SSB Deniz Projeleri: Türk Donanmasının Tüm Aktif Programları (2026)

Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), Türk Deniz Kuvvetleri’nin platform ihtiyaçlarını karşılayan onlarca projeyi tedarik makamı sıfatıyla yürütüyor. Korvetten fırkateyne, denizaltıdan uçak gemisine, insansız deniz araçlarından ikmal gemilerine uzanan bu program yelpazesi, Türkiye’yi aynı anda yaklaşık 50 askerî deniz platformu inşa eden bir ülke konumuna taşıdı. Bu dosya, SSB koordinasyonundaki tüm aktif deniz projelerini tek sayfada, güncel durumlarıyla derliyor.

İçindekiler

• SSB’nin rolü: tedarik makamı, üretici değil
• MİLGEM ailesi: Ada, İstif, TF-2000
• Denizaltı projeleri: Reis sınıfı ve MİLDEN
• Amfibi ve çıkarma projeleri
• Karakol ve sahil güvenlik projeleri
• MUGEM: Millî Uçak Gemisi
• İnsansız deniz araçları (İDA/SİDA)
• Lojistik ve destek gemileri
• Modernizasyon programları
• İhracat projeleri
• Proje durum tablosu
• Sık sorulan sorular

SSB’nin rolü: tedarik makamı, üretici değil

Türk deniz projelerinde sıkça karıştırılan bir nokta, SSB’nin gemileri “ürettiği” varsayımıdır. Gerçekte üç ayrı katman vardır ve bu ayrım, projelerin doğru anlaşılması için kritiktir:

• SSB (tedarik makamı): Kullanıcının ihtiyacını proje gereksinimlerine çevirir, sözleşmeleri yürütür, takvim ve bütçeyi yönetir, alt yüklenicilerin entegrasyonunu denetler.
• Tersane (ana yüklenici): Geminin fiziksel inşasını, tekne üretimini ve sistem entegrasyonunu üstlenir. İstanbul ve Gölcük tersaneleri Deniz Kuvvetleri bünyesindeyken; Sefine, Anadolu (ADİK), SEDEF, RMK ve Dearsan özel sektör tersaneleridir.
• Sistem şirketleri: ASELSAN radar, elektronik harp, silah platformu ve elektro-optik sistemleri; HAVELSAN muharebe yönetim sistemlerini; ROKETSAN füzeleri; STM platform yönetim sistemlerini geliştirir.

Dolayısıyla “SSB fırkateyn üretti” ifadesi yanlıştır; doğru ifade “SSB koordinasyonunda, X tersanesinde inşa edilen ve Y şirketlerinin sistemlerini taşıyan fırkateyn” şeklindedir.

MİLGEM ailesi: Ada, İstif, TF-2000

MİLGEM (Millî Gemi) programı, Türkiye’nin savaş gemisi tasarım ve inşa kabiliyetinin omurgasıdır. Program üç kuşak halinde ilerliyor:

Ada sınıfı korvetler (4 gemi, tamamlandı). TCG Heybeliada (2011), TCG Büyükada (2013), TCG Burgazada (2018) ve TCG Kınalıada (2019). Sınıf içinde bile yerlileşme arttı: Burgazada, ASELSAN’ın HIZIR torpido karşı tedbir sistemini taşıyan ilk gemi oldu.

İstif sınıfı fırkateynler (7 gemi, devam ediyor). Ada sınıfının büyütülmüş ve silahlandırılmış türevi. İlk gemi TCG İstanbul (F-515) envanterde; 6. gemi İzmir ve 7. gemi İzmit denize indirildi, donatım faaliyetleri sürüyor. Kalan gemilerin 2026-2027 arasında hizmete girmesi planlanıyor.

TF-2000 hava savunma muhribi (planlanan 4 gemi). Programın en iddialı halkası. İlk geminin sac kesimi tamamlandıktan sonra İstanbul Tersanesi Komutanlığı’nda blok inşa süreci başladı; 2027’de denize indirilmesi hedefleniyor. Tasarım verileri: 149 m tam boy, 21,3 m en, yaklaşık 8.300 ton deplasman. TF-2000, Türkiye’nin ilk yerli tasarım hava savunma muhribi olacak ve SİPER füze ailesiyle bölgesel hava savunma kabiliyeti sağlaması bekleniyor.

Denizaltı projeleri: Reis sınıfı ve MİLDEN

Yeni Tip Denizaltı Projesi (YTDP / Reis sınıfı, 6 denizaltı). Alman Tip 214 tasarımına dayanan, havadan bağımsız tahrik (AIP) sistemli denizaltılar Gölcük Tersanesi’nde inşa ediliyor. TCG Pirireis (S-330) ve TCG Hızırreis (S-331) teslim edildi; TCG Seydi Ali Reis’in 2026, TCG Selman Reis’in 2027’de hizmete girmesi bekleniyor. Sınıfın yerlileşme boyutu, tasarımdan çok sistemlerdedir: HAVELSAN denizaltı komuta kontrol sistemini, ASELSAN ise entegre muhabere, elektronik destek, uydu terminali ve IFF sistemlerini sağlıyor.

MİLDEN (Millî Denizaltı). Türkiye’nin kendi tasarımı olan ilk denizaltı projesi. 2 Ocak 2025’te ilk kaynak töreni yapıldı; Reis sınıfında kazanılan inşa tecrübesinin, tasarım kabiliyetine dönüştürülmesi hedefleniyor.

Amfibi ve çıkarma projeleri

LHD / TCG Anadolu. SEDEF Tersanesi’nde inşa edilen TCG Anadolu (L-400), 10 Nisan 2023’te teslim edildi ve Bayraktar TB3’ü rampasından operasyonel olarak kullanan ilk gemi oldu.

Bayraktar sınıfı LST (2 gemi, tamamlandı). Anadolu Tersanesi’nde inşa edilen TCG Bayraktar (2017) ve TCG Sancaktar (2018); yazılım ve donanımıyla tamamen yerli Otomatik Mayın Döşeme Sistemi taşıyorlar.

Yeni Tip Çıkarma Gemisi (YLCT, 8 gemi). Nisan 2024’te sözleşmesi imzalanan proje, ilk gemi Ç-159‘un yalnızca 10 ayda denize indirilmesiyle dikkat çekti. SSB Başkanı Haluk Görgün, bu sınıfta yerlilik oranının yüzde 80’e ulaştığını açıkladı. Kalan yedi geminin 27 ay içinde teslim edilmesi planlanıyor.

Karakol ve sahil güvenlik projeleri

Açık Deniz Karakol Gemisi (ADKG / HİSAR sınıfı). ASFAT tarafından İstanbul Tersanesi’nde inşa edilen HİSAR sınıfı hafif korvetlerin ilki TCG Koçhisar (P-1221), Haziran 2026’da Türk Deniz Kuvvetleri envanterine girdi. Türk donanması için toplam altı gemi inşa ediliyor; kardeş gemi Akhisar, Romanya Deniz Kuvvetleri’ne satılarak Contraamiral Roman adını aldı.

Tuzla sınıfı karakol botları (16 bot, tamamlandı). Dearsan Tersanesi ile 2007’de imzalanan sözleşme kapsamında üretildi; özel sektör tersanelerinin ürettiği ilk millî savaş gemisi serisi oldu. Muharebe sisteminde HAVELSAN’ın Gemi Bilgi Dağıtım Sistemi kullanıldı, yerlilik oranı yüzde 70’e ulaştı.

Dost sınıfı sahil güvenlik korvetleri (4 gemi, tamamlandı). RMK Tersanesi’nde inşa edilen arama-kurtarma gemileri: TCSG Dost, TCSG Güven, TCSG Umut ve TCSG Yaşam. Bu projede tedarik makamı SSB değil, İçişleri Bakanlığı’dır.

Millî Sahil Güvenlik Gemisi. 2028’de envantere girmesi planlanan yeni nesil proje.

MUGEM: Millî Uçak Gemisi

MUGEM, Türkiye’nin ilk yerli tasarım uçak gemisi projesidir. TCG Anadolu’nun yaklaşık iki katı büyüklükte (~285 m) tasarlanan gemi, Baykar’ın jet motorlu KIZILELMA insansız savaş uçağının kalıcı üssü olarak planlanıyor. Baykar ve TUSAŞ ortaklığıyla yürütülen çalışmalarda gemi inşa faaliyetleri devam ediyor.

Burada sık yapılan bir hata düzeltilmelidir: KIZILELMA’nın TCG Anadolu’dan operasyon yapacağı yönündeki eski bilgi güncelliğini yitirmiştir. Baykar, KIZILELMA’nın Anadolu’dan kalkabileceğini ancak inişi için geminin ek modifikasyona ihtiyaç duyacağını açıkladı; bu nedenle ayrı bir uçak gemisi tasarlanıyor.

İnsansız deniz araçları (İDA/SİDA)

Türkiye, silahlı insansız deniz aracı (SİDA) geliştiren sayılı ülkeden biri. ULAQ, ARES Tersanesi ve Meteksan Savunma ortaklığında tamamen yerli tasarımla geliştirildi ve 20 Aralık 2025’te TCG Hızırreis ile aynı törende hizmete girdi. ROKETSAN’ın CİRİT ve L-UMTAS füzelerini taşıyor.

Diğer İDA/SİDA projeleri arasında Yonca-Onuk’un SANCAR’ı, Sefine ve Aselsan iş birliğindeki MARLİN ile Dearsan’ın SALVO’su yer alıyor. Bu araçlar, Deniz Kuvvetleri’nin insansız sistemler konseptini oluşturan farklı kabiliyet katmanlarını temsil ediyor.

Lojistik ve destek gemileri

DİMDEG (Denizde İkmal Muharebe Destek Gemisi). Sefine Tersanesi’nde inşa edilen TCG Derya (A-1590), 19 Ocak 2024’te TCG İstanbul ile aynı törende teslim edildi. Türk donanmasının açık denizde uzun süreli görev yapabilme kabiliyetini önemli ölçüde artırıyor.

Akaryakıt ikmal gemileri. TCG Akar (A-580), 1987’de Gölcük Tersanesi’nde tamamlanarak Türk tersanelerinin büyük tonajlı gemi inşa edebildiğini MİLGEM’den yıllar önce kanıtladı. 2024’te dört yeni yakıt ikmal gemisi (Yakıt-2, 3, 4, 5) envantere katıldı.

TCG Ufuk (A-591). Türkiye’nin ilk istihbarat, eğitim ve test gemisi. STM ana yüklenicilğinde, yaklaşık 194 yerli firmanın katkısıyla inşa edildi ve 14 Ocak 2022’de teslim edildi; yerlilik oranı yüzde 70’e ulaştı.

Ayrıca kıyı römorkörleri, okul gemisi ve yeni nesil mayın karşı tedbir gemileri projeleri de inşa aşamasında.

Modernizasyon programları

SSB’nin deniz projeleri yalnızca yeni inşa ile sınırlı değil; mevcut gemilerin yerli sistemlerle dönüştürülmesi de programın önemli bir ayağı.

GENESIS (Gabya sınıfı, 8 gemi). ABD’den ikinci el alınan Oliver Hazard Perry sınıfı fırkateynlere, Deniz Kuvvetleri ve HAVELSAN’ın birlikte geliştirdiği dijital muharebe yönetim sistemi entegre edildi. İlk modernize gemi 2007’de teslim edildi, program 2011’de tamamlandı. TCG Gaziantep‘ten TCG Göksu‘ya kadar sekiz gemiyi kapsayan bu program, Türkiye’nin yabancı platformu yerli yazılımla dönüştürme modelinin ilk büyük ölçekli uygulamasıydı.

Barbaros sınıfı Yarı Ömür Modernizasyonu (4 gemi). Nisan 2018’de SSB ile ASELSAN-HAVELSAN ortaklığı arasında imzalanan sözleşme kapsamında yürütülüyor. TCG Oruçreis ile Ocak 2022’de başlayan program; ADVENT muharebe yönetim sistemi, GÖKDENİZ hava savunma sistemi, STOP 25mm yakın savunma, FERSAH sonar ve HIZIR torpido karşı tedbir sistemlerini gemilere kazandırıyor. Dünyanın en kapsamlı MEKO sınıfı modernizasyon projesi olarak tanımlanıyor.

İhracat projeleri

SSB koordinasyonundaki deniz projeleri, yalnızca Türk donanmasına değil yabancı müşterilere de üretim yapıyor. Halihazırda inşası süren ihracat siparişleri arasında Ukrayna için 2 MİLGEM korveti, Malezya için 3 MİLGEM korveti (2027 teslim hedefi), Nijerya için 2 açık deniz karakol gemisi ve 2 hücumbot, Romanya için 1 HİSAR sınıfı korvet ve Portekiz için 2 lojistik destek gemisi bulunuyor. Pakistan’a teslim edilen Babur sınıfı korvetler ise MİLGEM’in ilk büyük ihracat başarısıydı.

Proje durum tablosu

Sık Sorulan Sorular

Kaynaklar

Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) resmi açıklamaları; Millî Savunma Bakanlığı; SavunmaSanayiST; DefenceTurk; Mavi Vatan; C Savunma; Anadolu Ajansı; Türk ve İngilizce Vikipedi; Wikimedia Commons (görseller).

Bu içerik, Mavi Vatan’ın Yerli Gücü serisinin bir parçasıdır.

▶ Bu iki platformu karşılaştırın →