TÜMOSAN nedir? Türkiye’nin motor ve traktör üreticisi
TÜMOSAN Motor ve Traktör Sanayi A.Ş., 1976 yılında motor ve aktarma organları üretmek amacıyla kurulan, dizel motor ve traktör üretiminde yoğunlaşmış bir sanayi şirketidir. Şirket kendisini Türkiye’nin ilk dizel motor üreticisi olarak tanımlıyor. 2004’te özelleştirme yoluyla Albayrak Grubu bünyesine katılan TÜMOSAN, 2012’den bu yana Borsa İstanbul’da TMSN koduyla işlem görüyor. Üretim merkezi Konya’da 1,6 milyon metrekarelik alan üzerine kurulu; şirket yıllık 75 bin motor ve 45 bin traktör üretim kapasitesi bildiriyor. TÜMOSAN son yıllarda Pusat 4×4 taktik zırhlı aracı, askeri dizel motorları ve marin motorlarıyla savunma sanayiinde de yer alıyor ve Savunma Sanayii Başkanlığı’nın (SSB) 2026 Ürün Kataloğu’nda listeleniyor.
TÜMOSAN ne üretir?
Şirketin ana ürün grupları traktörler, dizel motorlar, zirai ekipman ve forkliftlerdir. Albayrak Grubu’nun kurumsal sayfasına göre TÜMOSAN 10 seride 268 traktör modeli ve 280’in üzerinde zirai ekipman modeli sunuyor. Motor tarafında tarım makinaları, endüstriyel uygulamalar, jeneratörler ve deniz araçları için 3 ve 4 silindirli dizel motorlar üretiliyor. Savunma tarafında ise portföy; Pusat 4×4 taktik tekerlekli zırhlı araç, TMSN X serisi askeri dizel motorlar, ALP güç grupları, marin motorlar, şanzıman ve aktarma organları ile araç elektroniği ünitelerinden oluşuyor.
Şirket künyesi
| Başlık | Bilgi | Kaynak |
|---|---|---|
| Ticari unvan | TÜMOSAN Motor ve Traktör Sanayi A.Ş. | KAP |
| Kuruluş | 1976 (temel atma 1975) | Şirket tarihçesi |
| Üretim merkezi | Konya, 1,6 milyon m² yerleşke | Şirket sitesi |
| Ana ortak | Ereğli Tekstil Turizm San. ve Tic. A.Ş. (yaklaşık %60,9) | KAP |
| Borsa | BIST Yıldız, TMSN (halka arz 2012) | KAP |
| Kapasite | 75.000+ motor/yıl, 45.000+ traktör/yıl | Şirket sitesi |
| Bayi-servis ağı | Türkiye genelinde 400+ | Şirket sitesi |
| Savunma cirosu | Resmî olarak ayrıştırılmış veri açıklanmadı. | — |
Kısa tarihçe: FIAT lisansından yerli motora
Şirketin resmî tarihçesine göre TÜMOSAN’ın temeli 1975’te dönemin Sanayi ve Teknoloji Bakanı Necmettin Erbakan’ın katılımıyla atıldı; kuruluş 1976’da tamamlandı. 1977’de İtalyan FIAT ile traktör ve dizel motor lisans anlaşması imzalandı. Motor üretimi 1981’de, ilk traktör üretimi 1984’te başladı. Kamu iktisadi teşebbüsü olarak geçen dönemin ardından şirket 2004’te özelleştirme kapsamında Albayrak Grubu’na devredildi; sahiplik yapısının ayrıntıları TÜMOSAN kimin dosyasında ele alınıyor.
2013-2014’te 105 ve 115 beygirlik traktör modelleri, 2017’de yeni nesil 4 ve 6 silindirli motor geliştirme çalışmaları ve Pusat’ın IDEF 2017’deki tanıtımı, 2018’de forklift üretimi, 2019’da marin motorlar ve jeneratörler portföye eklendi. 2023’te şirket, Stage V (Faz 5) emisyon seviyesine sahip common rail motor ailesini duyurdu ve bu motorların emisyon testlerine TÜBİTAK RUTE laboratuvarlarında başlandığını açıkladı.
Savunma sanayiindeki konumu
TÜMOSAN savunma alanına ana yüklenici olarak değil, güç grubu ve alt sistem sağlayıcısı olarak konumlanıyor. Şirketin bu alandaki bilinen programları şunlardır: 2015-2017 arasında yürütülen ve karşılıklı feshedilen ALTAY tankı güç grubu geliştirme sözleşmesi, FNSS ile 2019’da imzalanan ve 100 aracı kapsayan Özel Maksatlı Taktik Tekerlekli Zırhlı Araç (ÖMTTZA) motor tedarik sözleşmesi, SDT ile uçak durdurma sistemleri için geri sarma motoru tedariki ve ULAQ Silahlı İnsansız Deniz Aracı’na entegre edilen marin motor. Bu programların ayrıntısı askeri dizel motor programları dosyasında inceleniyor. ULAQ’a entegre edilen marin motor, 20 Aralık 2025’te düzenlenen törenle Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine girdi.
Traktör tarafı: savunmanın finansman ve üretim tabanı
Şirketin ana gelir kaynağı traktör ve tarım ekipmanı satışlarıdır. Konya’daki yerleşkede yedi fabrika bulunduğu, Aralık 2025’teki Senegal COSIAS Konsorsiyumu ziyaretine ilişkin şirket duyurusunda belirtiliyor. Traktör üretiminden gelen döküm, talaşlı imalat, motor ve şanzıman üretim altyapısı, askeri araç ve motor projelerinin de üretim tabanını oluşturuyor. Şirket 4 kıtada 23 ülkeye ihracat yaptığını bildiriyor; dış pazar ayrıntıları ihracat dosyasında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
TÜMOSAN hangi ilde üretim yapıyor?
Üretim merkezi Konya’dadır; şirket merkezi İstanbul’da bulunuyor. Konya yerleşkesi 1,6 milyon metrekarelik alana kurulu ve şirket duyurularına göre yedi fabrika içeriyor.
TÜMOSAN devlet şirketi mi?
Hayır. 1976’da kamu girişimi olarak kurulan şirket, 2004’te özelleştirme yoluyla Albayrak Grubu’na devredildi. 2012’den beri Borsa İstanbul’da işlem görüyor.
TÜMOSAN’ın savunma ürünleri nelerdir?
SSB 2026 kataloğunda Pusat ve Pusat Hibrit araçları, ALP 1-4 güç grupları, TMSN motor ve şanzıman aileleri, marin motorlar, kontrol üniteleri ve gösterge panelleri listeleniyor. Tam döküm için savunma ürünleri rehberine bakılabilir.
TÜMOSAN motorları yerli mi?
Şirket, motor ve şanzımanlarını kendi mühendisliğiyle geliştirdiğini ve yüksek yerlilik oranı taşıdığını açıklıyor; ULAQ’taki marin motor için yüzde 90’ın üzerinde yerlilik bildirildi. Bağımsız yerlilik denetim sonuçları kamuoyuyla paylaşılmadı.
TÜMOSAN ALTAY tankının motorunu mu yapıyor?
Hayır. Şirketin 2015’te imzaladığı ALTAY güç grubu geliştirme sözleşmesi 24 Şubat 2017’de karşılıklı feshedildi. Seri üretim tanklarda farklı tedarikçilerin güç grubu kullanılıyor.
Kaynaklar ve doğrulama notu
Bu dosyadaki bilgiler şirketin resmî sitesi, KAP kayıtları ve basın haberlerinden derlendi. Kapasite ve model sayıları şirket beyanıdır. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2026.
- https://www.tumosan.com.tr/en/history
- https://www.tumosan.com.tr/tr/haberler/cosias-konsorsiyumundan-tumosana-konya-ve-istanbul-ziyareti
- https://www.tumosan.com.tr/tr/haberler/tumosan-motor-ailesi-cevre-bilinci-ile-yeniden-sekilleniyor
- https://kap.org.tr/tr/sirket-bilgileri/genel/1694-tumosan-motor-ve-traktor-sanayi-a-s
- https://www.albayrak.com.tr/sektorler/traktor-motor/tumosan-motor-ve-traktor-sanayi/
- https://www.dha.com.tr/ekonomi/tumosanin-yerli-marin-motoru-envantere-alindi-2782172
- https://www.bloomberght.com/milli-proje-altay-tankinda-guc-grubu-sozlesmesi-iptal-oldu-1988874
