ZMA Nedir? FNSS’nin NEFER Kuleli Zırhlı Muharebe Aracı: Özellikleri ve TSK Envanteri

ZMA (Zırhlı Muharebe Aracı), FNSS’nin 1990’lı yıllardan bu yana Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na ürettiği ACV-15 ailesinin piyade muharebe aracı sürümüdür; bugün envanterdeki bu araçların bir bölümü, ana yükleniciliğini ASELSAN’ın üstlendiği ZMA Modernizasyon Projesi ile 25 mm’lik insansız NEFER kulesine kavuşuyor. Savunma Sanayii Başkanlığı’nın (SSB) Eylül 2026 itibarıyla paylaştığı proje bilgilerine göre 115 adet NEFER kuleli ZMA, Kara Kuvvetleri Komutanlığı envanterine teslim edilmiş durumda.

ZMA Nedir, Ne İşe Yarar?

ZMA, paletli bir piyade muharebe aracıdır. Mekanize piyade mangasını muharebe alanında tanklarla birlikte hareket ettirmek, indirme noktasına zırh koruması altında taşımak ve bu sırada kendi silahıyla ateş desteği sağlamak için tasarlanmıştır. Aracın kökeni, ABD kaynaklı AIFV konseptine dayanan ve FNSS tarafından Türkiye’de lisanslı olarak geliştirilip üretilen ACV-15 ailesidir. Türk Silahlı Kuvvetleri’nde “ZMA” kısaltması bu ailenin muharebe sürümünü tanımlamak için kullanılır.

Uzun hizmet ömrü boyunca Kıbrıs’tan sınır ötesi harekâtlara kadar geniş bir coğrafyada görev yapan ZMA’ların asıl ihtiyacı, orijinal DAF kulesinin sınırlarından kaynaklanıyordu. Basına yansıyan değerlendirmelere göre eski kulenin stabilizasyonu bulunmuyor, atış sırasında barut gazının muharebe bölmesine sızması da mürettebat için sorun oluşturuyordu. Modernizasyon projesi, bu kuleyi ASELSAN’ın uzaktan komutalı NEFER sistemiyle değiştirerek aracı hareket hâlinde isabetli atış yapabilen bir platforma dönüştürmeyi hedefliyor.

SSB’nin proje tanımına göre amaç; beka ve ateş gücünün artırılması, durumsal farkındalık, konumlama ve yön bulma yeteneğinin kazandırılması ve mürettebatın göreve yönelik konfor şartlarının iyileştirilmesidir. Yani proje yalnızca bir kule değişimi değil, aracın elektronik mimarisini ve korumasını da kapsayan bir ömür uzatma paketidir.

Teknik Özellikleri

Tablodaki hareket ve ağırlık değerleri SSB’nin Eylül 2026 tarihli açıklamasından alınmıştır. 16,5 tonluk muharebe ağırlığı, ilave zırh paketi ve yeni kuleyle artan yüke rağmen aracın paletli sınıfın tipik hareket kabiliyetini koruduğunu gösteriyor. NEFER kulesi jiroskopla stabilize edilen, lazer mesafe ölçer, otomatik hedef takip ve gündüz/gece görüntüleme kanallarına sahip bir sistemdir; bu sayede nişancı, zırh altında kalarak hareket hâlinde hedefe kilitlenebiliyor.

Kim Üretiyor, SSB Projesi mi?

ZMA Modernizasyon Projesi bir SSB projesidir. Ana sözleşme SSB ile ASELSAN arasında 31 Aralık 2019’da imzalandı; basına yansıyan bilgilere göre sözleşme bedeli yaklaşık 900 milyon TL’dir. Aynı gün ASELSAN ile FNSS arasında alt yüklenici sözleşmesi de imzalandı. Bu iş bölümünde ASELSAN; 25 mm NEFER silah sistemi, lazer ikaz sistemi, yakın mesafe gözetleme sistemi, sürücü görüş sistemi ile yön bulma ve seyrüsefer sistemini sağlıyor.

Aracın asıl üreticisi olan FNSS ise platformun yenilenmesi, prototip üretimi, kalifikasyon faaliyetleri, kule entegrasyonu, seri üretim ve lojistik destekten sorumlu. Modernizasyon işleri Ankara Gölbaşı’ndaki FNSS tesislerinde yürütülüyor. Dolayısıyla doğru tanım şudur: platform FNSS’nin ACV-15/ZMA’sı, modernizasyonun ana yüklenicisi ise ASELSAN.

Proje takvimi açısından bakıldığında, 2019 sonunda imzalanan sözleşmenin ardından atış testleri tamamlandı ve ilk beş araç 1 Aralık 2022’de ASELSAN tesislerinde düzenlenen törenle teslim edildi. Böylece sözleşmeden ilk teslimata yaklaşık üç yıl, bugüne kadar ise yaklaşık yedi yıllık bir süreç geride kalmış oldu.

TSK Kullanıyor mu? Teslimatlar ve Durum

Evet. ZMA, Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nın mekanize birliklerinin temel araçlarından biridir. SSB’nin Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre 115 adet NEFER kuleli ZMA envantere teslim edilmiştir. Basında modernize edilecek toplam araç sayısı 133 olarak yer almıştı; SSB notu ise teslim edilen 115 aracı esas alıyor.

Proje yalnızca araç teslimatıyla sınırlı kalmadı. SSB’ye göre Balıkesir’deki Bakım Okulu Komutanlığı ile Tuzla Piyade Okul Komutanlığı’na teslim edilmesi gereken tüm eğitim yardımcı malzemeleri ve simülatörler teslim edildi. Tuzla Piyade Okul Komutanlığı’na ayrıca 400 metrekarelik prefabrik bir eğitim dershanesi inşa edildi. Bu, yeni kule ve elektronik sistemlerin sahada sürdürülebilir biçimde kullanılması için eğitim altyapısının da birlikte kurulduğunu gösteriyor.

İhracat ve Yabancı Kullanıcılar

ACV-15 ailesi, FNSS’nin en başarılı ihracat ürünlerinden biri. Defence Turkey’nin aktardığına göre bu aile Türkiye’nin yanı sıra Birleşik Arap Emirlikleri, Malezya, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Filipinler’de de hizmet veriyor. Malezya, ACV-300 Adnan olarak bilinen türevleri yerel ortaklıkla envantere almıştı.

NEFER kuleli ZMA modernizasyon paketi için ise kamuya açık bir ihracat sözleşmesi bulunmuyor. Ancak aynı aileyi kullanan ülke sayısı düşünüldüğünde, Türkiye’de sahada olgunlaşan bu paketin benzer araçlara sahip kullanıcılar için hazır bir referans oluşturduğu değerlendirilebilir.

Hangi Fuarlarda Sergilendi?

NEFER insansız kulesi ilk kez IDEF 2017’de kamuoyuna tanıtıldı. Defense News’in Haziran 2021 tarihli haberine göre ASELSAN, NEFER kulesini ZMA üzerinde sergileyerek modernizasyon konseptini gösterdi. ACV-15 ailesi ise FNSS’nin uzun yıllar IDEF başta olmak üzere yurt içi ve yurt dışı fuarlarda sergilediği temel ürünlerden biri oldu. Modernize ZMA’nın belirli yıllarda hangi uluslararası fuarlarda ayrıca sergilendiğine dair doğrulanabilir bir kayıt bulamadık.

Yerlilik Oranı ve Kritik Alt Sistemler

ZMA modernizasyonu için resmî olarak açıklanmış bir yerlilik oranı bulunmuyor. Bununla birlikte kritik alt sistemlerin önemli bölümü yerli: 25 mm NEFER kule sistemi, lazer ikaz, yakın mesafe gözetleme, sürücü görüş ve seyrüsefer sistemleri ASELSAN tarafından geliştirildi. Platformun yenilenmesi, entegrasyon ve seri üretim ise FNSS’nin Ankara’daki tesislerinde yapılıyor.

NEFER’in dikkat çeken yönlerinden biri, farklı topları kabul edebilecek şekilde tasarlanmış olması. ASELSAN’ın açıklamalarına göre kule hem NATO standardı hem de Rus menşeli silahların entegrasyonuna uygun; bu da sistemi ihracat pazarında esnek kılıyor.

Dünyadaki Emsalleri

ZMA modernizasyonunun doğrudan emsalleri arasında ABD’nin M2 Bradley için sürdürdüğü A3/A4 iyileştirmeleri, Rusya’nın BMP-2 araçlarına uyguladığı Berezhok kule modülü ve Avrupa’da Marder gibi eski piyade muharebe araçlarına yapılan ömür uzatma programları sayılabilir. Bu programların ortak noktası, gövdeyi koruyup ateş gücünü ve sensörleri yenilemektir.

Türk yaklaşımının öne çıkan tarafı, mürettebatı gövde içine alan insansız kule tercihi ve kule, sensör ile elektronik paketin tamamının yurt içinden sağlanmasıdır. Böylece Kara Kuvvetleri, yeni nesil platformlar gelene kadar geniş bir filoyu dışa bağımlılık olmadan güncel tutabiliyor.

Sıkça Sorulan Sorular

ZMA’yı kim üretiyor, ASELSAN mı FNSS mi?

Araç platformu FNSS’nin ACV-15 ailesine dayanıyor ve FNSS tarafından üretildi. ZMA Modernizasyon Projesi’nin ana yüklenicisi ise ASELSAN; FNSS projede alt yüklenici olarak platform yenileme, entegrasyon ve seri üretimi üstleniyor.

Modernize ZMA’da hangi top var?

Modernize ZMA’lar, ASELSAN’ın 25 mm otomatik toplu NEFER insansız kulesini kullanıyor. Kulede 7,62 mm eş eksenli makineli tüfek de bulunuyor.

Kaç ZMA modernize edildi?

SSB’nin Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre 115 adet NEFER kuleli ZMA, Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edildi.

ZMA modernizasyonu ne zaman başladı?

Ana sözleşme 31 Aralık 2019’da imzalandı, ilk beş araç 1 Aralık 2022’de teslim edildi.

ZMA ihraç edildi mi?

ACV-15 ailesi BAE, Malezya, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Filipinler gibi ülkelerde kullanılıyor. NEFER kuleli modernizasyon paketi için ise kamuya açık bir ihracat sözleşmesi bulunmuyor.

Öne çıkan fotoğraf: Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB)

Kaynaklar

• Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) açıklaması, Eylül 2026
• Defence Turkey – ZMA-15 Vehicles in the Inventory to be Retrofitted by ZMA Modernization Project
• TURDEF – First Modernised ACV-15 Back in Inventory
• Anadolu Ajansı – Modernize edilmiş ilk ZMA’lar güvenlik güçlerine teslim edildi
• DefenceTurk – ASELSAN ve SSB ZMA modernizasyonu için sözleşme imzaladı
• Defense News – Aselsan unveils new weapons and capabilities for armored combat vehicle (2021)
• C4 Defence – ASELSAN’s Unmanned Turret Nefer, IDEF’17
• Wikipedia – FNSS ACV-15