TÜMOSAN askeri motor programları ve ALTAY güç grubu dosyası
TÜMOSAN’ın savunma sanayiindeki asıl ağırlığı araç üretiminden çok askeri dizel motor ve güç grubu programlarındadır. Şirketin bu alandaki bilinen dosyaları dört başlıkta toplanıyor: 2015-2017 arasında yürütülen ve karşılıklı feshedilen ALTAY tankı güç grubu geliştirme sözleşmesi; FNSS ile 2019’da imzalanan ve 100 zırhlı aracı kapsayan ÖMTTZA motor tedarik sözleşmesi; hafif paletli zırhlılar için geliştirilen ALP güç grubu ailesi; ve uçak durdurma sistemleri için üretilen geri sarma motorları. Bu dosya, her programı tarihleriyle ve yalnızca kaynaklı bilgilerle aktarıyor.
ALTAY güç grubu: 2015 sözleşmesi ve 2017 feshi
Savunma Sanayii Müsteşarlığı (bugünkü SSB), ALTAY tankının motor ve transmisyonunu kapsayan Güç Grubu Geliştirme Projesi sözleşmesini 17 Mart 2015’te TÜMOSAN ile imzaladı; dönemin basın haberlerinde sözleşme bedeli yaklaşık 190 milyon avro olarak aktarıldı. TÜMOSAN, teknik destek için 7 Ekim 2015’te Avusturyalı AVL List GmbH ile Teknik Destek Sağlayıcı sözleşmesi imzaladı.
Süreç iki aşamada sona erdi. TÜMOSAN 16 Ocak 2017’de, yükümlülüklerin yerine getirilmediği gerekçesiyle AVL sözleşmesini feshetti; dönemin haberlerinde Avusturya’nın Türkiye’ye askeri malzeme ihracatını kısıtlama kararı bu kararın arka planı olarak gösterildi. 24 Şubat 2017’de ise güç grubu geliştirme sözleşmesinin SSM ile karşılıklı olarak feshedildiği borsaya bildirildi. ALTAY seri üretimi daha sonra BMC yürütücülüğünde ilerledi; basına göre ilk T1 konfigürasyonlu tanklar 2025’te teslim edildi ve bu araçlarda Güney Kore menşeli Doosan DV27K motor ile SNT Dynamics EST15K transmisyon kullanıldı. TÜMOSAN’ın ALTAY programında güncel bir rolü resmî olarak açıklanmadı.
ÖMTTZA: 100 araçlık motor tedariki
TÜMOSAN’ın askeri motor alanındaki en somut sözleşmesi, FNSS ile 25 Aralık 2019’da imzalanan Yerli Motor Tedariki Alt Yüklenici Sözleşmesi’dir. Sözleşme; SSB koordinasyonunda Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı ihtiyacı için üretilen 100 adet Özel Maksatlı Taktik Tekerlekli Zırhlı Araç’ın (6×6 ve 8×8 PARS ailesi) motorlarını ve entegre lojistik destek hizmetlerini kapsıyor; garanti dahil süre 72 aydır. Savunma basınında bu araçlar için 450 ve 530 beygirlik TÜMOSAN motorlarının kullanıldığı aktarılıyor. Motorların teknik ayrıntısı TMSN X serisi dosyasında yer alıyor.
ALP güç grubu ailesi
ALP, TÜMOSAN motoru ile TÜMOSAN transmisyonunu tek pakette birleştiren güç grubu ailesidir. Şirket, 18 tona kadar muharebe ağırlığına sahip hafif ve orta sınıf paletli zırhlı araçlara yönelik ALP güç grubunu ilk kez IDEF’19 fuarında tanıttı; IDEF 2021’de yerli şanzımanlı seçenekler sergilendi. SSB 2026 kataloğunda aile ALP 1, ALP 2, ALP 3 ve ALP 4 olarak dört yapılandırmayla listeleniyor. Şirket, SAHA EXPO 2024 ve IDEF’25 duyurularında ALP1 ve ALP2’yi “Türkiye’nin tek yerli ve milli güç grubu” olarak niteledi; bu bir şirket beyanıdır. Güç gruplarının soğutma, egzoz ve hava emiş sistemleri pakete entegredir.
Uçak durdurma sistemi geri sarma motoru
TÜMOSAN, SDT Uzay ve Savunma Teknolojileri ile imzalanan tedarik sözleşmesi kapsamında, askeri havaalanlarındaki uçak durdurma sistemlerinde kullanılan geri sarma motorlarını üretiyor. Savunma basınına göre sözleşme 40 motoru kapsadı; sistemlerde daha önce kullanılan ABD yapımı Wisconsin benzinli motorların yerini TÜMOSAN’ın 3 silindirli 55 beygirlik dizel motoru aldı. TRT Haber’in aktardığına göre bir yılda 60 adet motor Hava Kuvvetleri Komutanlığı kullanımına teslim edildi. SSB 2026 kataloğunda “Uçak Durdurma Sistemi Geri Sarma Motoru” bağımsız ürün olarak listeleniyor.
Program tablosu
| Program | Tarih | Kapsam | Durum |
|---|---|---|---|
| ALTAY güç grubu | 17.03.2015 – 24.02.2017 | 1.500 hp sınıfı tank güç grubu geliştirme | Karşılıklı fesih |
| ÖMTTZA (FNSS) | 25.12.2019, 72 ay | 100 araç için motor + lojistik destek | Yürürlükte (açık kaynak) |
| ALP güç grupları | İlk tanıtım IDEF’19 | ≤18 t paletli araçlar için güç grubu | Sergileniyor; sipariş açıklanmadı |
| Geri sarma motoru (SDT) | Sözleşme 2020 dönemi | 40+ adet 55 hp dizel | Teslimatlar yapıldı |
Bu programların tamamı, TÜMOSAN’ın traktör ve motor üretim altyapısı üzerinde yürütülüyor. Deniz tarafındaki motor programları marin motorlar dosyasında, ürünlerin tamamı ise savunma ürünleri rehberinde listeleniyor.
Sık sorulan sorular
TÜMOSAN ALTAY sözleşmesini neden kaybetti?
Sözleşme kaybedilmedi, 24 Şubat 2017’de SSM ile karşılıklı feshedildi. Öncesinde TÜMOSAN, teknik destek sağlayıcısı AVL ile sözleşmesini yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gerekçesiyle feshetmişti; dönemin basınında Avusturya’nın ihracat kısıtlamaları belirleyici etken olarak aktarıldı.
ÖMTTZA araçları hangi motoru kullanıyor?
Savunma basınına göre FNSS PARS ailesi 6×6 ve 8×8 araçlarda 450 ve 530 beygirlik TÜMOSAN dizel motorları kullanılıyor.
ALP güç grubu hangi araçlara yönelik?
Şirkete göre 18 tona kadar muharebe ağırlığına sahip hafif ve orta sınıf paletli zırhlı araçlara yönelik; motor, transmisyon, soğutma ve egzoz alt sistemlerini tek pakette sunuyor.
TÜMOSAN tank motoru üretebiliyor mu?
Şirket 2015-2017 döneminde 1.500 beygir sınıfı tank güç grubu geliştirme sözleşmesi yürüttü ancak proje tamamlanmadan feshedildi. Bugünkü ürün gamı 530 beygire kadar askeri dizel motorları kapsıyor.
Kaynaklar ve doğrulama notu
ALTAY bölümündeki tüm tarihler dönemin borsa bildirimlerine dayanan basın haberlerinden alındı; sözleşme bedeli basın aktarımıdır. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2026.
- https://www.milliyet.com.tr/ekonomi/altay-tanki-sozlesmesi-iptal-oldu-tumosan-hisseleri-cakildi-2403933
- https://www.bloomberght.com/milli-proje-altay-tankinda-guc-grubu-sozlesmesi-iptal-oldu-1988874
- https://www.hurriyet.com.tr/teknoloji/ozel-maksatli-taktik-tekerlekli-zirhli-araca-yerli-ve-milli-motor-41406064
- https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/paletli-zirhlilari-tasiyacak-yerli-motor-idefte-/1465908
- https://www.aa.com.tr/tr/savunma-sanayisi/2025te-tank-fabrikasi-bitecek-ilk-altay-teslim-edilecek/3373941
- https://www.savunmasanayist.com/tumosan-ucak-durdurucu-sistem-yerli-motor/
- https://www.trthaber.com/haber/savunma/turk-jetleri-yerli-motorla-piste-guvenli-iniyor-662049.html
- https://www.tumosan.com.tr/tr/haberler/tumosan-saha-expo-2024te-yuksek-performansli-urunleriyle-dikkat-cekti
