TÜMOSAN şanzıman, aktarma organları ve araç elektroniği
TÜMOSAN’ı Türk savunma sanayiinde ayrıştıran alanlardan biri, motorun ötesinde komple güç aktarma zinciri ve araç elektroniğini kendi bünyesinde üretmesidir. SSB 2026 kataloğunda şirket adına; TMSN 3007 ATR, TMSN 1308 MT/AMT ve TMSN 2506 AT şanzımanlar, transfer kutusu, diferansiyel, tekerlek göbeği ve bağımsız süspansiyon sistemi gibi mekanik bileşenlerle birlikte DMKÜ, TEKÜ, HAKÜ ve HGDÜ kontrol üniteleri, askeri araç, marin ve iş makinesi gösterge panelleri ile menzil arttırıcı sistem listeleniyor. Bu bileşenler Pusat aracında, ALP güç gruplarında ve ULAQ’ın güç grubu kontrolünde kullanılıyor.
Şanzıman ailesi
Katalogda üç şanzıman tipi yer alıyor: TMSN 3007 ATR, TMSN 1308 MT/AMT (manuel ve otomatikleştirilmiş manuel) ve TMSN 2506 AT (otomatik). Şirketin genel ürün iletişiminde bu aile; senkromeçli manuel, tork konvertörlü otomatikleştirilmiş ve tam otomatik seçenekler olarak tanıtılıyor. Pusat’ta kullanılan 8+1 ileri senkromeçli otomatik şanzıman bu ailenin askeri uygulamasıdır. IDEF’25’te şirket, tork konvertörlü ve senkromeçli transmisyonları ALP1/ALP2 güç gruplarıyla birlikte sergiledi. Şanzımanların eşleştiği motorlar TMSN X serisi dosyasında anlatılıyor.
Transfer kutusu, aks ve süspansiyon
Güç aktarma zincirinin devamında elektromekanik kontrollü transfer kutuları, diferansiyeller, tekerlek göbekleri ve bağımsız süspansiyon sistemi geliyor. IDEF’25 duyurusunda transfer kutuları ve ön aks sistemleri, şirketin motor dışındaki mühendislik kabiliyetinin örnekleri olarak sunuldu; şirket yöneticisi Volkan Gün, yüksek tork gerektiren uygulamalar için geliştirilen transfer kutularının operasyonel güvenilirliği artırdığını söyledi. Bağımsız süspansiyon, Pusat’ın arazi kabiliyetinin temel bileşenidir. Bu bileşenlerin tamamının tek çatı altında üretilmesi, Pusat 4×4 için bildirilen yüksek yerlilik oranının dayanağıdır.
| Bileşen | Katalog adı | Bilinen uygulama |
|---|---|---|
| Şanzıman | TMSN 3007 ATR / 1308 MT-AMT / 2506 AT | Pusat, ALP güç grupları |
| Transfer kutusu | TÜMOSAN Transfer Kutusu | 4×4 taktik araçlar |
| Diferansiyel, tekerlek göbeği | Katalog kalemleri | Pusat aktarma zinciri |
| Bağımsız süspansiyon | Bağımsız Süspansiyon Sistemi | Pusat 4×4 |
| Motor kontrolü | DMKÜ / TEKÜ | TMSN motorlar, traktörler |
| Hibrit kontrol | HAKÜ / HGDÜ | Pusat Hibrit |
| Göstergeler | Askeri araç / marin / iş makinesi panelleri | Pusat, marin platformlar |
| Menzil uzatma | Menzil Arttırıcı Sistem | Resmî olarak ayrıntı açıklanmadı. |
Araç elektroniği: DMKÜ’den HGDÜ’ye
TÜMOSAN’ın elektronik portföyü dört kontrol ünitesi üzerine kurulu: Dizel Motor Kontrol Ünitesi (DMKÜ) motorların enjeksiyon ve emisyon yönetimini yapıyor; TÜMOSAN Elektronik Kontrol Ünitesi (TEKÜ) araç seviyesi fonksiyonları yönetiyor; Hibrit Araç Kontrol Ünitesi (HAKÜ) ve Hibrit Güç Dağıtım Ünitesi (HGDÜ) ise Pusat Hibrit’te kullanılan dizel-elektrik mimarinin beyni ve güç yönlendiricisidir. IDEF 2023 duyurusunda şirket, askeri kara araçlarında, traktörlerde ve marin güç gruplarında kullanılan elektronik kontrol ve dümenleme sistemlerini portföyün parçası olarak saydı. Gösterge panelleri askeri araç, marin ve iş makinesi sürümleriyle üç ayrı katalog kalemidir.
Hibrit mimari ve menzil arttırıcı
Pusat Hibrit’le birlikte geliştirilen HGDÜ ve HAKÜ, katalogda bağımsız ürünler olarak yer alıyor; bu, şirketin hibrit mimariyi başka platformlara da satma niyetini gösteriyor. Menzil Arttırıcı Sistem kalemi de aynı ailenin parçasıdır; elektrikli platformlarda dizel jeneratörle menzil uzatma işlevi gördüğü değerlendirilebilir, ancak sistemin teknik ayrıntısı resmî olarak açıklanmadı. IDEF’25’te duyurulan TENMAK-Gebze Teknik Üniversitesi iş birliğindeki hidrojen yakıt pili prototipi, bu elektrifikasyon hattının araştırma ayağıdır.
Traktörden gelen ölçek
Bu bileşenlerin neredeyse tamamı, TÜMOSAN’ın traktör üretiminde on yıllardır ürettiği şanzıman, aks ve hidrolik sistemlerin askeri türevleridir. Yıllık 45 bin traktörlük üretim, aktarma organları için döküm ve talaşlı imalat ölçeği sağlıyor; şirketin üretim altyapısı bu ölçek üzerine kurulu. Aynı yaklaşımın motor tarafındaki karşılığı S8000 ailesinde görülüyor.
Sık sorulan sorular
TÜMOSAN şanzımanları hangi araçlarda kullanılıyor?
Bilinen uygulamalar TÜMOSAN traktörleri, Pusat 4×4 ve ALP güç gruplarıdır. Katalogda üç şanzıman tipi listeleniyor.
DMKÜ ne işe yarıyor?
Dizel Motor Kontrol Ünitesi; motorun yakıt enjeksiyonunu, emisyon fonksiyonlarını ve koruma modlarını yöneten elektronik ünitedir ve TÜMOSAN tarafından geliştirilmiştir.
HAKÜ ile HGDÜ arasındaki fark ne?
HAKÜ hibrit aracın sürüş ve enerji stratejisini yöneten kontrol ünitesidir; HGDÜ ise batarya, jeneratör ve elektrik motoru arasındaki güç akışını yönlendiren dağıtım ünitesidir.
Menzil Arttırıcı Sistem nedir?
SSB kataloğunda listelenen bir TÜMOSAN ürünüdür; teknik ayrıntıları resmî olarak açıklanmadı. Hibrit ürün ailesiyle birlikte anılıyor.
Kaynaklar ve doğrulama notu
Bileşen listesi SSB 2026 kataloğuna, uygulama bilgileri şirket duyurularına dayanıyor; menzil arttırıcı sistemle ilgili değerlendirme yorum olarak işaretlendi. Erişim tarihi: 13 Ağustos 2026.
- https://www.tumosan.com.tr/tr/haberler/tumosan-idef25te-gucunu-ve-yerli-muhendisligini-sergiledi
- https://www.tumosan.com.tr/tr/haberler/tumosan-urunleri-ile-2023-idef-fuarina-damga-vurdu
- https://www.defenceturk.net/tumosanin-guc-grubu-ve-alt-sistem-calismalari
- https://www.defenceturk.net/pusat
- https://www.hurriyet.com.tr/gundem/tumosanin-askeri-araci-pusat-hibrit-idef21de-41875257
