Deniz Sistemleri Envanter Akademi SÖZLÜK

Hafif Sınıf ve Ağır Sınıf Torpido Arasındaki Fark: ORKA ve AKYA Örneğiyle

Hafif sınıf torpido, genellikle su üstü gemileri, helikopterler, deniz karakol uçakları ve SİHA’lardan atılan, denizaltılara karşı tasarlanmış daha küçük ve kısa menzilli torpidodur; ağır sınıf torpido ise çoğunlukla denizaltılardan atılan, uzun menzilli ve büyük harp başlıklı, hem denizaltı hem su üstü hedeflerine karşı kullanılan torpidodur. SSB’nin Savunma Sanayii 360 sözlüğü de ağır sınıf torpidoyu “genellikle denizaltılar tarafından uzun mesafelerde kullanılan” tür olarak tanımlar. Türkiye’de iki sınıfın millî örnekleri ROKETSAN’ın ORKA hafif torpidosu ile AKYA ağır torpidosudur.

Torpido sınıfları neden ayrılır?

Ayrım, platform ve görev ihtiyacından doğar. Bir helikopter veya SİHA, kilolarca değil yüzlerce kilogramlık yükü taşıyabilir; bir denizaltının torpido kovanı ise 533 mm çapında, tonu aşan silahlara uygundur. Hafif torpido, denizaltının tespit edildiği bölgeye hızla bırakılan “arama-bulma-vurma” silahıdır. Ağır torpido ise denizaltının uzun mesafeden, kendini açık etmeden kullandığı, kablo üzerinden yönlendirilebilen ana silahıdır. Torpidonun genel çalışma prensibi için “Torpido Nedir, Nasıl Çalışır?” yazımıza bakabilirsiniz.

Karşılaştırma tablosu

Ölçüt	Hafif sınıf torpido	Ağır sınıf torpido
Tipik çap	Batı standardında yaygın olarak 324 mm; farklı çaplar da var	Yaygın olarak 533 mm
Atıcı platform	Su üstü gemisi, helikopter, deniz karakol uçağı, SİHA	Denizaltı (bazı ülkelerde gemiden de)
Ana hedef	Denizaltı	Denizaltı ve su üstü gemileri
Güdüm	Çoğunlukla dahili, aktif/pasif akustik arayıcı	Akustik arayıcıya ek olarak tel/fiber optik kabloyla harici güdüm; su üstü hedeflerine dümen suyu güdümü
Menzil	Kısa (onlarca kilometreyi genelde aşmaz)	Uzun (onlarca kilometre)
Harp başlığı	Daha küçük, çoğunlukla çukur imla (yönlendirilmiş tesirli)	Büyük, şok/patlama tesirli

Akustik güdüm: Torpidonun kulakları

SSB sözlüğü akustik torpidoyu “hedefini ses sinyalleri aracılığıyla bulan torpido türü” olarak tanımlar. Pasif modda torpido hedefin çıkardığı sesleri dinler; aktif modda kendi ses darbelerini gönderip yankıyı izler. Su altında radyo dalgaları hızla sönümlendiği için sonar, torpido güdümünün temelidir. Ağır torpidolarda ayrıca denizaltıyla torpido arasında uzanan ince bir kablo, atıştan sonra da güncelleme ve yönlendirme yapılmasına imkân verir. Su üstü gemilerine karşı kullanılan dümen suyu güdümü ise geminin arkasında bıraktığı türbülanslı izi takip etme esasına dayanır.

Türkiye: ORKA ve AKYA

Özellik (üretici beyanı)	ORKA	AKYA
Sınıf	Yeni nesil hafif sınıf torpido	Yeni nesil ağır sınıf torpido
Geliştirici	ROKETSAN	ROKETSAN
Çap	275 mm	533 mm
Uzunluk	2,85 m	7 m
Ağırlık	220 kg	1.700 kg
Menzil	15 km	50+ km
Hız	45+ knot	Açıklanmadı (üretici “yüksek hız” ifadesini kullanıyor)
Güdüm	Akustik karşı-karşı tedbir kabiliyetli aktif/pasif sonar başlık, dahili güdüm	Aktif/pasif sonar başlık, dahili ve fiber optik kablo üzerinden harici güdüm, dümen suyu güdümü
Atıcı platformlar	Su üstü platformlar, helikopterler, deniz karakol uçakları, SİHA	Denizaltılar
Hedefler	Denizaltılar	Denizaltı, hücumbot, korvet, fırkateyn

SSB, AKYA projesinin Deniz Kuvvetleri Komutanlığının ağır torpido ihtiyacını, ORKA projesinin ise hafif torpido ihtiyacını karşılamak üzere başlatıldığını belirtiyor. ORKA’nın tahrik sistemi ROKETSAN tarafından fırçasız DC elektrik motoru ve pumpjet pervane, enerji kaynağı yüksek enerjili lityum batarya olarak açıklanıyor. AKYA’nın gelişim ve teslimat sürecini AKYA rehberimizde, Mark 48 ile karşılaştırmasını ise AKYA vs Mark 48 yazımızda inceledik.

ORKA’nın SİHA’dan atılabilir olarak tanımlanması dikkat çekicidir: Klasik denizaltı savunma harbinde hafif torpido helikopter ve karakol uçağıyla taşınırken, insansız platformlar bu zinciri genişletmeye aday görünüyor.

Dünyadan örnekler

Ağır sınıf: ABD’nin Mk 48’i, Almanya’nın DM2A4 Seehecht’i, Fransa’nın F21’i ve İngiltere’nin Spearfish’i 533 mm sınıfında öne çıkar. Fransız F21’i ayrıca ele aldık.
Hafif sınıf: ABD’nin Mk 54’ü, Fransa-İtalya ortak üretimi MU90 ve İngiltere’nin Sting Ray’i 324 mm sınıfının bilinen örnekleridir.

Pazarın genel görünümü için Dünyanın En Büyük Torpido Üreticileri yazımıza göz atabilirsiniz.

Torpido mu, denizaltı karşıtı roket mi?

Hafif torpidonun menzilini artırmanın bir yolu, onu bir roketle hedef bölgeye taşımaktır. ABD’nin ASROC’u bu konseptin örneğidir. Farkı torpido ile ASROC karşılaştırmamızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Ağır torpido gemiden atılabilir mi?

Ağır torpidolar ağırlıklı olarak denizaltı silahıdır; bazı donanmalar tarihsel olarak su üstü gemilerinde de ağır torpido kovanı kullanmıştır. Türkiye’nin AKYA’sı için üretici, platform olarak denizaltıları belirtiyor.

Hafif torpido gemiye karşı kullanılabilir mi?

Hafif torpidolar denizaltıya karşı optimize edilir. ROKETSAN da ORKA’nın hedef tipini denizaltılar olarak açıklıyor.

Türkiye torpido üretiyor mu?

Evet. ROKETSAN, ağır sınıf AKYA ve hafif sınıf ORKA torpidolarını millî imkânlarla geliştirdiğini açıklıyor.

Torpidolar nasıl aldatılır?

Denizaltı ve gemiler akustik aldatıcılar ve karıştırıcılarla torpidoyu yanıltmaya çalışır; Türk denizaltıları için geliştirilen ZARGANA bu tür bir karşı tedbir sistemidir. Bkz. ZARGANA rehberi.

İlgili Envanter Medya içerikleri

Kaynakça

Doğrulama ve güncelleme: 3 Kasım 2026. Bu içerik, aşağıdaki kaynaklardaki kamuya açık bilgilerle doğrulanmıştır; yeni resmî açıklamalar geldikçe güncellenecektir.

Kapak fotoğrafı: ABD Donanması, USS Roosevelt (DDG-80) Mk 54 hafif torpido atışı (2014). Kamu malı (U.S. Navy), Wikimedia Commons: Wikimedia Commons

Türk savunma sanayiindeki son gelişmeler: ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, BAYKAR, HAVELSAN, MKE ve diğer savunma şirketlerinden en yeni gelişmeleri Türk savunma sanayii haberleri sayfamızdan takip edebilirsiniz.