AKTAN Nedir? BMC ve Koluman’ın Akaryakıt Tankeri:Özellikleri, TSK Envanteri ve İhracat

AKTAN akaryakıt tankeri, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin muharebe sahasındaki yakıt ikmalini üstlenen ve iki ayrı yerli üretici tarafından iki farklı şasi üzerinde üretilen bir araç ailesi olarak öne çıkıyor. Ailenin ilk üyesi BMC’nin 6×6 AKTAN’ı, ikinci ve daha yeni üyesi ise Koluman’ın DERMAN 8×8 şasisi üzerine inşa ettiği Zırhlı AKTAN. Savunma Sanayii Başkanlığı’nın (SSB) Eylül 2026 itibarıyla paylaştığı proje bilgilerine göre, “Muharebe Sahası Akaryakıt Tankeri” projesi kapsamında 86 tankerin teslimatı tamamlandı, 41 zırhlı tankerin tedariki ise sürüyor.

AKTAN Nedir, Ne İşe Yarar?

AKTAN adı, basında ve üretici açıklamalarında “Akaryakıt Tankeri” ifadesinin kısaltması olarak kullanılıyor. Araç, harekât sırasında uçak, helikopter, tank ve hava savunma sistemleri gibi platformlara sahada yakıt ikmali yapmak, böylece operasyonun yakıt nedeniyle kesintiye uğramasını önlemek amacıyla geliştirildi. BMC’nin ürün sayfasına göre 6×6 AKTAN, aynı anda dört araca yakıt verebiliyor.

SSB’nin tanımına göre projenin amacı, muharebe sahasındaki birliklere gereken akaryakıt desteğinin istenen miktar, yer ve zamanda, daha süratli ve etkin biçimde sağlanması. Bu nedenle AKTAN, klasik bir yol tankerinden farklı olarak arazi kabiliyeti yüksek askerî şasiler üzerine kuruluyor ve dağıtım donanımıyla birlikte tasarlanıyor.

Zırhlı AKTAN ise aynı görevi temas hattına daha yakın, tehdit altındaki bölgelerde yapabilmek için geliştirildi. Balistik korumalı kabin ile “balistik sızdırmazlık” (mermi isabetinde yakıtın dışarı akmasını sınırlayan tank yapısı) özelliğine sahip tanker üst yapısı bu sürümün temel farkını oluşturuyor.

Teknik Özellikleri

SSB’nin verdiği değerler proje genelini tarif ediyor; 6×6 ve 8×8 seçeneklerin aynı proje çatısı altında yer alması, ordunun hem hafif ve hava ile taşınabilir hem de korumalı ve ağır bir tanker ihtiyacını tek bir tedarik mantığıyla karşıladığını gösteriyor. 12 bin litrelik kapasite, sahadaki tank ve zırhlı araç bölüklerinin tek seferde anlamlı miktarda ikmal alabilmesine imkân tanıyor.

Kim Üretiyor, SSB Projesi mi?

AKTAN bir SSB projesi. Defence Turkey’in aktardığına göre ilk sözleşme 28 Haziran 2015’te SSB ile BMC arasında imzalandı. Bu sözleşme kapsamında 17’si helikopter yakıt ikmali, 67’si kara araçları ikmali için olmak üzere 84 adet BMC 440 6×6 tabanlı AKTAN sipariş edildi; 83 araç Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na, 1 araç Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edildi ve BMC teslimatları 2018’de tamamladı. SSB’nin Eylül 2026 notunda ise teslim edilen tanker sayısı 86 olarak geçiyor; aradaki fark sonradan yapılan ilave teslimatlardan kaynaklanıyor olabilir, ancak bu ayrıntı kamuoyuyla paylaşılmadı.

Zırhlı sürüm için süreç 2021’de hızlandı. Anadolu Savunma, IDEF 2021’de SEYİT ailesi üzerinde kendi zırhlı akaryakıt tankeri prototipini sergiledi. Sözleşme ise Koluman’a gitti: SSB ile Koluman Otomotiv arasında Zırhlı AKTAN sözleşmesi Temmuz 2023’te, IDEF 2023 döneminde imzalandı. Buna göre DERMAN 8×8 şasi üzerine, balistik sızdırmaz tank üst yapısına sahip 41 araç üretilecek; bunların 39’u Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na, 2’si Jandarma Genel Komutanlığı’na gidecek.

Böylece aile içinde net bir iş bölümü oluşmuş durumda: 6×6 AKTAN BMC ürünü, Zırhlı AKTAN ise Koluman ürünü. SSB açıklamasında yüklenici hanesine “BMC/KOLUMAN” yazılması da bu iki aşamalı yapıyı yansıtıyor. İlk sözleşmeden bugüne yaklaşık 11 yıllık bir proje süresinden söz etmek mümkün.

TSK Kullanıyor mu? Teslimatlar ve Durum

Evet. SSB’ye göre kullanıcı makamlar Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü. 6×6 AKTAN’lar 2018’den bu yana envanterde bulunuyor; SSB toplam teslim sayısını 86 olarak veriyor.

Zırhlı AKTAN tarafında Temmuz 2025’te basına yansıyan bilgilere göre ilk 10 aracın teslimatı tamamlanmış, kalan araçların 2025’in üçüncü çeyreğinde teslimi planlanmıştı. Buna karşın SSB’nin Eylül 2026 tarihli notu 41 zırhlı tankeri hâlâ “tedarik edilecek” başlığı altında gösteriyor. Bu nedenle 41 aracın tamamının teslim edildiğini söylemek için resmî bir teyit bulunmuyor. Hem BMC AKTAN hem de Koluman Zırhlı AKTAN, IDEF 2025’in açılışında düzenlenen yerli araç geçişinde birlikte yer aldı.

İhracat ve Yabancı Kullanıcılar

AKTAN için kamuya açık bir ihracat sözleşmesi bulunmuyor. Bununla birlikte Zırhlı AKTAN’ın taban platformu DERMAN 8×8, Eylül 2023’te Londra’daki DSEI fuarında ilk kez yurt dışında sergilendi ve Koluman yönetimi aracı NATO ordularına tanıtmayı hedeflediğini açıkladı. Platformun TSK’daki kullanımı, olası ihracat görüşmelerinde önemli bir referans niteliği taşıyor.

Hangi Fuarlarda Sergilendi?

Zırhlı akaryakıt tankeri kavramı Türkiye’de ilk kez IDEF 2021’de geniş kitleye sunuldu. Zırhlı AKTAN sözleşmesi IDEF 2023 döneminde imzalandı, DERMAN 8×8 platformu aynı yıl DSEI 2023’te Londra’da sergilendi. IDEF 2025’te ise BMC AKTAN ve Koluman Zırhlı AKTAN, fuar açılışındaki yerli savunma araçları geçişine katıldı.

Yerlilik Oranı ve Kritik Alt Sistemler

AKTAN ailesi için resmî olarak açıklanmış bir yerlilik oranı bulunmuyor. Ancak şasi, kabin, tanker üst yapısı ve entegrasyon Türkiye’deki iki yerli üreticinin tesislerinde yapılıyor. BMC, AKTAN’ı kendi 6×6 askerî kamyon hattından türetti; Koluman ise DERMAN 8×8’i Mersin Tarsus’taki tesislerinde üretiyor ve aynı platformu 70 araçlık DROPS konteyner taşıyıcı projesinde de TSK’ya teslim etti.

Zırhlı sürümün kritik alt sistemleri balistik korumalı kabin ile balistik sızdırmaz tank. SSB’nin verdiği 400+ bg motor ve otomatik şanzıman değeri, projenin güç grubu tarafını tanımlıyor; motor tedarikçisi kamuoyuyla paylaşılmadı.

Dünyadaki Emsalleri

ABD Ordusu’nun bu alandaki standart çözümü Oshkosh HEMTT ailesinin M978 yakıt ikmal kamyonu; yaklaşık 9.500 litre (2.500 galon) taşıyan bu araç, daha sonra zırhlı kabin kitleriyle korunaklı hâle getirildi. Almanya ve pek çok NATO ülkesi Rheinmetall MAN HX serisi üzerine kurulu tankerleri kullanıyor. Rusya’da ise KamAZ ve Ural şasili ATZ tipi tankerler yaygın.

AKTAN ailesinin öne çıkan yanı, 12 bin litrelik kapasiteyi hem korumasız 6×6 hem de balistik korumalı 8×8 seçenekle aynı proje altında sunması. Özellikle Zırhlı AKTAN’ın sızdırmaz tank yapısı, yakıt ikmal aracının çatışma bölgesine yakın konuşlanmasını mümkün kılan bir tasarım tercihi olarak dikkat çekiyor.

Sıkça Sorulan Sorular

AKTAN’ı hangi firma üretiyor?

6×6 AKTAN’ı BMC, DERMAN 8×8 tabanlı Zırhlı AKTAN’ı Koluman üretiyor. SSB açıklamasında yüklenici “BMC/KOLUMAN” olarak geçiyor.

AKTAN kaç litre yakıt taşıyor?

SSB’nin verdiği değere göre 12.000 litre.

TSK’da kaç AKTAN var?

SSB’ye göre 86 tankerin teslimatı tamamlandı; 41 zırhlı tankerin tedariki sürüyor. Zırhlı sürümde 39 aracın Kara Kuvvetleri’ne, 2 aracın Jandarma’ya gitmesi planlandı.

Zırhlı AKTAN’ı normal AKTAN’dan ayıran nedir?

Balistik korumalı kabin, balistik sızdırmaz tank üst yapısı ve 8×8 DERMAN şasi.

AKTAN ihraç edildi mi?

Kamuya açık bir ihracat sözleşmesi bulunmuyor; DERMAN 8×8 platformu DSEI 2023’te uluslararası pazara tanıtıldı.

Öne çıkan fotoğraf: Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB)

Kaynaklar

• Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) açıklaması, Eylül 2026
• BMC – Lojistik Destek Araçları
• Defence Turkey – A Look at the Turkish Land Platforms Sector
• Transmedya – Koluman’dan savunma sanayine 41 Zırhlı Aktan
• DHA – Koluman ve SSB, Zırhlı Aktan projesi için sözleşme imzaladı
• Anadolu Ajansı – DERMAN 8×8 ilk kez yurt dışında vitrine çıktı
• Anadolu Ajansı – IDEF 2025 yerli araç geçiş töreni
• TRT Haber – Anadolu Savunma’nın yeni modelleri IDEF’te