Dünyanın En Büyük Torpido Üreticileri
Dünyanın en büyük torpido üreticileri sıralaması, deniz harbinin en eski ve hâlâ en ölümcül silahına bakıyor. Bir gemiyi batırmanın en kesin yolu onu üstten değil, alttan vurmak: su altında patlayan bir savaş başlığı, geminin omurgasının altında bir gaz kabarcığı oluşturup gövdeyi ortadan ikiye bükebiliyor. Bu yüzden füze çağına rağmen torpido envanterden çıkmadı; aksine sessizleşti, akıllandı ve fiber optik kabloyla güdülür hâle geldi. Ama bu silahı üretebilen ülke sayısı çok az — çünkü zor olan patlayıcı değil, suyun altında hedefi bulan akustik başlık. Envanter Medya, simülatör üreticileri dosyasının ardından serinin bu halkasında torpido ve sualtı mühimmatı üreticilerini program büyüklüğü, güdüm bağımsızlığı, segment kapsaması ve ihracat ölçütleriyle karşılaştırdı.
Editoryal not: Bu sıralama, Envanter Medya tarafından kamuya açık veriler kullanılarak hazırlanan editoryal bir araştırmadır; resmî bir uluslararası sıralama değildir. Veri kaynakları ve yöntem, yazının sonundaki “Araştırma nasıl hazırlandı?” bölümünde açıklanmıştır.
Araştırma bir bakışta
“En büyük” hangi ölçüte göre?
Torpido pazarı ikiye ayrılıyor ve iki taraf birbirine hiç benzemiyor. Ağır sınıf torpido denizaltıdan atılır, 533 milimetre çapındadır, yüzlerce kilo savaş başlığı taşır ve hedefi hem denizaltı hem yüzey gemisi olabilir. Hafif sınıf torpido ise yüzey gemisinden, helikopterden ya da deniz karakol uçağından atılır, 324 milimetre çapındadır ve yalnızca denizaltı avı içindir. Ağır sınıf, bir ülkenin denizaltı filosuna sahip olmasını gerektirdiği için çok daha dar bir kulüp; hafif sınıf ise NATO standartlarıyla daha geniş bir pazara açık. Bu dosya ikisini ayrı ayrı ele aldı ve tek bir “en büyük” ilan etmedi.
Torpido bir gemiyi nasıl batırıyor? Modern ağır sınıf torpidonun tercih ettiği yöntem gövdeye çarpmak değil, geminin tam omurgasının altında patlamak. Patlama önce yukarı doğru bir gaz kabarcığı ve su sütunu oluşturuyor; gemi bir an havada asılı kalıp orta kısmından desteksiz kalıyor, ardından kabarcık söndüğünde omurga kendi ağırlığı altında bükülüyor. Bu yüzden modern torpidolarda savaş başlığından çok, hedefin altına doğru konumlanmayı sağlayan güdüm ve akustik algılama belirleyici.
Ağır sınıfta: Mk 48, DM2A4, F21 ve Spearfish
Ağır sınıf torpido, yalnız dört-beş ülkenin sanayiinin sonuna kadar götürebildiği bir ürün. ABD tarafında Mk 48 ailesinin ana yüklenicileri Lockheed Martin ve SAIC; Lockheed Martin Temmuz 2025’te Mk 48 için 250’nci güdüm sistemini teslim etti. Bu rakam, torpidoda asıl işin nerede olduğunu da özetliyor: gövde ve tahrik değil, güdüm.
Almanya tarafında DM2A4 Seehecht — ihracat adıyla SeaHake mod 4 — Atlas Elektronik tarafından geliştirildi ve Alman Deniz Kuvvetleri’nin Tip 212 denizaltılarının ana sualtı silahı. Fransa’da F21 ağır sınıf torpido, Fransız Deniz Kuvvetleri’nin denizaltı filosunda F17 mod2’nin yerini alan çift amaçlı bir silah. İngiltere’de ise BAE Systems’in Spearfish‘i Kraliyet Donanması’nın ağır sınıf torpidosu olmayı sürdürüyor. İtalya’da Leonardo, WASS mirasıyla hem ağır hem hafif sınıfta ürün taşıyor.
Çap farkı yalnız bir ölçü değil, bir kullanım farkı: 533 mm denizaltı torpido kovanının standardı, 324 mm ise gemi ve hava platformu fırlatıcılarının. Veri tipi: T (tespit edilen).
Hafif sınıfta: yeni nesil ve tedarik zinciri
Hafif sınıf, denizaltı avının hacimce büyük tarafı ve burada da ABD yeni bir kuşağa geçiyor. Northrop Grumman, ABD Donanması için gelişmiş bir hafif torpido üretecek; üretim kanıtlama ve nitelendirme aşamaları için sözleşmenin değeri 233 milyon dolar. Sektörün bir başka yüzü ise tedarik zincirinde görünüyor: Graham Corporation, ABD Donanması’nın ağır sınıf torpido programı için donanım üretmek üzere yaklaşık 25,5 milyon dolarlık takip siparişi aldı. Bu iki rakam birlikte, torpido sanayiinin nasıl çalıştığını gösteriyor — bir ana yüklenicinin arkasında, çoğu kamuoyunca bilinmeyen onlarca uzman alt yüklenici var.
İki sözleşme farklı nitelikte: biri ana yüklenici programı, diğeri bileşen tedariki. Aynı eksende gösterilmeleri sanayinin katmanlarını görünür kılmak içindir. Veri tipi: S (sözleşme kaydı).
Torpidonun en kritik bileşeni güdüm sistemi; bir üreticinin teslim ettiği güdüm sistemi sayısı, o programın gerçek seri üretim temposunu gövde sayısından daha iyi gösteriyor. Veri tipi: R (raporlanan).
Doğrulanmış üretici tablosu
| Üretici | Ülke | Ana ürün | Doğrulanmış öne çıkan veri | Veri notu |
|---|---|---|---|---|
| Lockheed Martin (SAIC ile) | ABD | Mk 48 ağır sınıf | Mk 48 için 250’nci güdüm sistemi Temmuz 2025’te teslim edildi; ABD Donanması ana yüklenicisi | A |
| Atlas Elektronik (TKMS) | Almanya | DM2A4 Seehecht / SeaHake mod 4 | Alman Deniz Kuvvetleri Tip 212 denizaltılarının ana sualtı silahı; ihracat sürümü mevcut | A |
| Naval Group | Fransa | F21 ağır sınıf | Fransız Deniz Kuvvetleri denizaltı filosunda F17 mod2’nin yerini alan çift amaçlı torpido | A |
| BAE Systems | İngiltere | Spearfish ağır sınıf | Kraliyet Donanması’nın ağır sınıf torpidosu | A |
| Leonardo | İtalya | Ağır ve hafif sınıf (WASS mirası) | Her iki sınıfta ürün taşıyan az sayıdaki Avrupalı üreticiden | B |
| Northrop Grumman | ABD | Gelişmiş hafif torpido | ABD Donanması için 233 M$ değerinde üretim kanıtlama ve nitelendirme sözleşmesi | A |
| Roketsan 🇹🇷 | Türkiye | AKYA ağır sınıf, ORKA hafif sınıf | AKYA seri üretime geçti ve denizaltılara teslimat başladı; 27 Aralık 2023’te TCG Preveze’den Doğu Akdeniz’de harp atışı; ORKA millî hafif sınıf programı; AKYA’da Altınay Savunma ile iş birliği | A |
| Saab | İsveç | Hafif ve ağır sınıf | İsveç Deniz Kuvvetleri için torpido geliştiren ve üreten Avrupalı üreticilerden | B |
| Graham Corporation | ABD | Ağır sınıf torpido donanımı | ABD Donanması ağır sınıf torpido programı için ~25,5 M$ takip siparişi (bileşen tedarikçisi) | A |
| CSSC / Rus üreticiler | Çin / Rusya | Ağır ve hafif sınıf | Doğrulanabilir üretim ve ihracat verisi yok | D — puanlanmadı |
Veri güvenilirlik notları. A: üretici ya da devlet kaynağının doğrudan açıkladığı, tarih ve rakam içeren veri. B: birden fazla açık kaynakta tutarlı biçimde geçen, ancak tek bir resmî rakamla sabitlenemeyen veri. D: şeffaflık yetersizliği nedeniyle doğrulanamayan veri. Veri tipleri: R raporlanan, T tebliğ/şirket beyanı, S sözleşme kaydı, D doğrulanamayan. Graham Corporation bir ana yüklenici değil bileşen tedarikçisi olduğu için endekse dahil edilmemiştir.
EM-GDPI: bileşik endeks nasıl kuruldu?
Endeks bu dosyada da uyarlandı. Gelir kriteri (15 puan) çıkarıldı, çünkü hiçbir şirket torpido cirosunu ayrı açıklamıyor; Lockheed Martin, BAE Systems ve Leonardo gibi gruplarda bu kalem çok daha büyük iş birimlerinin içinde. Yerine “güdüm ve akustik başlık bağımsızlığı” (15 puan) eklendi: şirketin torpidonun arayıcı başlığını, sinyal işleme yazılımını ve fiber optik güdüm zincirini kendi üretip üretmediği. Torpidoda gövde ve tahrik büyük ölçüde çözülmüş bir mühendislik sorunu; asıl ayrım suyun altında hedefi bulan ve karşı tedbirleri ayırt eden başlıkta. Kalan kriterler: üretim/teslimat hacmi 25, ihracat 15, kullanıcı donanma sayısı 10, sınıf çeşitliliği 10, seri üretim kapasitesi 10, sipariş bakiyesi 5, teknoloji olgunluğu 5, büyüme 5.
Endeks editoryaldir ve ağırlıkları Envanter Medya belirlemiştir. Çin ve Rusya merkezli üreticiler doğrulanabilir veri bulunmadığı için puanlanmamıştır. Veri tipi: T (tespit edilen).
Türkiye bu sıralamada nerede?
Torpido, Türkiye’nin savunma sanayiinde en geç ama en eksiksiz kapattığı boşluklardan biri. Ve buradaki başarı bir prototip ya da tanıtım değil; envantere girmiş, harp atışı yapılmış ve seri üretimi başlamış bir silah.
AKYA, ağır sınıfın millî cevabı. Roketsan’ın geliştirdiği yeni nesil ağır sınıf torpido, denizaltıdan atılarak hem denizaltı hem yüzey hedeflerine karşı kullanılabiliyor; yüksek hız, uzun menzil, aktif ve pasif sonar güdümü ile hem iç güdüm hem fiber optik kablo güdümü kabiliyetine sahip. Programın dönüm noktası 27 Aralık 2023’te yaşandı: TCG Preveze denizaltısından Doğu Akdeniz’de yapılan harp atışında torpido vurma ve imha kabiliyetini gösterdi. Millî Savunma Bakanlığı, AKYA Ağır Sınıf Harp Torpidosu’nun seri üretimine geçildiğini ve denizaltılara teslimatına başlandığını duyurdu. Programda Roketsan ile Altınay Savunma Teknolojileri arasında bir iş birliği de kuruldu.
ORKA ise hafif sınıfın karşılığı. Savunma Sanayii Başkanlığı’nın başlattığı millî hafif torpido programı, yüzey platformlarından ve hava araçlarından atılarak denizaltı hedeflerine karşı kullanılacak tamamen yerli bir torpido öngörüyor. İki program birlikte, Türkiye’nin sualtı mühimmatında hem ağır hem hafif sınıfı kendi imkânlarıyla kapatmasını hedefliyor.
Bu tabloyu daha da anlamlı kılan şey, bir önceki dosyada ele alınan sualtı akustik yetkinliğiyle birleşmesi: torpidoyu üreten ülke, aynı zamanda o torpidoya karşı koyan sistemi — ASELSAN’ın HIZIR ve ZOKA ailesini — de üretiyor. Sualtı mühimmatının dört alt başlığında da doğrulanabilir ürüne sahip olan ülke sayısı çok az.
Türkiye satırı iki şirketin portföyünün birleşimidir; tek bir şirketin kapsaması değildir. Kapsama, üreticilerin kamuya açık ürün sayfalarından sayıldı ve bir segmentte ürün bulunması o segmentte liderlik anlamına gelmez. Veri tipi: T (tespit edilen).
Türkiye nerede geride?
AKYA ve ORKA tablosu güçlü; ama torpido, bir silahın envantere girmesiyle bitmeyen bir alan ve Türkiye’nin üç somut sınırı var.
Birincisi ihracat geçmişi. Atlas Elektronik’in SeaHake mod 4’ü ihracat sürümüyle birden fazla donanmaya satılmış durumda; Mk 48 ise ABD müttefiklerinin ortak silahı. AKYA henüz kendi donanmasına teslimatın erken aşamasında ve kamuya açıklanmış bir ihracat sözleşmesi bulunmuyor. Torpidoda ihracat, yalnız satış değil, aynı zamanda bir doğrulama: başka bir donanmanın kendi denizaltısını sizin silahınıza emanet etmesi anlamına geliyor.
İkincisi kümülatif üretim ve veri birikimi. Lockheed Martin’in Mk 48 için 250’nci güdüm sistemini teslim etmesi, on yıllara yayılan bir seri üretim ve saha verisi anlamına geliyor. Her atış, her test, her kaydedilmiş akustik profil, güdüm yazılımını iyileştiren bir veri kümesi. Yeni bir programın bu birikimi kısa sürede yakalaması mümkün değil — zaman ve atış sayısı gerektiriyor.
Üçüncüsü kullanıcı çeşitliliği. Bir torpido, farklı denizlerde, farklı tuzluluk ve sıcaklık profillerinde, farklı denizaltı sınıflarıyla kullanıldıkça olgunlaşıyor. Mk 48 ve DM2A4 onlarca yıldır birden çok donanmanın envanterinde; AKYA ise şimdilik tek bir donanmanın denizlerinde sınanıyor.
Dengeli okuma: Bu üç sınır, Türkiye’nin torpidoda geride olduğu anlamına gelmiyor. Kendi ağır sınıf torpidosunu tasarlayıp seri üretime geçiren ve harp atışıyla doğrulayan ülke sayısı dünyada bir elin parmaklarını geçmiyor; üstelik Türkiye bunu hem ağır hem hafif sınıfta aynı anda yürütüyor ve karşı tedbir tarafını da kendi üretiyor. Rakiplerin de kısıtları var: BAE Systems ağır sınıfta güçlü ama hafif sınıfta aynı ağırlıkta değil; Northrop Grumman hafif sınıfa yeni giriyor; Naval Group’un F21’i esas olarak kendi donanmasına yönelik. Bu sektörde de hiçbir üretici dört alt başlığın tamamında birinci değil.
Sektör nereye gidiyor?
Torpidoda üç eğilim öne çıkıyor. Birincisi güdüm zincirinin uzaması: fiber optik kabloyla güdülen torpido, atıştan sonra bile denizaltının kontrolünde kalıyor ve hedefin kaçış manevrasına göre yeniden yönlendirilebiliyor. İkincisi karşı tedbirle yarış: her yeni akustik aldatıcı, torpidonun hedef ayırt etme algoritmasını zorluyor; bu da torpido ile karşı tedbirin aynı ülkede geliştirilmesini stratejik olarak değerli kılıyor. Üçüncüsü insansız platformların girişi: insansız sualtı araçlarının torpido taşıyıcısı ya da bizzat torpido hedefi hâline gelmesi, sualtı mühimmatının önümüzdeki on yılda yeniden tanımlanmasına yol açacak.
Araştırma nasıl hazırlandı?
Bu dosya, üreticilerin kendi ürün sayfaları ve basın açıklamaları ile resmî kurum duyuruları taranarak hazırlandı. Her rakam, onu ilk açıklayan kaynağa kadar geri izlendi. Türkiye’ye ilişkin veriler yalnızca Millî Savunma Bakanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı ve üreticinin kendi açıklamalarından alındı; harp atışı tarihi ve seri üretim bilgisi resmî duyuruya dayanıyor. Torpidoların menzil, hız ve savaş başlığı ağırlığı gibi teknik değerleri bu dosyada bilinçli olarak verilmedi: bu veriler çoğu ülkede gizli tutuluyor ve açık kaynaklarda dolaşan rakamlar doğrulanabilir değil. Çin ve Rusya merkezli üreticiler doğrulanabilir üretim ve ihracat verisi yayımlamadıkları için D notu verilerek endeks dışında bırakıldı. Segment kapsaması sayımları editoryal bir değerlendirmedir.
Sık sorulan sorular
Dünyanın en büyük torpido üreticisi hangisi?
Bu dosyanın bileşik endeksinde birinci Lockheed Martin; şirket SAIC ile birlikte ABD Donanması’nın Mk 48 ağır sınıf torpidosunun ana yüklenicisi ve Temmuz 2025’te 250’nci güdüm sistemini teslim etti. Ancak segment segment bakmak gerekir: Avrupa’da Atlas Elektronik, Naval Group ve BAE Systems kendi donanmalarının ağır sınıf torpidosunu üretiyor.
Ağır sınıf ile hafif sınıf torpido arasındaki fark ne?
Ağır sınıf torpido denizaltıdan atılır, 533 milimetre çapındadır ve hem denizaltı hem yüzey gemisi hedeflerine karşı kullanılır. Hafif sınıf torpido yüzey gemisinden, helikopterden ya da deniz karakol uçağından atılır, 324 milimetre çapındadır ve yalnızca denizaltı avı içindir.
Torpido bir gemiyi nasıl batırıyor?
Modern ağır sınıf torpido gövdeye çarpmak yerine geminin omurgasının altında patlamayı tercih ediyor. Oluşan gaz kabarcığı ve su sütunu gemiyi orta kısmından desteksiz bırakıyor; kabarcık söndüğünde omurga kendi ağırlığı altında bükülüyor.
AKYA nedir?
Roketsan’ın geliştirdiği yeni nesil millî ağır sınıf torpido. Denizaltıdan atılarak denizaltı ve yüzey hedeflerine karşı kullanılabiliyor; aktif ve pasif sonar güdümü ile hem iç güdüm hem fiber optik kablo güdümü kabiliyetine sahip.
AKYA envantere girdi mi?
Evet. Millî Savunma Bakanlığı, AKYA Ağır Sınıf Harp Torpidosu’nun seri üretimine geçildiğini ve denizaltılara teslimatına başlandığını duyurdu. Torpido, 27 Aralık 2023’te TCG Preveze denizaltısından Doğu Akdeniz’de yapılan harp atışında vurma ve imha kabiliyetini gösterdi.
ORKA nedir?
Savunma Sanayii Başkanlığı’nın başlattığı millî hafif sınıf torpido programı. Yüzey platformlarından ve hava araçlarından atılarak denizaltı hedeflerine karşı kullanılacak tamamen yerli bir torpido öngörüyor.
Fiber optik kablo güdümü ne işe yarıyor?
Torpido atıldıktan sonra bile denizaltıyla bağlantısını koruyor; böylece hedefin kaçış manevrasına göre yeniden yönlendirilebiliyor ve karşı tedbirlerin aldatmasına karşı insan kararı devreye girebiliyor.
Torpidoda en zor kısım hangisi?
Güdüm ve akustik arayıcı başlık. Gövde ve tahrik büyük ölçüde çözülmüş mühendislik sorunları; asıl ayrım suyun altında hedefi bulan, karşı tedbirleri ayırt eden ve hedefin altına doğru konumlanan başlıkta. Lockheed Martin’in teslim ettiği güdüm sistemi sayısını ayrı açıklaması da bunun göstergesi.
Kaç ülke kendi ağır sınıf torpidosunu üretebiliyor?
Çok az. Bu dosyada doğrulanabilir veriyle yer alan ağır sınıf üreticileri ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya ve Türkiye menşeli. Ağır sınıf torpido, ülkenin denizaltı filosuna sahip olmasını da gerektirdiği için çok daha dar bir kulüp.
Torpido karşı tedbiri nedir?
Gelen torpidoyu tespit eden, sınıflandıran ve akustik aldatıcı ya da karıştırıcıyla saptıran sistemler. Türkiye bu tarafı da kendi üretiyor; ASELSAN’ın HIZIR torpido karşı tedbir sistemi ve ZOKA akustik aldatıcıları bu aileyi oluşturuyor.
Neden bu dosyada menzil ve hız rakamları yok?
Çünkü bu veriler çoğu ülkede gizli tutuluyor ve açık kaynaklarda dolaşan rakamlar doğrulanabilir değil. Seri boyunca uygulanan ilke gereği, kaynağına kadar izlenemeyen hiçbir rakam kullanılmadı.
İnsansız sualtı araçları torpidoyu nasıl etkileyecek?
İki yönden: bu araçlar hem torpido taşıyıcısı hâline gelebiliyor, hem de bizzat torpido hedefi oluyor. Küçük, ucuz ve çok sayıda aracın sualtına yayılması, sualtı mühimmatının önümüzdeki on yılda yeniden tanımlanmasına yol açacak.
Kaynaklar ve yöntem
- Roketsan — AKYA — yeni nesil ağır sınıf torpido kabiliyetleri
- Roketsan — ORKA — yeni nesil hafif sınıf torpido
- Savunma Sanayii Başkanlığı — AKYA ve ORKA projeleri — program kapsamları
- Anadolu Ajansı — AKYA’nın seri üretimi ve denizaltılara teslimatının başlaması
- Anadolu Ajansı — ORKA projesinin başlatılması
- Anadolu Ajansı — Roketsan ve Altınay Savunma Teknolojileri’nin AKYA projesindeki iş birliği
- Northrop Grumman — ABD Donanması gelişmiş hafif torpido sözleşmesi (233 M$)
- BAE Systems — Spearfish — Kraliyet Donanması ağır sınıf torpidosu
- Graham Corporation — ABD Donanması ağır sınıf torpido programı için ~25,5 M$ takip siparişi
- ASELSAN — HIZIR — yüzey gemileri için torpido karşı tedbir sistemi
Son güncelleme: 22 Eylül 2026. Bu sayfa yaşayan bir araştırmadır; yeni sözleşme ve teslimat duyurularıyla güncellenecektir. Bu dosya, serinin dördüncü dalgasının son halkasıdır. Serinin tamamı için 2026 Küresel Savunma Sanayii Raporu‘na bakabilirsiniz.
