HÜRJET T-38’in yerini alacak mı? Hava Kuvvetleri’nde jet eğitim dönüşümü
Kısa cevap: Evet. TUSAŞ’ın resmî ifadesiyle HÜRJET Projesi, “Jet Tekamül Eğitimi kapsamında kullanılan T-38 uçakları ile Akrotim gösterilerinde kullanılan F-5 uçaklarının yerine Türk Hava Kuvvetleri envanterine dahil edilmek üzere” başlatıldı. Dönüşüm kademeli olacak: ilk sözleşme 16 uçağı kapsıyor, T-38 filosu HÜRJET sayısı arttıkça envanterden çıkacak. Tam geçiş takvimi açıklanmadı.
T-38 Talon, Hava Kuvvetleri’nde jet tekamül eğitiminin (pilot adaylarının muharip uçağa geçmeden önceki ileri jet eğitimi) omurgası. 1960’larda tasarlanan bu uçak, Türkiye’de TUSAŞ’ın yürüttüğü T-38M modernizasyonuyla ömrünü uzattı; ama yapısal yaş ve yeni nesil muharip uçaklara (F-16 Blok 70 ve KAAN) pilot hazırlama ihtiyacı yeni bir platformu zorunlu kıldı. HÜRJET bu ihtiyaç için doğdu.
T-38’in rolü ve HÜRJET’in geliştirilme amacı
Hava Kuvvetleri’nin pilot yetiştirme zinciri üç kademeli: temel eğitimde HÜRKUŞ, jet tekamülde T-38, ardından muharip filo. HÜRJET ikinci kademeyi yerli platformla karşılayacak. Türk Yıldızları akrotiminin NF-5’leri de aynı programın ikinci hedefidir; TUSAŞ ürün sayfası “Akrobatik Gösteri Uçağı” rolünü açıkça sıralıyor.
| Başlık | T-38 (T-38M) | HÜRJET |
|---|---|---|
| Rol | Jet tekamül eğitimi | Jet tekamül + harbe hazırlık + hafif taarruz + akrotim |
| Motor | 2× J85 turbojet | 1× GE F404 turbofan, 17.700 lb |
| Azami hız | Süpersonik (Mach 1.3 sınıfı) | Mach 1.4 (TUSAŞ) |
| Kokpit | Modernize analog/dijital (T-38M) | Dijital cam kokpit, tandem |
| Silah taşıma | Eğitim amaçlı sınırlı | 7.500 lb faydalı yük |
| Türkiye’de üretim/bakım | TUSAŞ modernizasyonu | TUSAŞ tasarım ve üretim |
Dönüşüm nasıl ilerleyecek?
Geçiş tek seferde olmayacak. SSB’nin strateji dokümanı ilk 4 uçağı 2027’de, 12 uçağı 2028-2029’da gösteriyor; TUSAŞ ilk teslimatı 2026’da hedefliyor. İlk HÜRJET’ler eğitim birliklerine girdikçe öğretmen pilot dönüşümü ve müfredat geçişi başlayacak; T-38’ler HÜRJET sayısı arttıkça uçuştan çekilecek. 16 uçaklık ilk sözleşme T-38 filosunun tamamını karşılamıyor; ek sipariş bloklarının gündeme gelmesi bekleniyor, ancak toplam adet resmî olarak açıklanmadı. Bu adetlerin ayrıntısı Türkiye kaç HÜRJET alacak? sayfasında.
HÜRJET T-38’den fazlasını yapacak
T-38 yalnızca eğitim uçağıdır. HÜRJET ise TUSAŞ’ın rol listesinde eğitim dışında “Harbe Hazırlığa Geçiş”, “Eğitimlerde Red Aircraft (düşman rolü) Görevi” ve akrobatik gösteri uçağı olarak da yer alıyor; 7.500 lb faydalı yük ile hafif taarruz görevi de yapabiliyor. Yani T-38’in yerini almak, yalnızca eski uçağı yenisiyle değiştirmek değil, eğitim filosuna yeni görevler eklemek anlamına geliyor. Görev profilleri için HÜRJET’in görevleri neler? sayfasına bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
T-38’ler ne zaman emekli olacak?
Resmî bir emeklilik tarihi açıklanmadı. Çekilme, teslim edilen HÜRJET sayısına bağlı olarak kademeli ilerleyecek.
HÜRJET Türk Yıldızları’nın F-5’lerinin de yerini alacak mı?
Evet, program hedeflerinden biri bu. TUSAŞ ürün sayfası akrobatik gösteri uçağı rolünü açıkça listeliyor.
HÜRJET T-38’den daha hızlı mı?
TUSAŞ verisine göre HÜRJET’in azami hızı Mach 1.4. Ayrıntı için HÜRJET kaç Mach? sayfasına bakın.
İlk 16 HÜRJET tüm T-38’leri değiştirmeye yeter mi?
Hayır. İlk sözleşme programın ilk kademesi; toplam ihtiyaç resmî olarak açıklanmadı.
İlgili İçerikler
- HÜRJET Nedir? Özellikleri, Motoru ve İhracatı (ana rehber)
- HÜRJET envantere ne zaman girecek?
- Türkiye kaç HÜRJET alacak?
- HÜRJET’in görevleri neler?
- HÜRJET kaç Mach?
- HÜRKUŞ nedir?
Kaynaklar: TUSAŞ resmî HÜRJET ürün sayfası ve basın bültenleri; Savunma Sanayii Başkanlığı 2024-2028 Savunma Sanayii Sektörel Strateji Dokümanı; SSB Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün’ün 30 Ağustos 2026 tarihli açıklaması; TSKGV; DHA/AA. Bu sayfa yeni resmî açıklama geldikçe güncellenir.
