F-16 ÖZGÜR’de Hangi ASELSAN Sistemleri Var?
Kısa cevap: F-16 ÖZGÜR modernizasyonunda ASELSAN; milli görev bilgisayarı, MURAD AESA burun radarı, milli elektronik harp süiti, dost-düşman tanıma sistemi, çok bantlı sayısal telsiz, milli data link ve TULGAR kaska monteli gösterge sistemini geliştiriyor. Ana yüklenici TUSAŞ, alıcı Hava Kuvvetleri Komutanlığı. MURAD radarı bu platformla ilk uçuşunu 15 Şubat 2024’te yaptı; seri modernizasyon 2022’den beri sürüyor.
F-16 ÖZGÜR’de ASELSAN’ın rolü ne?
ÖZGÜR, Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki F-16 Blok 30 uçaklarının yerli aviyonikle modernize edilmesi projesi. Ana yüklenici TUSAŞ; alıcı ise Hava Kuvvetleri Komutanlığı. TUSAŞ uçağın yapısal iyileştirmesinden, entegrasyon ve uçuş test faaliyetlerinden sorumlu. ASELSAN ise projenin alt sistem tedarikçisi: kokpit içi görev bilgisayarından radara, elektronik harp süitinden haberleşme cihazlarına kadar aviyonik donanımı sağlıyor.
Anadolu Ajansı’nın 2 Haziran 2022 tarihli haberine göre proje seri üretim aşamasına geçtiğinde ASELSAN’ın geliştirdiği yaklaşık 200 farklı aviyonik ürün F-16 Blok 30 uçaklarına entegre edilmeye başlandı. 18 Mayıs 2023’te teslim edilen ilk modernize uçaklarla birlikte milli görev bilgisayarı, milli AESA burun radarı, milli elektronik harp süiti, milli dost-düşman tanıma sistemi, milli çok bantlı sayısal telsiz, milli data link ve kaska monteli gösterge sistemi kapsamı kamuoyuna açıklandı.
Projenin tüm bileşenleri ASELSAN’a ait değil. Görev planlama yazılımını HAVELSAN geliştiriyor; TEBER, HGK ve KGK gibi mühimmatların entegrasyonu bu yazılım üzerinden yürütülüyor. Gökdoğan ve Bozdoğan hava-hava füzeleri ile SOM seyir füzesi TÜBİTAK SAGE’nin ürünü. ASELSAN’ın payı; uçağın “gözü, kulağı ve beyni” sayılabilecek radar, elektronik harp, haberleşme ve görev bilgisayarı katmanıyla sınırlı.
ASELSAN’ın F-16 filosuyla ilişkisi ÖZGÜR’den çok önce başladı. Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’nın yayımladığı kurumsal tarihçeye göre ASELSAN, aviyonik alanındaki ilk büyük adımını 1988’de attı: F-16 uçakları için LN-39 Ataletsel Seyrüsefer Sistemi’ni üretti. O döneme kadar bu cihazlar arıza yaptığında yurt dışına gönderiliyor, geri dönüşü bir yılı buluyordu; birden fazla uçak bu yüzden aynı anda yerde kalabiliyordu. LN-39’un yerlileşmesi, ASELSAN’a uçağa takılabilen kritik aviyonik cihaz üretme yeteneği kazandırdı. ÖZGÜR projesi bu birikimin devamı; aradaki fark, artık tek bir cihazın değil görev bilgisayarından radara kadar bütün bir aviyonik mimarinin yerlileştirilmesi.
F-16 ÖZGÜR’de hangi ASELSAN sistemleri var?
| Sistem | Türü | Açıklanan durum |
|---|---|---|
| Milli Görev Bilgisayarı | Görev/misyon bilgisayarı | Seri üretim / teslimat (2022’den beri; 10 özgün ve 40’tan fazla mevcut sistemi tek mimaride topluyor) |
| MURAD AESA Burun Radarı | AESA radar | Test: ilk uçuş 15 Şubat 2024; hava-hava füze atış testi (AA, Kasım 2025) |
| Milli Elektronik Harp Süiti | Elektronik harp | Teslimat aşamasında (AA, 18 Mayıs 2023); teknik kapasite kamuya açık değil |
| Milli Dost-Düşman Tanıma Sistemi (IFF) | Kimlik tanıma | Teslimat aşamasında; ÖZGÜR-2 sözleşme kapsamında IFF BSC olarak da yer alıyor |
| Milli Çok Bantlı Sayısal Telsiz / V-UHF Hava Telsizi | Haberleşme | Teslimat aşamasında; ÖZGÜR-2 sözleşmesinde de yer alıyor |
| Milli Data Link (T Link) | Veri bağlantısı | Sözleşme kapsamında; ÖZGÜR-2 imzası 26 Temmuz 2023 (IDEF’23) |
| TULGAR Kaska Monteli Gösterge Sistemi | Kokpit / pilot ekipmanı | Test: prototip 2023 sonunda tamamlandı, uçuş testi değerlendirmesi 2024’te F-16 ile yapıldı |
| ASELPOD Hedefleme Podu | Elektro-optik hedefleme podu | Envanterde; Türk Hava Kuvvetleri’nin genel F-16 filosunda kullanılıyor, ÖZGÜR’e özgü değil |
ÖZGÜR’den ÖZGÜR-2’ye: kapsam nasıl büyüdü?
İlk ÖZGÜR sözleşmesi Blok 30 filosunun avionik yenilemesini kapsıyordu. 26 Temmuz 2023’te IDEF’23 fuarında SSB ile TUSAŞ arasında imzalanan iki yeni sözleşme kapsamı genişletti: F-16 Blok-30 ÖZGÜR-2 ve F-16 Blok-40/50 ÖZGÜR-2 projeleri. Anadolu Ajansı’nın haberine göre bu sözleşmeler AESA burun radarı entegrasyonunu, Gökdoğan, Bozdoğan, SOM, HGK, KGK ve LGK mühimmatlarının entegrasyonunu, T Link, IFF BSC, RNE ve V/UHF hava telsizi ekipmanlarını ve yapısal iyileştirme mühendislik faaliyetlerini içeriyor. Blok-30 ÖZGÜR-2 teslimatlarının 2025-2027 arasında, Blok-40/50 ÖZGÜR-2 teslimatlarının ise 2028-2030 arasında tamamlanması planlanıyor.
Bu genişleme, ASELSAN’ın alt sistem tedarikçisi rolünü Blok 30’un ötesine, Blok 40 ve Blok 50 filosuna taşıyor. Yapısal iyileştirme ayrıca uçağın gövde ömrünü uzatmayı hedefliyor; bu kısım TUSAŞ’ın mühendislik kapsamında, ASELSAN’ın aviyonik alanının dışında.
MURAD radarı F-16 ÖZGÜR’de nereye kadar geldi?
MURAD 100-A AESA burun radarı, ASELSAN’ın birden fazla platform için geliştirdiği aile içinde F-16 ÖZGÜR’ü ilk taşıyıcı olarak kullandı. Radar bu platformla 15 Şubat 2024’te ilk uçuşunu yaptı. Anadolu Ajansı’nın Kasım 2025 tarihli analizine göre radar aynı platformdan hava-hava füze atış testi de gerçekleştirdi. Filo çapında entegrasyon takvimi resmî kaynaklarda ayrıntılı olarak açıklanmadı; bu nedenle radarın hangi tarihte tüm ÖZGÜR filosuna standart donanım olarak geçeceği kamuya açık değil.
Aynı radar ailesi AKINCI ve KIZILELMA insansız hava araçlarında da uçtu; bu platformlardaki durumu sitedeki MURAD rehberinde ayrıca ele alındı. F-16 ÖZGÜR’ün mevcut hedefleme kabiliyeti ise ASELPOD podu üzerinden sağlanıyor; bu pod ÖZGÜR modernizasyonundan bağımsız olarak Türk Hava Kuvvetleri’nin genel F-16 filosunda yıllardır envanterde.
Sık sorulan sorular
F-16 ÖZGÜR nedir?
Türk Hava Kuvvetleri envanterindeki F-16 Blok 30 uçaklarını yerli aviyonikle modernize eden proje. Ana yüklenici TUSAŞ, alt sistem tedarikçisi ASELSAN.
ÖZGÜR modernizasyonunda ASELSAN hangi sistemleri üretiyor?
Milli görev bilgisayarı, MURAD AESA burun radarı, milli elektronik harp süiti, dost-düşman tanıma sistemi, çok bantlı sayısal telsiz, milli data link ve TULGAR kaska monteli gösterge sistemi.
MURAD radarı F-16 ÖZGÜR’e ne zaman entegre edildi?
Radar bu platformla ilk uçuşunu 15 Şubat 2024’te yaptı. Hava-hava füze atış testi Anadolu Ajansı’nın Kasım 2025 tarihli haberinde yer aldı.
TULGAR kaska sistemi F-16 ÖZGÜR’de kullanılıyor mu?
TULGAR’ın prototipi 2023 sonunda tamamlandı ve 2024’te F-16 ile uçuş testinde değerlendirildi. Filoya standart olarak ne zaman gireceği kamuya açık değil.
ÖZGÜR-2 projesi kapsamında hangi mühimmatlar entegre ediliyor?
Gökdoğan, Bozdoğan, SOM, HGK, KGK ve LGK. Bu mühimmatlar TÜBİTAK SAGE ve ROKETSAN kaynaklı; ASELSAN’ın ürünü değil.
F-16 ÖZGÜR modernizasyonu ne zaman tamamlanacak?
Blok-30 ÖZGÜR-2 teslimatları 2025-2027, Blok-40/50 ÖZGÜR-2 teslimatları 2028-2030 arasında planlanıyor.
İlgili içerikler
- KAAN’da hangi ASELSAN sistemleri var?
- ALTAY’da hangi ASELSAN sistemleri var?
- HÜRJET’te hangi ASELSAN sistemleri var?
- AKINCI’da hangi ASELSAN sistemleri var?
- MURAD radarı hangi uçaklarda kullanılacak?
- ASELPOD hangi uçaklarda kullanılıyor?
- ASELSAN ürünleri nelerdir?
Kaynakça
- AA — F-16 Özgür modernizasyonunda seri üretime geçildi (2 Haziran 2022)
- AA — “ÖZGÜR”leştirilen ilk F-16’lar Hava Kuvvetlerine teslim edildi (18 Mayıs 2023)
- AA — F-16’nın modernizasyonu için imzalar atıldı (26 Temmuz 2023, IDEF’23)
- AA — MURAD AESA radarı: Türkiye radar teknolojisinde üst lige çıkıyor (Kasım 2025)
- AA — Özgürleşen F-16 uçaklarına milli görev planlama yazılımı desteği (7 Haziran 2026)
- TSKGV — Sistem Geliştirme, Entegrasyon, Modernizasyon: ASELSAN’ın aviyonik tarihçesi
