Türk Savaş Gemilerinde Hangi Yerli Sistemler Var? MAVİ VATAN’IN YERLİ GÜCÜ

Türk savaş gemilerinde radar, füze, sonar, elektronik harp ve savaş yönetimi gibi muharebe sistemlerinin önemli bölümü artık ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN, MKE ve STM gibi Türk şirketleri tarafından üretiliyor. Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) koordinasyonundaki bu dönüşüm; MİLGEM/İstif sınıfı fırkateynlerde CENK 400-N radarı, ADVENT savaş yönetim sistemi ve ATMACA gemisavar füzesiyle, TCG Anadolu’da yerli elektro-optik ve sonar sistemleriyle, insansız deniz araçlarında ise neredeyse tam yerli bir mimariyle somutlaşıyor. Bu dosya, hangi geminin hangi yerli sistemi taşıdığını tek tek listeliyor.

Türk savaş gemilerinde yerlileşme

Türk Deniz Kuvvetleri envanterine giren platformlarda yerlileşme, gemiyi baştan sona yerli üretmek anlamına gelmiyor; kritik muharebe sistemlerinin — radar, sonar, elektronik harp, savaş yönetimi, silah ve füze — Türk şirketleri tarafından tasarlanıp üretilmesi anlamına geliyor. Tahrik sistemleri (dizel motor, gaz türbini, dişli kutusu) büyük ölçüde hâlâ yabancı tedarikçilerden (MTU, General Electric, MAN, Wärtsilä) geliyor; bu nedenle bir platformu “%100 yerli” olarak tanımlamak çoğu zaman yanıltıcıdır. Doğru çerçeve, hangi sistemin hangi kategoride ve hangi şirket tarafından sağlandığını tek tek göstermektir — bu dosyanın ve serinin amacı budur.

2015-2019 döneminde imzalanan sözleşmelerle başlayan pek çok proje, 2023-2026 arasında teslimat veya seri üretim aşamasına ulaştı. Bu nedenle bir platformun kaç yıl önce başladığını, hangi kilometre taşının hangi tarihte gerçekleştiğini ayrı ayrı belirtiyoruz.

SSB’nin deniz projelerindeki rolü

Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), Türk deniz platformu projelerinde proje sahibi, tedarik makamı ve koordinatör konumundadır; sözleşmeleri SSB imzalar, projeleri SSB yürütür. Gemiyi fiilen inşa eden ise ana yüklenici tersanedir (STM, SEDEF, Sefine, Anadolu Deniz İnşaat Kızakları, Dearsan, RMK Marine gibi); radar, füze, sonar gibi alt sistemleri ise ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN, MKE gibi şirketler üretir. Bu üç katman — SSB (tedarik makamı) → tersane (ana yüklenici) → alt sistem şirketleri — birbirine karıştırılmamalıdır. Bir sistemi “SSB üretti” diye tanımlamak hatalıdır; doğru ifade “SSB’nin yürüttüğü proje kapsamında [şirket adı] tarafından geliştirilen [sistem adı]” şeklindedir.

Türkiye aynı anda kaç savaş gemisi inşa ediyor?

Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu, 20-23 Ağustos 2026’da Gölcük Tersanesi Komutanlığı’nda düzenlenen TEKNOFEST Mavi Vatan açılışında yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Bugün itibarıyla Türk Deniz Kuvvetleri’ne 37, yabancı deniz kuvvetlerine 24 olmak üzere 50’den fazla savaş gemisini aynı anda inşa ediyoruz.” Bu açıklamaya göre toplam rakam 61‘dir (37 yerli + 24 ihracat). Medyada zaman zaman dolaşan “71 gemi” rakamı, Tatlıoğlu’nun bu açıklamasının orijinaliyle örtüşmüyor; tek bir ikincil kaynakta geçen ve doğrulanamayan bir ek hesaplamaya dayanıyor. Bu nedenle 61 rakamını, tarihini ve kapsamını (yalnızca askerî gemi, Deniz Kuvvetleri + ihracat projeleri toplamı) net biçimde belirterek kullanıyoruz.

Daha önce, Nisan 2026’da KURTARAN-2026 tatbikatı sırasında Tatlıoğlu, yalnızca Türk Deniz Kuvvetleri için eş zamanlı 41 savaş gemisinin inşa halinde olduğunu ve bu sayının yakında 50’ye çıkacağını belirtmişti. İki açıklama farklı tarihlerde ve kısmen farklı kapsamlarda yapıldığından, iki rakamı da kaynağı ve tarihiyle birlikte aktarıyoruz.

Haluk Görgün döneminde deniz projeleri

Prof. Dr. Haluk Görgün, Savunma Sanayii Başkanlığı’na 5-6 Haziran 2023’te atandı ve görevi İsmail Demir’den devraldı. Aşağıdaki kilometre taşları, projelerin başlangıç tarihinden bağımsız olarak, Görgün’ün SSB Başkanlığı döneminde gerçekleşen somut deniz platformu gelişmeleridir — projelerin kendisi çoğunlukla daha önceki yıllarda başlatılmıştır.

Bu liste yalnızca resmî/bağımsız kaynaklarla doğrulanmış maddeleri içerir; seri ilerledikçe genişletilecektir.

MİLGEM / İstif sınıfı fırkateynler

MİLGEM (Millî Gemi) programı, Ada sınıfı korvetlerle başlayıp İstif sınıfı fırkateynlerle devam eden, Türk deniz platformlarındaki yerlileşmenin en görünür örneğidir. Programın en yeni ve en yoğun yerli sistem içeren gemisi TCG İstanbul (F-515)‘dir: CENK 400-N arama radarı, ALPER LPI radarı, AHTAPOT elektro-optik sistemi, FERSAH sonarı, HIZIR torpido karıştırma sistemi, GÖKDENİZ yakın hava savunma sistemi ve ADVENT savaş yönetim sistemi dahil olmak üzere gemide çok sayıda ASELSAN ve HAVELSAN ürünü görev yapıyor; ROKETSAN’ın ATMACA gemisavar füzesi ve HİSAR-D hava savunma füzesi de platformun silah sistemleri arasında. (Ayrıntılı platform dosyası: TCG İstanbul’da hangi yerli sistemler var? — yayında.)

Serinin 6-12. gemileri olan TCG İçel ve kardeşleri, İstanbul’daki sistemlere ek olarak MKE’nin yerli 76 mm topu DENİZHAN’ı da taşıyacak — bu, topçu sisteminde de yerlileşmenin bir adım ileri gittiği anlamına geliyor. Eski nesil Ada sınıfı korvetlerde (TCG Burgazada gibi) ise GENESIS savaş yönetim sistemi, ATMACA füzesi ve Yakamos sonarı yerli iken; ana top, Harpoon füzeleri ve RAM sistemi hâlâ yabancı kaynaklıdır — bu da MİLGEM ailesinde nesilden nesile artan yerlileşmeyi gösteriyor.

TCG Anadolu

TCG Anadolu (L-400), Türk Deniz Kuvvetleri’nin en büyük platformu ve serinin bayrak gemisi. SEDEF Gemi İnşaatı tarafından inşa edilen ve 10 Nisan 2023’te teslim edilen gemide PİRİ kızılötesi arama sistemi, AHTAPOT elektro-optik sistemi ve ARAS-2023 dalgıç tespit sonarı gibi ASELSAN/ARMELSAN ürünleri yer alıyor. Ana sensör radarları (Smart-S Mk2, SPN-720) ve yakın savunma sistemi (Phalanx) ise yabancı kaynaklı. Geminin en dikkat çekici kabiliyeti, Bayraktar TB3 SİHA’nın rampadan iniş-kalkış yapabilmesi: Kasım 2024’teki ilk denemelerin ardından 2025 içinde gemi üstü sorti sayısı 100’ü geçti, Şubat 2026’da ise NATO’nun Steadfast Dart tatbikatında TB3 Baltık Denizi’nde MAM-L mühimmatıyla bir deniz hedefini vurup gemiye geri döndü. (Ayrıntılı platform dosyası: TCG Anadolu’da hangi yerli sistemler var? — yayında.)

Lojistik ve destek gemileri

TCG Derya (A-1590), DİMDEG (Denizde İkmal Muharebe Destek Gemisi) projesi kapsamında Sefine Tersanesi’nde inşa edildi ve 19 Ocak 2024’te TCG İstanbul ile aynı törende teslim edildi; CENK 200-N radarı, ADVENT savaş yönetim sistemi ve GÖKDENİZ yakın hava savunma sistemi taşıyor, TCG Anadolu’ya denizde ikmal (RAS) desteği veriyor. Daha küçük ölçekli destek filosunda ise LCT sınıfı çıkarma gemileri (TCG Ç-161/162), kıyı römorkörleri (TCG Fırat, TCG Dicle) ve akaryakıt gemisi TCG Yakıt-5 yer alıyor; bu platformlarda yerli sistem sayısı sınırlı — esas katkıları filo lojistiğine sağladıkları kapasite. TCG Sancaktar (LST) ise ALPER radarı, ARES-2N elektronik destek sistemi ve GENESIS savaş yönetim sistemiyle daha güçlü bir yerli sistem profiline sahip; ayrıca 2023 Kahramanmaraş depreminde görev aldı.

Denizaltılar

TCG Hızırreis, Yeni Tip Denizaltı Projesi kapsamında Almanya merkezli Thyssenkrupp Marine Systems ortak girişimiyle inşa ediliyor; platformun kendisi Alman tasarımı ve teslimatı Ekim 2026 için planlanıyor. Bu nedenle Hızırreis sınıfını “millî denizaltı” olarak tanımlamıyoruz — projede öne çıkan yerli katkı, bataryaların Gölcük Batarya Fabrikası’nda (Exide/Gölcük iş birliğiyle) üretilmesi. Ana motor, yakıt pili, periskop ve savaş yönetim/sonar suiti yabancı kaynaklı kalmaya devam ediyor.

İnsansız deniz araçları (İDA/SİDA)

Türkiye’nin insansız ve silahlı insansız deniz araçları (İDA/SİDA) ailesi, yerlileşmenin en ileri gittiği alan. MARLİN İDA, ASELSAN’ın VATOZ görev yönetim yazılımı, KARETTA anti-jam GNSS’i ve KIRLANGIÇ EO/IR kamerasıyla neredeyse tamamen yerli bir mimariye sahip. ULAQ SİDA ise TÜMOSAN’ın dizel motoruyla tahrik sisteminde de yerlileşme sağlayan nadir örneklerden — sistemin çoğu platformda motor hâlâ yabancı kaynaklıyken, ULAQ’ta bu değişiyor. SANCAR ve SALVO SİDA’ları ise sırasıyla HAVELSAN’ın Advent Rota/Kalyon yazılımı ve MİLSOFT/KUARTIS görev-otonomi yazılımlarıyla, ROKETSAN’ın L-UMTAS güdümlü füzesini taşıyor; SALVO ayrıca Baykar’ın BAHA İHA’sıyla entegre çalışabiliyor.

ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN, MKE: kim ne veriyor?

ASELSAN, deniz platformlarında en geniş ürün yelpazesine sahip: arama/atış kontrol radarları (CENK ailesi, AKREP, ALPER), elektro-optik sistemler (AHTAPOT), elektronik harp (ARES/AREAS), sonar (FERSAH), torpido karşı tedbir (HIZIR), yakın hava savunma (GÖKDENİZ) ve silah istasyonları (STOP/SMASH) bu portföyde yer alıyor. HAVELSAN, gemilerin “beyni” sayılan savaş yönetim sistemlerinde (ADVENT, GENESIS) ve insansız araç görev yazılımlarında (Advent Rota) öne çıkıyor. ROKETSAN, gemisavar ATMACA füzesi, HİSAR-D hava savunma füzesi ve İDA/SİDA’larda kullanılan L-UMTAS güdümlü füzesiyle silah sistemleri alanının başlıca tedarikçisi. MKE ise DENİZHAN 76 mm topuyla, geleneksel olarak yabancı üreticilerin (Oto Melara/Leonardo) hâkim olduğu deniz topçusu alanına yerli bir alternatif sunuyor.

Platform bazında yerli sistem tablosu

Aşağıdaki tablo, SSB Deniz Araçları Daire Başkanlığı kaynaklı iç veri seti esas alınarak hazırlanmıştır. TCG İstanbul ve TCG Anadolu satırları bağımsız kaynaklarla çapraz doğrulanmıştır (doğrulama sürecinde küçük düzeltmeler yapılmıştır); diğer platformlar için rakamlar, o platformun kendi dosyası yayımlandıkça ayrıca teyit edilecektir.

* Hızırreis sınıfında platform Alman tasarımıdır; tabloya yalnızca Gölcük Batarya Fabrikası üretimi batarya yerli sistem olarak dahil edilmiştir.

Önce yabancıydı, şimdi yerli

MİLGEM ailesinin kendi içindeki gelişimi, yerlileşmenin zaman içindeki seyrini net gösteriyor. Ada sınıfı korvetlerde (2011-2018 teslimatları) ana top, gemisavar-dışı bazı sensörler ve yakın savunma sistemi (RAM) yabancı kaynaklıyken; İstif sınıfında (2024 sonrası) savaş yönetimi (ADVENT), yakın hava savunma (GÖKDENİZ) ve — İçel’den itibaren — ana top (DENİZHAN) da yerli sistemlerle karşılanıyor. Gemisavar füze tarafında ise Harpoon’dan ATMACA’ya geçiş, serinin en görünür dönüşüm örneği. Buna karşılık ana tahrik sistemlerinde (dizel motor, gaz türbini) yabancı tedarik hâlâ hâkim; bu, yerlileşmenin platform gövdesinden çok muharebe sistemlerinde yoğunlaştığını gösteriyor.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar ve doğrulama notu

Bu dosya, SSB Deniz Araçları Daire Başkanlığı kaynaklı bir iç veri seti ile başlamış; her kritik tarih ve sistem, yayın öncesi bağımsız kaynaklarla (üretici şirket sayfaları, resmî kurum açıklamaları, Naval News/Janes/Defense News gibi uluslararası savunma yayınları) çapraz kontrol edilmiştir. Doğrulama sürecinde iç veri setindeki bazı tarihler (örn. TCG Anadolu’nun teslim tarihi, TCG İstanbul’un denize indirme tarihi) düzeltilmiştir. Seri ilerledikçe her platformun kendi dosyasında ayrı, ayrıntılı kaynakça yer alacaktır.

• Savunma Sanayii Başkanlığı (ssb.gov.tr) — proje ve sözleşme bilgileri
• ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN, MKE resmî ürün sayfaları
• STM, SEDEF Gemi İnşaatı, Sefine Tersanesi basın bültenleri
• Anadolu Ajansı, Naval News, Defense News, Janes, Shephard
• Wikimedia Commons (CC BY / CC BY-SA lisanslı fotoğraflar, kaynağı belirtilerek)

Bu dosya, platform ve alt sistem makaleleri yayımlandıkça güncellenen yaşayan bir hub sayfasıdır. Son güncelleme: 24 Ağustos 2026.

▶ Bu iki platformu karşılaştırın →