AB SAFE’in ikinci turunu açtı: 21,3 milyar avroluk savunma kredisi için başvurular başladı

Avrupa Komisyonu, 29 Ekim 2026’da SAFE (Security Action for Europe) kredi programının ikinci turunu başlattı. Dağıtılacak tutar yaklaşık 21,3 milyar avro: birinci turda kimsenin talep etmediği, yani masada kalan pay. Birinci tura katılan da katılmayan da tüm AB üyeleri ek kredi için Komisyon’a başvurabilecek. Bir Komisyon sözcüsünün Rapporteur’a aktardığına göre başvuru son tarihi 30 Kasım.

Son güncelleme: 29 Ekim 2026

SAFE nedir?

SAFE, AB üyelerine savunma yatırımları için uzun vadeli kredi veren bir Avrupa Birliği mekanizması. Toplam kredi zarfı 150 milyar avro. Hibe değil, borç: krediyi alan ülke geri ödemeyi kendi bütçesinden yapıyor. Komisyon’un programa ayırdığı sayfaya göre, SAFE kapsamındaki alımlarda bileşen maliyetlerinin en az yüzde 65’i AB, Ukrayna veya uygun AEA/EFTA ülkelerinden gelmek zorunda. Alımlar kural olarak en az iki ülkenin ortak satın almasıyla yapılıyor; bunlardan biri SAFE kredisi kullanan bir AB üyesi olmalı. Programın geçici olarak tek ülkelerin alımlarına da destek verdiği belirtiliyor. Ukrayna ve AEA/EFTA ülkeleri belirli koşullarla katılabiliyor.

Birinci tur: 19 ülke, 130 milyar avrodan fazla talep

Birinci turda 19 üye devlet toplam 130 milyar avronun üzerinde kredi talep etti. Komisyon ulusal planların tamamını onayladı, 16 ülkeyle kredi anlaşması imzalandı ve ön finansman isteyen 11 ülkeye toplam yaklaşık 13,5 milyar avro ödendi (Eunews, Euperspectives). Eylül 2025’teki ön dağılımda en büyük pay Polonya’nındı:

Listenin geri kalanında Bulgaristan (3,26), Estonya (2,66), Slovakya (2,31), Çekya (2,06), Hırvatistan (1,7), Güney Kıbrıs (1,18), İspanya (1), Finlandiya (1), Yunanistan (0,787) ve Danimarka (0,0467) yer alıyor. Bunlar Eylül 2025 tarihli ön rakamlar; onaylanan nihai tutarlar sonradan değişti ve ülkeye göre farklılaşabiliyor.

Fazla pay nereden çıktı?

Bazı hükümetler planladığından az borçlanmaya karar verdi. Euperspectives’in aktardığına göre Macaristan planladığı 16,2 milyar avroluk krediyi 5,4 milyara indirdi; İtalya’nın talebi 14,9 milyar avrodan 8 milyar avronun biraz üzerine geriledi. Eunews ise İtalya için 8,9 milyar avro rakamını veriyor ve Dışişleri Bakanı Antonio Tajani’nin kaynakları sağlık ve sosyal politikalara kaydırma gerekçesini aktarıyor. İki rakam arasındaki fark, kaynaklarda henüz netleşmemiş bir ayrıntı.

İkinci tur nasıl işleyecek?

Üyeler önce Komisyon’a ne kadar ek fon istediklerini bildirecek. Komisyon her ülke için geçici bir tutar önerecek, ardından ülkeler ek yatırım planlarını sunacak ve bu planlar yeniden değerlendirilecek. Başvuru süresi dolduktan sonra geçici tahsisler iki hafta içinde duyurulacak. Programın kuralları değişmiyor. Komisyon sözcüsü Thomas Regnier, üyeleri bu fonları Ukrayna’nın ihtiyaçlarını da gözeterek kullanmaya çağırdı. Öncelikli alanlar hava ve füze savunması, insansız hava araçları ve karşı-İHA sistemleri, mühimmat ve füzeler. Ukrayna ile ortak alım teşvik ediliyor ama zorunlu değil; son karar ulusal hükümetlerde.

Türkiye SAFE’in neresinde?

Komisyon’un SAFE sayfasında Türkiye, Birleşik Krallık veya Kanada anılmıyor; sayfa yalnızca Ukrayna ve AEA/EFTA ülkelerinin katılımından söz ediyor. Üçüncü ülkeler için ise yüzde 65 kuralının bir yansıması var: bileşen maliyetlerinin en fazla yüzde 35’i bu ülkelerin dışından gelebilir. Türk firmaları bu pay içinde alt yüklenici ya da bileşen tedarikçisi olarak yer alabilir; ancak bu, kural metninden çıkan teorik bir çerçeve, Türk sanayisine tanınmış bir hak değil.

Türkiye’nin resmî katılımı için ise ayrı bir anlaşma gerekiyor ve Yunan basınına göre bu, üyelerin oybirliğini şart koşuyor. Atina ve Lefkoşa’nın itirazı sürüyor: Greek City Times’ın Temmuz 2026 tarihli haberine göre Yunan diplomatik kaynakları, Ankara 1995 tarihli casus belli kararını geri çekmedikçe vetoyu sürdüreceklerini söylüyor. ProtoThema’nın 2025’te aktardığına göre Komisyon sözcüsü de bir üçüncü ülkenin, bir üye devletin veya AB’nin güvenliğine doğrudan tehdit oluşturması halinde dışlanabileceğini belirtmişti. Atina merkezli bir akademisyen (George Kalpadakis) vetonun resmî anlaşmayı engelleyebileceğini ama Türk sanayisinin tek tek projelere girmesini tek başına önlemeyeceğini savunuyor; bu bir analist görüşü. Türkiye’nin dahil edilmesine dair Konsey ya da Komisyon düzeyinde yeni bir karar bulamadım. Bu nedenle bugünkü tabloyu şöyle özetlemek doğru: ikinci turun duyurusunda Türkiye’ye dair yeni bir adım yok.

Sık sorulan sorular

SAFE’in ikinci turunda ne kadar para var?

Yaklaşık 21,3 milyar avro. Bu, 150 milyar avroluk toplam zarftan birinci turda talep edilmeyen kısım.

SAFE’e başvuru için son tarih ne zaman?

Bir Komisyon sözcüsüne dayandırılan habere göre 30 Kasım 2026. Geçici tahsisler, süre dolduktan sonra iki hafta içinde bildirilecek.

SAFE’te yüzde 65 kuralı ne demek?

Bir alımda bileşen maliyetlerinin en az yüzde 65’i AB, Ukrayna veya uygun AEA/EFTA ülkelerinden gelmek zorunda. Geri kalan en fazla yüzde 35 başka ülkelerden olabilir.

Türkiye SAFE’ten kredi alabilir mi?

Hayır; krediler yalnızca AB üyelerine veriliyor. Türkiye’nin ortak alımlara katılımı ise ayrı bir anlaşmaya bağlı ve şu an Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın itirazı nedeniyle ilerlemiyor.

İlgili okumalar: Ukrayna’nın 2027 savunma bütçesi planı, Polonya’da PAC-3 bakım merkezi ve İsviçre’nin Barak MX ve SAMP/T NG kararı.

Kaynaklar

• Avrupa Komisyonu, SAFE sayfası: defence-industry-space.ec.europa.eu
• Eunews: The second round of SAFE gets underway
• Euperspectives: Commission urges countries to claim €21.3bn leftover
• Rapporteur: Commission opens applications for remaining SAFE defence loans
• Anadolu Ajansı: EU allocates 150B defense fund among member states
• Greek City Times: Greek veto on Turkey’s participation in SAFE
• ProtoThema English: Message from the Commission to Turkey

▶ Bu iki platformu karşılaştırın →