Japonya’nın 7. Taigei Denizaltısı Shōgei, Kobe’de Suya İndirildi
Sarp Güçlü’nün haftalık deniz köşesi.
Mitsubishi Heavy Industries, 8 Ekim’de Kobe tersanesinde Japonya Savunma Bakanlığı için inşa ettiği Taigei sınıfının yedinci denizaltısı Shōgei’yi (SS-519) suya indirdi. Şirketin kendi açıklamasına göre tören, 3.000 tonluk sınıfın istikrarlı bir tempoda süren seri üretiminin bir halkasını oluşturuyor.
Geminin adı, kademe numarası, tersane ve tören tarihi Mitsubishi’nin resmi basın bülteninde yer alıyor; teslimatın 2027 mali yılı içinde, yani 2028’in ilk çeyreğine kadar yapılması planlanıyor. Maliyet, boy ve pervane dizilimi gibi ayrıntılar şirket metninde geçmiyor; bu rakamlar Naval News ve Army Recognition’ın bağımsız haberlerinde 80,5 milyar yen (yaklaşık 509 milyon dolar) ve 84 metre boy olarak birbirini doğruluyor.
Asıl dikkat çeken, geminin kendisinden çok zamanlaması. Tören, Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi’nin 11 Eylül’de nükleer tahrikli denizaltıyı değerlendirme dışında tutmadıklarını söylediği haftaların hemen ardından geldi; Koizumi’nin ifadesiyle “nükleer tahrikli denizaltılar değerlendirme dışında tutulmayacak.” Japonya yıl sonuna kadar güvenlik belgelerini güncelleyecek ve Tokyo bir yandan dizel-elektrikli programını aynı hızda sürdürürken bir yandan da bu temponun yetip yetmeyeceğini tartışıyor.
Pil ve gövde
Shōgei, sınıfın dördüncü teknesi Raigei’den itibaren kullanılan Kawasaki 12V 25/31 dizel motorları ve büyük kapasiteli lityum-iyon pil grubuyla tek pervane şaftını döndürecek; sınıfın toplam güç çıkışı 4.413 kW olarak bildiriliyor. Lityum-iyon pil, kurşun-asit pakete göre daha yüksek güç ve daha hızlı şarj sağlıyor; bu da geminin dizel motoru kapatıp yalnızca pille seyredebildiği süreyi uzatıyor. Ama bu üstünlük somut bir rakamla desteklenmiyor: pilin gerçek kapasitesi ve şarj süresi açıklanmadığı için sınıfın su altında kalış süresi sahada hangi düzeye çıkıyor bilinmiyor. Silah tarafında değişen bir şey yok; altı bow torpido kovanından Tip 18 ağır torpido ve 248 km menzilli UGM-84L Harpoon Block II gemisavar füzesi atılıyor.
Programın geçmişi bir on yıla yayılıyor. Lityum-iyon pil, Sōryū sınıfının son iki teknesi Ōryū ve Tōryū’de denendi; Ōryū Mart 2020’de bu pille operasyonel hizmete giren ilk Japon denizaltısı oldu. Taigei’nin tasarımı 2017’de onaylandı, omurgası Mart 2018’de kesildi, baş gemi Ekim 2020’de aynı Kobe tersanesinde suya indi ve Mart 2022’de hizmete girdi — ardından Mart 2024’te deneme platformu SSE-6201’e dönüştürüldü. İlk beş tekne (Taigei, Hakugei, Jingei, Raigei, Chōgei) Mart 2022 ile Mart 2026 arasında teslim edildi; altıncı gemi Sōgei Ekim 2025’te suya indi, teslimi Mart 2027’ye planlandı. Shōgei’nin omurgası Nisan 2024’te kesildi; yani suya inişe kadar yaklaşık iki yıl altı ay, suya inişten teslimata kadar da bir yıl beş ay geçecek — Taigei’nin kendi suya iniş-teslim aralığıyla neredeyse aynı tempo.
Tonaj değil, tersane hızı
Yeni olan, geminin kendisinden çok arkasındaki programın ikinci katmanı. Japonya Savunma Teçhizat Ajansı (ATLA), 6 Temmuz’da Mitsubishi’ye dikey füze fırlatma sistemi (VLS) taşıyan yeni kuşak denizaltının tasarım çalışması için 3,9 milyar yenlik (yaklaşık 24,6 milyon dolar) bir sözleşme verdi; çalışma 2026-2029 mali yıllarını kapsıyor. Taigei sınıfı torpido kovanıyla sınırlıyken, 2022’de kabul edilen üç güvenlik belgesi denizaltılarda uzun menzilli vuruş gücü istiyor — VLS bunun aracı. Eğer nükleer seçenek gerçekten benimsenirse (Koizumi bunu dışlamadı ama karara bağlamadı da), Japonya’nın su altı gücü daha uzun menzilli ama daha maliyetli ve büyük gövdeli bir hatta kayabilir; Koizumi aynı konuşmada yüksek maliyeti, büyüyen gövdeyi ve artabilecek akustik izi de dile getirdi.
Bölgesel kıyas tonaj üzerinden kurulmuyor, tersane hızı üzerinden kuruluyor. Çin’in AIP’li Type 039A/B (Yuan) sınıfı filosu Taigei’den daha hızlı büyüyor; envantermedya’nın Eylül ayında aktardığı gibi Pekin bugün Asya’nın en kalabalık denizaltı filosuna sahip ve Japonya sayıda değil, pil teknolojisi ile sessizlikte fark açmaya çalışıyor. Güney Kore’nin KSS-III Batch-II teknesi altı dikey fırlatma hücresiyle suya iniyor — Taigei sınıfının bugün sahip olmadığı bir yetenek. Almanya’nın ihraç modeli 212CD ise farklı bir yol izliyor: yakıt hücreli AIP ve envantermedya’nın Ağustos ayında aktardığı 12 teknelik sipariş defteriyle tersane kapasitesini tek alıcıya değil ihracat portföyüne yayıyor.
Türkiye’nin Reis sınıfı -Type 214TN tabanlı, yakıt hücreli AIP’li, sekiz torpido kovanlı- farklı ama yakınsayan bir tempoyle ilerliyor: MİLDEN vizyonuna uzanan bu programda Pirireis Ekim 2024’te, Hızırreis Kasım 2025’te Gölcük’ten teslim edildi; aradaki süre yaklaşık 13 ay, yani Japonya’nın tekne başına tuttuğu tempoya oldukça yakın. Muratreis Mayıs’ta suya indi ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamasına göre bu yıl içinde teslim edilmesi hedefleniyor; kalan iki tekne için 2029 ufku veriliyor. Asıl fark tonajda ya da tempoda değil: Tokyo aynı anda VLS’li yeni kuşağın tasarımını parasal olarak başlatmışken, MİLDEN’in millî tasarım adımı henüz bu ölçekte bir sıçramaya işaret etmiyor.
Bilinen taraf şu: geminin adı, kademesi, tersanesi, tören tarihi ve teslimat mali yılı resmi bültenle sabit; maliyet ve boy ölçüleri iki bağımsız kaynakta örtüşüyor. Bilinmeyen taraf ise en az üç başlıkta kalıyor: pilin gerçek kapasitesi ve şarj süresi açıklanmadı, nükleer seçeneğin benimsenip benimsenmeyeceğine dair resmi bir karar yok, ve sekizinci ile dokuzuncu teknelerin (omurgaları Aralık 2024 ve Nisan 2026’da kesilen, 2029 ve 2030’da teslim edilmesi planlanan tekneler) VLS’li yeni mimariye mi yoksa mevcut Taigei tasarımına mı daha yakın kalacağı şimdilik açıklanmadı. Bu üç boşluk, yıl sonundaki güvenlik belgesi güncellemesiyle kısmen kapanabilir.
Japonya altmış yılı aşkın bir süredir aynı iki tersanede, yılda bir tekne temposunda denizaltı inşa ediyor ve bu disiplin şimdiye kadar bozulmadı. Sorulması gereken, bu temponun nükleer bir sıçramayla mı yoksa VLS’li ama dizel-elektrikli bir ara adımla mı sürdürüleceği değil belki; sorulması gereken, Pekin’in tersane hızı karşısında “istikrarlı ve sessiz” stratejisinin kaç yıl daha yetineceği.
Kaynaklar
Mitsubishi Heavy Industries, resmi basın bülteni (命名式・進水式, 8 Ekim 2026): mhi.com/jp/news/26100802.html
Naval News, “Japan Launches Seventh Taigei-Class Submarine as Nuclear Propulsion Debate Grows”: navalnews.com
Army Recognition, “Japan launches 7th Taigei-class submarine JS Shogei with lithium-ion batteries for longer underwater operations”: armyrecognition.com
envantermedya, “Japonya, Nükleer Denizaltı Seçeneğini Masadan Kaldırmıyor”: envantermedya.com
envantermedya, “Asya’nın En Güçlü 10 Denizaltı Filosu (2026)”: envantermedya.com
envantermedya, “Dünyanın En Büyük Denizaltı Üreticileri”: envantermedya.com
envantermedya, “Yeni Tip Denizaltı projesi: İhtiyaçtan envantere”: envantermedya.com
