Türk Denizaltı Sınıfları: AY, PREVEZE, GÜR, REİS ve MİLDEN Arasındaki Farklar

Türk Deniz Kuvvetleri’nin denizaltı filosu bugün AY (Tip 209/1200), PREVEZE (Tip 209/1400), GÜR (Tip 209/1400 Mod) ve REİS (Tip 214TN) sınıflarından oluşuyor; tamamen millî tasarım MİLDEN ise inşa aşamasında. Sınıflar arasındaki temel farklar boyut, silah kabiliyeti, sessizlik ve tahrik sistemidir: REİS sınıfı, havadan bağımsız tahrik (HBT/AIP) sayesinde su altında çok daha uzun kalabilen ilk Türk denizaltı sınıfıdır.

Sınıflar bir bakışta

AY sınıfı: Gölcük’te denizaltı inşasının başlangıcı

AY sınıfının ilk üç denizaltısı, TCG Atılay (1975), TCG Saldıray (1976) ve TCG Batıray (1978), Almanya’da HDW tersanelerinde; TCG Yıldıray (1979), TCG Doğanay (1984) ve TCG Dolunay (1989) ise Gölcük Tersanesi Komutanlığı’nda inşa edildi. İnşasına 1976’da başlanan TCG Yıldıray, Gölcük’te inşa edilen ilk Türk denizaltısı olarak özel bir yere sahip. Sınıfın Atılay, Saldıray, Batıray ve Yıldıray denizaltıları hizmet dışına çıkarıldı; millî imkânlarla modernize edilen Doğanay ve Dolunay ise görevine devam ediyor.

PREVEZE sınıfı: su altından güdümlü mermi

1.400 tonluk PREVEZE sınıfı, Almanya ile iş birliği içinde Gölcük’te inşa edildi. TCG Preveze 1994’te, TCG Sakarya 1997’de, TCG 18 Mart 1998’de ve TCG Anafartalar 1999’da hizmete girdi. Sınıf, MÜREN-PREVEZE (2017) ve Yarı Ömür Modernizasyonu (2019) projeleriyle güncelleniyor. Modernize edilen TCG Sakarya’dan MÜREN savaş yönetim sistemi üzerinden AKYA ağır torpidosu atışı başarıyla gerçekleştirildi. AKYA hakkında ayrıntı için AKYA rehberimize bakabilirsiniz.

GÜR sınıfı: entegrasyon kabiliyetinin olgunlaşması

1998’de başlatılan GÜR sınıfı projesiyle 4 denizaltı inşa edildi: TCG Gür (S-357), TCG Çanakkale (S-358), TCG Burakreis (S-359) ve TCG I. İnönü (S-360). Sınıfın ilk denizaltısı TCG Gür’e 9 Temmuz 2003’te bayrak çekildi; son iki denizaltı 27 Haziran 2008’de Denizaltı Filosu’na katıldı. GÜR sınıfının üç denizaltısına TÜBİTAK BİLGEM ile imzalanan sözleşme kapsamında ADVENT-MÜREN savaş yönetim sistemi kabiliyeti kazandırılıyor; AKYA entegrasyonu için de sözleşme imzalandı.

REİS sınıfı: AIP ile yeni dönem

SSB ile HDW-MFI Ortak Girişimi arasında 2 Temmuz 2009’da imzalanan Yeni Tip Denizaltı Projesi, 22 Haziran 2011’de yürürlüğe girdi. Proje, 6 adet Tip 214TN denizaltının teknoloji transferiyle Gölcük’te inşasını kapsıyor.

Yayında, Tip 214TN’nin hizmetteki PREVEZE ve GÜR sınıflarına göre sessizlik, gizlilik ve sürpriz silah olma özelliklerinde belirgin iyileşme sağladığı aktarılıyor. Sınıfın teknik ayrıntıları için “Reis Sınıfı Denizaltı Nedir?”, ikinci denizaltıdaki yerli sistemler için TCG Hızırreis yazımıza göz atabilirsiniz.

MİLDEN: kendi denizaltısını tasarlayan Türkiye

MİLDEN Proje Ofisi 19 Nisan 2019’da kuruldu; ilk test bloğunun üretimine 16 Aralık 2024’te Gölcük’te düzenlenen ilk kaynak töreniyle başlandı. Kamuya açık bilgilere göre yaklaşık 82 m uzunluk, 7 m’nin üzerinde gövde çapı ve yaklaşık 2.700 ton deplasman planlanıyor; 40’ın üzerinde personel ve 50 günü aşan görev süresi öngörülüyor. Mevcut sınıflardan farklı olarak çift tekneli, çok bölmeli bir mimari ile 8 torpido kovanına ek olarak dikey atım (Stratejik MİDLAS) kabiliyeti planlanıyor. Ayrıntılar için MİLDEN rehberimize bakabilirsiniz.

Sınıfları ayıran dört temel ölçüt

• Tahrik: AY, PREVEZE ve GÜR dizel-elektrik; REİS ek olarak yakıt hücreli AIP kullanıyor.
• Silah: Ağır torpidoların yanında PREVEZE ile su altından güdümlü mermi atışı geldi; modernizasyonlarla AKYA ve ATMACA/AKATA entegrasyonu sağlanıyor.
• Savaş yönetim sistemi: Modernizasyonlarla millî sistemlere (MÜREN ailesi) geçiliyor.
• Tasarım otoritesi: İlk dört sınıf Alman tasarımı temelinde; MİLDEN ise millî tasarım.

Sık sorulan sorular

Türkiye’nin kaç denizaltısı var?

Kamuya açık derlemelere göre 12 denizaltı aktif görevde. Yeni REİS sınıfı teslimatlarıyla bu sayı değişebileceği için güncel resmî açıklamaların takip edilmesi önerilir.

AIP nedir, neden önemlidir?

Havadan bağımsız tahrik, denizaltının şnorkel ile yüzeye yaklaşıp batarya şarj etme ihtiyacını azaltarak su altında daha uzun süre gizli kalmasını sağlar.

PREVEZE ile GÜR sınıfı arasındaki fark nedir?

İkisi de 1.400 tonluk Tip 209 ailesindendir; GÜR sınıfı, PREVEZE’ye göre daha gelişmiş imkân ve kabiliyetlere sahip modifiye bir versiyondur.

MİLDEN ne zaman hizmete girecek?

Bu yazının hazırlandığı tarihte kesin hizmete giriş tarihi resmî olarak doğrulanmadı; proje inşa aşamasındadır.

İlgili Envanter Medya içerikleri

• Reis Sınıfı Denizaltı Nedir?
• TCG Hızırreis’te Hangi Yerli Sistemler Var?
• MİLDEN Nedir?
• Savunma Sözlüğü: Denizaltı
• Hafif ve Ağır Sınıf Torpido Farkı

Kaynakça

1. Naval News, “Turkish Navy receives new submarine, landing ship and USV during major ceremony” (Aralık 2025)
2. SSB Savunma Sanayii 360, Terimler Sözlüğü (Denizaltı, AIP)

Doğrulama ve güncelleme: 3 Kasım 2026. Bu içerik, aşağıdaki kaynaklardaki kamuya açık bilgilerle doğrulanmıştır; yeni resmî açıklamalar geldikçe güncellenecektir.

Kapak fotoğrafı: ABD Donanması, TCG Preveze (S-353) Sorbet Royal 2005 tatbikatında (US Navy 050624-N-1464F-013). Kamu malı (U.S. Navy), Wikimedia Commons.