SOM Seyir Füzesi: Hangi Uçaklarda Kullanılıyor, Menzili Ne Kadar?

SOM, uçaklardan fırlatılan, kendi kendine seyreden (otonom) bir seyir füzesidir. Hedefe giden rotayı önceden planlanmış arazi profilini izleyerek alçak irtifada kateder; bu sayede radarlarca tespit edilmesi zorlaşır. GPS/INS seyrüsefer ve terminal aşamada görüntüleyici kızılötesi (IIR) arayıcı kombinasyonu, gündüz-gece ve elektronik harp ortamında yüksek isabet sağlar.

SOM, hem kara hedeflerine hem de gemilere karşı kullanılabilir. Türkiye’nin ilk milli seyir füzesi olarak, ülkenin uzun menzilli hassas vuruş kabiliyetini dışa bağımlı olmaktan çıkaran kilit bir sistemdir.

SOM tek bir füze değil; farklı görev ve platformlara göre çeşitlenen bir ailedir. Bu modülerlik, aynı temel tasarımın çok sayıda ihtiyaca uyarlanmasını sağlar.

SOM, Türk Hava Kuvvetleri’nin çeşitli uçaklarına entegre edildi ve geleceğin platformları için varyantları geliştiriliyor.

SOM’un geliştirme süreci 2000’li yılların sonunda hız kazandı ve füze ilk olarak F-4E/2020 Terminatör uçaklarına entegre edildi. İlerleyen yıllarda F-16 platformuna da uyarlandı. Savunma Sanayii Başkanlığı, 26 Ekim 2018’de SOM’un Roketsan ile seri üretim aşamasına geçtiğini duyurdu.

Seri üretimle birlikte SOM, Türk Hava Kuvvetleri’nin envanterinde standart bir taarruz mühimmatı hâline geldi. Üretim ve entegrasyon, milli imkânlarla sürdürülüyor; bu da tedarik güvenliği açısından kritik bir avantaj sağlıyor.

SOM ailesinin en stratejik iki üyesi, beşinci nesil uçaklara özel geliştirilen varyantlardır. SOM-J, F-35’in iç silah yuvasına sığacak şekilde katlanır kontrol yüzeyleri ve bir booster ile daha kompakt bir yapıda tasarlandı; TÜBİTAK SAGE ve Roketsan iş birliğiyle yürütülen proje, F-35 platformunda Lockheed Martin ile koordineli ilerledi.

SOM-M ise milli muharip uçak KAAN’ın iç istasyonundan atılmak üzere geliştirilen en yeni üyedir. Bu varyant, KAAN’ın düşük gözlenebilirlik avantajını koruyarak uzun menzilli hassas vuruş yapabilmesini hedefler. SOM-J ve SOM-M, Türkiye’nin gelecekteki hava gücünün taarruz omurgasını oluşturacak.

SOM, hem sabit kara hedeflerine (komuta merkezleri, hava savunma mevzileri, altyapı) hem de gemilere karşı kullanılabilen çok yönlü bir mühimmattır. Geliştirilen SOM-C1/C2 varyantları, özellikle gemisavar görevlerde menzil ve hassasiyeti artırmayı hedefliyor.

Düşük irtifa uçuşu, arazi takibi ve düşük radar kesit alanı sayesinde SOM, modern hava savunma sistemlerinin tespit ve önleme menzilini zorlar. Combat-proven (muharebede kanıtlanmış) statüsü, sistemin sahadaki etkinliğini de teyit etmiştir.

SOM’un tasarım ve geliştirmesi TÜBİTAK SAGE (Savunma Sanayii Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü) tarafından yürütülür; seri üretim ise Roketsan tarafından yapılır.

• Geliştirme: TÜBİTAK SAGE
• Seri üretim: Roketsan
• Güdüm: INS/GPS + IIR terminal arayıcı (milli)
• Program çatısı: Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB)

SOM, Türkiye’ye dışa bağımlı olmadan uzun menzilli, hassas ve düşük gözlenebilir bir taarruz kabiliyeti kazandırır. İhraç izni gerektirebilen yabancı seyir füzelerinin aksine SOM, milli kontrol altında üretilir ve kullanılır.

SOM-J ve SOM-M ile birlikte SOM ailesi, F-35’ten KAAN’a uzanan platform yelpazesinde Türkiye’nin hava taarruz gücünün milli omurgasını oluşturuyor. Bu, hem caydırıcılık hem de stratejik bağımsızlık açısından kritik bir kabiliyettir.

SOM ailesinin geleceği, milli platformlarla derinleşen entegrasyona bağlıdır. KAAN için geliştirilen SOM-M ile birlikte Türkiye, hem savaş uçağını hem de ana taarruz mühimmatını yerli üretebilen sayılı ülkeden biri hâline geliyor. Bu bütünleşik yaklaşım, yabancı tedarikçilerin koyabileceği kullanım ve ihracat kısıtlarını ortadan kaldırır; kriz anında dışa bağımlılığı sıfıra yaklaştırır.

SOM aynı zamanda ihracat potansiyeli taşıyan bir üründür: müttefik ülkeler için uzun menzilli, hassas ve nispeten uygun maliyetli bir seyir füzesi seçeneği sunar. Roketsan’ın seri üretim kapasitesi arttıkça SOM’un hem envanterdeki payının hem de uluslararası görünürlüğünün yükselmesi, Türk savunma sanayiinin füze segmentindeki konumunu daha da güçlendirmesi bekleniyor.

Özetle SOM, Türkiye’nin caydırıcılık denkleminde kritik bir yere sahiptir: düşmanın derinliğindeki yüksek değerli hedefleri, uçağı riske atmadan ve düşük gözlenebilirlikle vurabilme yeteneği sağlar. Milli güdüm, milli üretim ve milli platform entegrasyonu üçlüsü, SOM’u yalnızca bir mühimmat değil; Türkiye’nin stratejik hava gücünün simge sistemlerinden biri hâline getiriyor.

SSB, 26 Ekim 2018’de SOM’un Roketsan ile seri üretim aşamasına geçtiğini duyurdu.

SOM’un menzili 250 kilometreyi aşar; toplam ağırlığı yaklaşık 600 kg, harp başlığı yaklaşık 230 kg’dır.

F-4E/2020 ve F-16’da kullanılıyor; F-35 için SOM-J, KAAN için SOM-M varyantları geliştiriliyor.

SOM-J, F-35’in iç silah istasyonuna sığacak şekilde katlanır kontrol yüzeyleri ve booster ile tasarlanmış kompakt varyanttır.

Evet; geliştirilen SOM-C1/C2 varyantları gemisavar yeteneğe sahiptir, SOM ayrıca sabit kara hedeflerine karşı da kullanılır.

SOM, TÜBİTAK SAGE tarafından geliştirildi ve Roketsan tarafından seri üretiliyor.