ABD’nin CCA İnsansız Savaş Uçakları İlk Kez Formasyon Hâlinde Uçtu
ABD Hava Kuvvetleri’nin insansız “sadık kanat” uçakları, Collaborative Combat Aircraft (CCA) programı kapsamında 26 Ekim’de gerçekleştirilen bir tatbikatta ilk kez formasyon hâlinde uçtu ve hava muharebe manevraları gerçekleştirdi. Defense News’in 10 Kasım’da yayımladığı habere göre bu uçuş, programın insansız uçakları tek başına değil, birlikte savaşan bir filo olarak kullanma hedefine ulaştığı ilk somut adım oldu.
Testte, Shield AI şirketinin geliştirdiği Hivemind otonomi yazılımı kullanıldı. Yazılım, birden fazla CCA’nın “multi-ship”, yani çok uçaklı formasyon hâlinde uçmasını ve görüş hattı dışı (BVR) karşı-hava taktiklerini bağımsız biçimde uygulamasını sağladı. Şirket, uçuşa katılan uçak sayısını açıklamadı; ancak haberdeki fotoğraf, programın Anduril imzalı YFQ-44A Fury’sini Kaliforniya’daki bir test üssünde gösteriyor.
Hava Kuvvetleri’nin CCA programı iki ana platform üzerine kuruldu: General Atomics’in ürettiği YFQ-42A ve Anduril’in YFQ-44A Fury’si. “Increment 1” adı verilen bu ilk aşamada iki şirket de prototiplerini önce yalın uçuşlarda, ardından kademeli olarak silahlı ve otonom görev testlerinde değerlendirmişti. Formasyon uçuşu, bu kademeli ilerlemenin yeni bir basamağı.
Shield AI’nin Hivemind Mühendisliği Başkan Yardımcısı Todd Wesley, uçak ve görev sistemlerinin bütünleşme seviyesinin, yazılımın neler yapabileceğini artık net biçimde ortaya koyduğunu söyledi. Wesley, Hava Kuvvetleri’nin bir sorti uçurup yazılımı gece güncelleyip ertesi gün yeniden uçurabileceği noktaya yaklaştığını belirtti. Her uçuşun ürettiği veri, bir sonraki yazılım sürümüne ve buradan da saha testleri ile envantere alma kararlarına besleniyor.
Bu uçuş, geçtiğimiz ay gerçekleştirilen bir başka testin üzerine geldi: Bir F-22 Raptor, YFQ-44A’ya havada “oyun kurucu” rolü üstlenerek üst düzey talimatlar verdi ve insanlı-insansız takım çalışmasını bir adım öteye taşımıştı. Aynı hafta Shield AI, radar üreticisi Echodyne’ı 5,3 milyar dolarlık bir anlaşmayla satın alacağını duyurarak dron savaşı kabiliyetlerini genişletme niyetini ortaya koymuştu.
CCA programının büyüklüğü de dikkat çekici. Hava Kuvvetleri, 2032 yılına kadar 500 muharebeye hazır yarı otonom sistemi, toplam bin uçaklık bir filo içinde devreye almayı hedefliyor. 2027 mali yılı bütçe talebinde CCA programı için toplam 2,37 milyar dolar ayrıldı; bunun 996,5 milyon doları tedarik, 150 milyon doları bir sonraki mali yıl için avans tedarik, 1,37 milyar doları ise araştırma-geliştirme kalemine gidiyor.
Formasyon uçuşu, CCA’ların artık tek bir deneysel platform olmaktan çıkıp, insanlı avcı uçaklarıyla birlikte koordineli şekilde çalışan bir hava gücü unsuruna dönüşme sürecinde kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor. Yazılım tanımlı otonomi sayesinde filodaki her uçağın davranışı, saha testlerinden gelen verilerle kısa aralıklarla güncellenebiliyor; bu da klasik savaş uçağı geliştirme takvimine kıyasla çok daha hızlı bir öğrenme döngüsü anlamına geliyor.
NATO müttefikleri ve benzer “sadık kanat” programları üzerinde çalışan diğer hava kuvvetleri için bu testin önemi, otonom uçakların artık bireysel görev icrasından çok uçaklı taktik manevralara geçtiğini göstermesinde. Program ilerledikçe, insanlı-insansız takım operasyonlarının NATO hava harekât konseptlerine nasıl entegre edileceği sorusu da öne çıkacak.
Görüş hattı dışı (BVR) karşı-hava manevralarını birden fazla otonom platformla icra edebilmek, teknik olarak tek bir uçağın otopilot görevinden çok daha karmaşık bir sorunu çözmeyi gerektiriyor. Uçaklar arasında gecikmesiz veri paylaşımı, ortak bir hava resmi üzerinde anlaşma ve hangi platformun hangi hedefe kilitleneceğine dair dağıtık karar alma süreçlerinin otonomi yazılımı tarafından gerçek zamanlı yönetilmesi gerekiyor. Hivemind’ın bu uçuşta gösterdiği şey, tam olarak bu dağıtık koordinasyon katmanının artık saha koşullarında çalıştığı.
Benzer “sadık kanat” yaklaşımı ABD’yle sınırlı değil. Avustralya’nın Boeing ile geliştirdiği MQ-28 Ghost Bat da aynı kavramsal çerçevede test uçuşlarını sürdürüyor; her iki programda da amaç, insansız uçakların insanlı avcı uçaklarının sensör ve silah menzilini genişleten, kayıp verildiğinde stratejik maliyeti düşük kalan bir “kitle” unsuru olarak kullanılması. ABD Hava Kuvvetleri’nin formasyon testi, bu küresel eğilimde şimdilik en ileri aşamayı temsil ediyor ve diğer programlar için bir referans noktası oluşturuyor.
Programın bir sonraki aşaması, Increment 1 kapsamındaki uçuş verilerinin değerlendirilmesinin ardından seri üretim kararına ve Increment 2 için konsept çalışmalarına odaklanacak. Hava Kuvvetleri yetkilileri, formasyon ve BVR testlerinin başarıyla tamamlanmasının, 2027 bütçe talebindeki tedarik kalemlerinin Kongre’den onay almasını kolaylaştıracağını düşünüyor; zira program şu ana kadar ağırlıklı olarak araştırma-geliştirme bütçesiyle finanse edildi. Bu nedenle 26 Ekim’deki uçuş, hem teknik hem de bütçesel anlamda programın bir dönüm noktasına işaret ediyor.
Kaynaklar:
Defense News, “First-ever Collaborative Combat Aircraft fly in formation, demonstrate air combat maneuvers,” Cristina Stassis, 10 Kasım 2026, link — haberin ana kaynağı, alıntı ve teknik detaylar için kullanıldı.
