TMSN X serisi: TÜMOSAN’ın 300-530 beygir askeri motorları
TMSN X serisi, TÜMOSAN’ın askeri araçlar için geliştirdiği yeni nesil turbo dizel motor ailesidir. Savunma basınında yayımlanan verilere göre seri dört ana modelden oluşuyor: 300 beygirlik TMSN X 5.4, 360 beygirlik TMSN X 5.5, 460 beygirlik TMSN X 7.4 ve 530 beygirlik TMSN X 7.5. Motorlar common rail yakıt sistemi kullanıyor ve askeri standartlara göre tasarlandı. Serinin bilinen uygulamaları Pusat 4×4 taktik aracı ile FNSS’in ÖMTTZA kapsamındaki PARS 6×6 ve 8×8 araçlarıdır. SSB 2026 kataloğunda X 5.4, X 5.5, X 7.4 ve X 7.4 Marin modelleri ayrı ürünler olarak listeleniyor.
Model yelpazesi ve teknik veriler
Aşağıdaki değerler DefenceTurk’ün güç grubu dosyasından derlendi; şirket resmî teknik föy yayımlamıyor.
| Model | Güç | Tork | Bilinen uygulama |
|---|---|---|---|
| TMSN X 5.4 | 300 hp @ 2100 d/d | 1.060 Nm | Pusat entegrasyon testleri (AA, 2021) |
| TMSN X 5.5 | 360 hp @ 2600 d/d | 1.085 Nm | Pusat 4×4 (açık kaynak föy) |
| TMSN X 7.4 | 460 hp @ 2400 d/d | 1.550 Nm | ÖMTTZA sınıfı araçlar (basın) |
| TMSN X 7.5 | 530 hp @ 2400 d/d | 1.550 Nm | ÖMTTZA 8×8 sınıfı (basın) |
Anadolu Ajansı’nın 2021 tarihli haberine göre yeni nesil 4 silindirli 310 beygirlik motorun araç üstü entegrasyon testleri Pusat üzerinde yürütüldü; testlerin tamamlanmasıyla motorun TSK envanterindeki 4×4 taktik araçlar ve paletli zırhlılar için Türk savunma sanayiine sunulması hedeflendi. Güç değerlerindeki küçük farklar (300/310 hp) kaynaklar arasındaki aktarım farkıdır.
ÖMTTZA: serinin ilk büyük sözleşmesi
X serisinin bilinen en büyük uygulaması, FNSS ile 25 Aralık 2019’da imzalanan Yerli Motor Tedariki Alt Yüklenici Sözleşmesi’dir. Sözleşme, Kara Kuvvetleri ve Jandarma için üretilen 100 adet özel maksatlı taktik tekerlekli zırhlı araca motor tedarikini ve 72 aylık entegre lojistik desteği kapsıyor. Savunma basınında bu araçlarda 450 ve 530 beygirlik TÜMOSAN motorlarının kullanıldığı aktarıldı; bu değerler X 7.4 ve X 7.5 ile örtüşüyor. Basında bu sözleşme, yerli geliştirilmiş bir askeri dizelin TSK araçlarına bu ölçekte ilk entegrasyonu olarak nitelendi. Sözleşmenin bağlamı askeri motor programları dosyasında anlatılıyor.
Tasarım özellikleri
Şirket açıklamalarına göre X serisi; yüksek basınçlı common rail enjeksiyon, turbo besleme ve TÜMOSAN’ın kendi geliştirdiği Dizel Motor Kontrol Ünitesi (DMKÜ) ile çalışıyor. Motorlar, askeri araçlarda beklenen eğim, toz, sıcaklık ve alçak/yüksek irtifa koşullarına göre kalifiye ediliyor; kalifikasyon test ayrıntıları kamuya açık değildir. Seri, TÜMOSAN şanzıman ve transfer kutularıyla eşleştirilerek ALP güç gruplarını oluşturuyor; X 7.4’ün marin sürümü ise deniz uygulamalarında kullanılıyor.
IDEF’25’te şirketin teknoloji ve mühendislik grup müdürü Volkan Gün, motor platformlarının emisyon regülasyonlarına uyum ve verimlilik hedefiyle geliştirildiğini, modüler güç gruplarının farklı kara ve deniz platformlarına entegrasyon esnekliği sunduğunu açıkladı.
Rekabet ortamı
Türkiye’de askeri dizel motor alanında BMC Power (BATU ailesi, ALTAY tankı için 1.500 hp hedefi) ve TEI (havacılık motorları) farklı segmentlerde çalışıyor. X serisinin 300-530 beygirlik bandı; 4×4-8×8 taktik araçlar, hafif paletli zırhlılar ve deniz platformlarına denk geliyor. Bu bantta yabancı rakipler Caterpillar, Cummins ve Deutz gibi üreticilerdir; Türk araç üreticileri bugüne kadar ağırlıkla bu yabancı motorları kullandı. X serisinin pazar iddiası, yaptırım ve ihracat lisansı risklerine karşı yerli alternatif sunmasıdır; bu iddianın sınandığı ilk büyük program ÖMTTZA’dır.
Elektrifikasyon yol haritası
X serisinin gelecek hattı yalnızca dizelde ilerlemiyor. Şirket, Pusat Hibrit’te dizel-elektrik mimariyi X serisi motorla eşleştirdi; IDEF’25’te ise TENMAK ve Gebze Teknik Üniversitesi iş birliğiyle geliştirilen hidrojen yakıt pili prototipini duyurdu. Bu iki adım, askeri araçlarda sessiz seyir ve düşük ısı izi talebine yönelik hazırlık olarak okunabilir; ancak her iki teknolojinin de seri üretim takvimi resmî olarak açıklanmadı. Kısa vadede serinin somut iş yükü, ÖMTTZA teslimatlarının sürdürülmesi ve ALP güç gruplarının potansiyel paletli araç modernizasyon programlarına önerilmesidir.
Sık sorulan sorular
TMSN X serisinde kaç model var?
Açık kaynaklarda dört model aktarılıyor: X 5.4 (300 hp), X 5.5 (360 hp), X 7.4 (460 hp) ve X 7.5 (530 hp). SSB kataloğunda ayrıca X 7.4 Marin listeleniyor.
X serisi hangi araçlarda kullanılıyor?
Bilinen uygulamalar Pusat 4×4 ile ÖMTTZA kapsamındaki FNSS PARS 6×6/8×8 araçlarıdır; basına göre 100 araçlık motor tedariki sürüyor.
X serisi yerli mi?
Şirket, motorların tamamen kendi mühendisliğiyle ve yurt içi imkanlarla geliştirildiğini açıklıyor. Bağımsız yerlilik oranı denetimi kamuya açıklanmadı.
530 beygirden güçlü TÜMOSAN motoru var mı?
Resmî olarak açıklanmadı. Şirketin 1.500 beygir sınıfındaki ALTAY güç grubu çalışması 2017’de sözleşme feshiyle sonuçlandı; güncel portföyün üst sınırı açık kaynaklarda X 7.5’tir.
Kaynaklar ve doğrulama notu
Güç ve tork değerleri savunma basını kaynaklıdır; şirket föy yayımlamadığından değerler “açık kaynak verisi” olarak okunmalıdır. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2026.
- https://www.defenceturk.net/tumosanin-guc-grubu-ve-alt-sistem-calismalari
- https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/turk-savunma-sanayisinde-yerli-motor-icin-geri-sayim/2337517
- https://www.hurriyet.com.tr/teknoloji/ozel-maksatli-taktik-tekerlekli-zirhli-araca-yerli-ve-milli-motor-41406064
- https://www.tumosan.com.tr/tr/haberler/tumosan-idef25te-gucunu-ve-yerli-muhendisligini-sergiledi
- https://www.tumosan.com.tr/tr/haberler/tumosan-saha-expo-2024te-yuksek-performansli-urunleriyle-dikkat-cekti
