Kompozit üretimde paneller kalıplara serilip otoklavda kürleniyor. GÖKBEY’in birincil yapısı büyük ölçüde kompozit olduğundan bu tesis hattın ilk halkası. Rotor palleri de kompozit; yorulma ve hasar toleransı yüksek olduğu için metal pale göre daha uzun ömürlü kabul ediliyor. Gövde birleştirildikten sonra motorlar, 13,20 metre çapındaki ana rotor, kuyruk rotoru, güç aktarım sistemi ve kablo tesisatı takılıyor. Son aşamada helikopter uçuş hattına çıkarılıp yer çalıştırmaları ve kabul uçuşları yapılıyor.
Hangi alt sistem nereden geliyor
GÖKBEY’in üretimi tek tesiste bitmiyor; iki büyük alt sistem başka şehirlerdeki kuruluşlardan Kahramankazan’a geliyor. TS1400 turboşaft motoru TEI tarafından Eskişehir’de geliştirilip üretiliyor. Kokpit ekranları, görev bilgisayarı ve dört eksenli sayısal otopilot ASELSAN’ın Ankara tesislerinden sağlanıyor. Seri üretimdeki mevcut helikopterler CTS800-4AT motorlarıyla uçuyor; IDEF 2025’te verilen 57 adetlik paketin 2028’den itibaren TS1400 ile teslim edilmesi planlanıyor.
Üretim hattının yıllık kapasitesi, aynı anda montajda bulunan helikopter sayısı ve bir helikopterin hat üzerinde geçirdiği süre resmî olarak açıklanmadı. 57 adetlik siparişin teslim takvimi de yalnızca başlangıç yılı (2028) düzeyinde paylaşıldı.
Prototipten seriye geçiş ne değiştirdi
Prototip üretiminde her helikopter neredeyse tek tek ele alınır; parçalar sık sık yeniden işlenir ve test bulgularına göre tasarım değişir. Seri üretim ise dondurulmuş bir konfigürasyonu tekrarlanabilir biçimde üretmek demektir. GÖKBEY için bu geçişin somut işareti, 2024’teki ilk teslimattan sonra 2025’te J6004 kuyruk numaralı ilk seri helikopterin teslim edilmesidir. Seri konfigürasyonla prototipler arasındaki farkların tamamı açıklanmadı; TS1400’e geçiş ise seri hattın önümüzdeki yıllarda yeniden düzenlenmesi gereken en büyük değişiklik olarak öne çıkıyor.
Kronoloji: üretimle ilgili kilometre taşları
Sıkça sorulan sorular
GÖKBEY nerede üretiliyor? TUSAŞ’ın Ankara Kahramankazan ilçesindeki ana yerleşkesinde. Kompozit üretim, nihai montaj ve uçuş testleri aynı yerleşkede yapılıyor.
GÖKBEY’in motoru da aynı tesiste mi üretiliyor? Hayır. TS1400 motoru TEI tarafından Eskişehir’de üretiliyor; mevcut seri helikopterlerdeki CTS800-4AT ise LHTEC’ten tedarik ediliyor.
TUSAŞ yılda kaç GÖKBEY üretebiliyor? Yıllık kapasite resmî olarak açıklanmadı.
İlk seri üretim GÖKBEY ne zaman teslim edildi? J6004 kuyruk numaralı ilk seri helikopter 19 Ağustos 2025’te teslim edildi.
57 adetlik sipariş ne zaman teslim edilecek? Teslimatların 2028’den itibaren yerli TS1400 motoruyla yapılması planlanıyor; ayrıntılı takvim açıklanmadı.
