Askeri Uçaklar Havacılık Rusya Savunma Sanayii TÜRK SAVUNMA SANAYİ

Sukhoi Su-35 Nedir? Ne İşe Yarar? Flanker-E Özellikleri, Vektör İtki ve Operatörleri

Yazı Özetini Göster

Görsel: Oleg Belyakov — CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Sukhoi Su-35 (NATO kod adı: Flanker-E), Rusya’nın Sukhoi tasarım bürosu tarafından geliştirilen, çift motorlu, vektör itkili, süpermanevra kabiliyetli 4++ nesil çok rollü ağır avcı uçağıdır. Klasik Su-27 “Flanker” ailesinin en gelişmiş ve son üyesi olarak konumlanan Su-35S; gelişmiş aviyonik, Irbis-E pasif elektronik taramalı dizi (PESA) radar, çift istikametli vektör nozülleri ve uzun menzilli silah entegrasyonuyla Rus hava güçlerinin omurgasını oluşturur. 5. nesil Su-57 sahaya inene kadar Rus filoasının uzun süreli ana ağır avcısı olması beklenir.

Genel Tanım

Su-35; “süpermanevra” odaklı bir tasarım felsefesini temsil eder. Yakın muharebede F-22 dışındaki herhangi bir Batılı 4-5 nesil avcı uçağıyla bir-bir manevra üstünlüğü iddia eder. Belirleyici özellikleri:

3D vektör itki: AL-41F1S motorlarda ±15° her yönde vektörleme.
Irbis-E PESA radar: 400 km menzile kadar büyük hedef tespiti, eş zamanlı 30 hedef takip.
OLS-35 IRST: Pasif uzun menzilli IR arama-takip.
L175M Khibiny EW süiti: Aktif RF jam ve karşı-tedbir.
Geniş yakıt kapasitesi: Harici tanksız uzun menzil.
Çift motor ve büyük gövde sayesinde yüksek faydalı yük.

Geliştirme Tarihi

1985-1990: Su-27M (ilk Su-35 prototipi) çalışmaları.
28 Haziran 1988: Su-27M T10M-1’in ilk uçuşu.
1990’lar: Bütçe daralması nedeniyle program yavaşladı.
2003: Su-35BM olarak modern Su-35 programı yeniden başlatıldı.
19 Şubat 2008: Modern Su-35S prototipinin ilk uçuşu.
2014: Rusya Hava-Uzay Kuvvetleri’ne (VKS) ilk operasyonel teslimat.
2016: Suriye’de muharebe görevi konuşlanması.
2018: Çin’e ihracat (24 uçak).

Teknik Özellikler

Tip: Çift motorlu, tek pilotlu 4++ nesil çok rollü ağır avcı
Uzunluk: 21,9 m
Kanat açıklığı: 15,3 m
Yükseklik: 5,9 m
Boş ağırlık: 19.000 kg
Maks. kalkış ağırlığı: 34.500 kg
Motor: 2 × NPO Saturn AL-41F1S turbofan (her biri ~142 kN art-yakıcılı, 3D vektörlü)
Azami hız: Mach 2.25 (~2.400 km/sa, yüksek irtifa)
Servis tavanı: 18.000 m (59.000 ft)
Tırmanma hızı: 280 m/s
Muharebe yarıçapı: 1.580 km (iç yakıt)
Feribot menzili: 4.500 km (harici tanklarla)
g-yük dayanımı: +9 g
Top: 1 × Gryazev-Shipunov GSh-30-1 30 mm
Sert nokta: 12 (8.000 kg toplam mühimmat)

Silah Yelpazesi

Hava-Hava: R-77/RVV-AE (orta menzil), R-37M (uzun menzil, ~300+ km), R-74M (kısa menzil), R-27 ailesi
Hava-Yer: Kh-29, Kh-31A/P, Kh-58 SEAD, Kh-35U gemisavar, Kh-59M
Hava-Sea: Kh-31AD anti-gemi, Kh-35
Akıllı bomba: KAB-500/1500 ailesi

Varyantlar / Sürümler

Su-27M / Su-35 (1.nesil): Soğuk Savaş sonu prototip serisi; üretime girmedi.
Su-35BM: Modern programın geliştirme demonstratörü.
Su-35S: Rusya Hava-Uzay Kuvvetleri’nin standart üretim varyantı.
Su-35SK: Çin için ihracat varyantı.
Su-37 Terminator: Vektör itki teknoloji demonstratörü (üretime girmedi).

Operatörler ve Envanter

Rusya Hava-Uzay Kuvvetleri (VKS): 100+ uçak (artıyor).
Çin Halk Kurtuluş Ordusu Hava Kuvvetleri: 24 (2016-2018 teslimatı, ek alım yok).
Mısır: 24 sözleşme imzalandı (2018) — ABD CAATSA yaptırım baskısı sonrası alımdan vazgeçildi; uçaklar İran’a devredildi.
İran: 24 (Mısır’dan transfer edilen + ek sipariş, 2023-2024).
Cezayir: 14 (sözleşme).

Su-35’in Türkiye’ye satışı 2017 sonrasında S-400 satışını takiben gündeme geldi, ancak somut bir sözleşme aşamasına gelmedi. Türkiye’nin önceliği yerli KAAN programına ve Eurofighter Typhoon ile geçiş köprüsüne döndü.

Operasyonel Kullanım

2016+: Suriye’de Rusya’nın muharebe operasyonları — eskort, vuruş, gösteri.
2022+: Ukrayna savaşı — yoğun kullanım; Storm Shadow ve NASAMS önleme görevleri.
2024: Ukrayna kuvvetleri tarafından Patriot/NASAMS sistemleriyle birden fazla Su-35’in düşürüldüğü raporlandı; kayıp oranı Rusya için kritik bir konu haline geldi.
İran: 2024 sonrası bölgesel hava polislik görevleri.

Türkiye Bağlamı ve Karşılaştırma

Türkiye’nin Su-35 alımı somut bir aşamaya gelmediği için platform Türk envanterine girmedi. Türk yaklaşımı; F-16 Özgür modernizasyonu + KAAN + olası Eurofighter Typhoon üçgeni etrafında kurgulanıyor — bu strateji NATO uyumluluğu, lojistik sürdürülebilirlik ve milli avcı uçak geliştirme hedefi açısından tutarlı bir yaklaşım. Bununla birlikte Su-35’in R-37M uzun menzilli hava-hava füzesi tehdidi, Türkiye’nin uzun menzilli BVR füze programlarına (GÖKDOĞAN, GÖKHAN) ivme kazandıran teknoloji rekabetinin parçası. ASELSAN’ın AESA radar geliştirme programı (MURAD) ve F-16’lara entegre milli AESA hamlesi; Su-35 sınıfı PESA radarlara karşı Türk envanterini ileriye taşıyacak teknolojik atılımlar.