GÖZDE güdüm kiti nedir? TÜBİTAK SAGE-ASELSAN iş birliği ve menzili

GÖZDE güdüm kiti nedir?

Güdüm kiti, envanterdeki serbest düşen bir bombaya takılan burun ve kuyruk modüllerinden oluşur. Bomba aynı bombadır; kit ona “nereye düşeceğini bilme” ve o noktaya doğru kanatçıklarıyla yönelme yeteneği kazandırır. GÖZDE, bu mantığın Türkiye’deki en gelişmiş örneklerinden biri.

Klasik lazer güdüm kitlerinde bomba, bir lazer işaretleyicinin hedefe düşürdüğü noktayı arar. Bu yöntem hassastır ama işaretleyiciye bağımlıdır: bulut araya girerse ya da işaretleyici hedefi kaybederse güdüm bozulur. GÖZDE bu sorunu çoklu mod yaklaşımıyla çözüyor. Kit; lazer/INS/GNSS, lazer/INS, INS/GNSS ve yalnız INS modlarında çalışabiliyor. Yani lazer kesilse bile mühimmat atalet ve uydu verisiyle hedefe gitmeye devam ediyor.

Teknik terimleri kısaca açalım: INS (Inertial Navigation System, atalet seyrüsefer sistemi) jiroskop ve ivmeölçerlerle mühimmatın kendi hareketini ölçerek konumunu hesaplar; dışarıdan sinyal gerektirmez. GNSS/GPS uydulardan konum alır. Lazer arayıcı ise hedeften yansıyan lazer ışığını görür ve o noktaya kilitlenir. Üçünün birlikte kullanılması, her birinin zayıf yönünü diğerinin kapatmasını sağlar.

TÜBİTAK SAGE-ASELSAN iş birliği: kim ne yapıyor?

Bu ayrım sıkça karıştırılıyor, net yazmak gerekir. GÖZDE’nin tasarımını TÜBİTAK SAGE geliştirdi. SAGE, TÜBİTAK’ın Savunma Sanayii Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü’dür ve Türkiye’de güdüm kiti, seyir füzesi ve mühimmat alanında ana tasarım kurumu olarak çalışır. Seri üretimi ise ASELSAN yapıyor. İki kurum kitin geliştirme sürecinde ortak çalıştı; ASELSAN’ın elektro-optik ve elektronik üretim altyapısı, kitin arayıcı başlığı ve elektronik bileşenlerinde devreye giriyor.

Bu model Türkiye’de yeni değil. Kanatlı Güdüm Kiti (KGK) başta olmak üzere birçok üründe TÜBİTAK SAGE tasarım, ASELSAN ve diğer firmalar seri üretim rolünü üstlendi. Envanter Medya’nın LGK lazer güdüm kiti dosyasında da benzer bir yapı anlatılıyor. Bir ürünü “ASELSAN geliştirdi” diye tanıtmak, tasarım emeğini yanlış yere yazmak olur; aynı şekilde ASELSAN’ın üretim rolünü yok saymak da eksik bir anlatım olur.

Teknik özellikler

Menzil: hangi rakam neyi anlatıyor?

Güdüm kitlerinde menzil, mühimmatın kendi motoru olmadığı için tamamen bırakma koşullarına bağlıdır. GÖZDE’nin 15 deniz mili ve 8 deniz mili değerleri de bu çerçevede okunmalıdır: yüksek irtifadan bırakma koşulu için verilmiş rakamlardır.

Aradaki fark uçak ile İHA arasındaki performans farkından kaynaklanıyor. Bir savaş uçağı mühimmatı daha yüksek irtifada ve daha yüksek hızda bırakabilir; bomba bu enerjiyle daha uzağa süzülür. AKINCI gibi bir insansız hava aracı ise daha düşük hızda uçar, dolayısıyla aynı kit daha kısa menzil verir. Alçak irtifadan yapılan bırakmalarda her iki değer de düşer.

Menzilin pratik anlamı “stand-off” yani emniyetli mesafedir. 15 deniz mili, uçağın hedef bölgesindeki kısa menzilli hava savunma sistemlerinin etki alanına girmeden mühimmatını bırakabilmesi anlamına gelir.

Hassasiyet ve hareketli hedef

GÖZDE’yi önceki kuşak kitlerden ayıran asıl özellik hareketli hedef kabiliyetidir. TÜBİTAK SAGE verilerine göre lazer güdüm modunda sistem, sabit hedeflerde 3 metrenin, hareketli hedeflerde 10 metrenin altında dairesel hata olasılığı (CEP) değerlerine ulaşıyor ve saatte 50 kilometrenin üzerinde hızla hareket eden hedefleri angaje edebiliyor.

CEP (Circular Error Probable, dairesel hata olasılığı) mühimmat hassasiyetinin standart ölçüsüdür: atışların yarısının içine düştüğü dairenin yarıçapını verir. Sabit hedefte 3 metre altı bir CEP, bir bina girişini veya bir aracı hedef alabilmek demektir.

Hareketli hedef, güdüm kitleri için kolay bir problem değildir. Bomba serbest düşerken hedef yer değiştirir; kitin bu hareketi öngörerek yönelme komutlarını sürekli güncellemesi gerekir. GÖZDE’nin lazer arayıcısı tam bu iş için var: işaretleyici hedefi takip ettiği sürece mühimmat da hedefi takip ediyor.

AKINCI ve F-16 testleri

GÖZDE, hem insanlı hem insansız platformlardan atışlı testlere tabi tutuldu. Konya Karapınar atış sahasında düzenlenen uluslararası demonstrasyonda GÖZDE mühimmatları hem Bayraktar AKINCI insansız hava aracından hem F-16’dan bırakıldı ve saatte 50 kilometre hızla hareket eden hedef imha edildi. Bu demonstrasyonu ayrı bir haberde ayrıntılı aktarmıştık.

Aynı kitin iki farklı platform sınıfından kullanılabilmesi, lojistik açıdan önemli bir kazanım. Tek bir mühimmat stoku hem hava kuvvetlerinin savaş uçaklarını hem insansız hava araçlarını besleyebiliyor.

GÖZDE, LGK ve KGK arasındaki fark

Üçü birbirinin yerine geçen değil, birbirini tamamlayan ürünlerdir. Sabit ve koordinatı bilinen bir hedef için INS/GPS güdümü yeterlidir; hareketli ya da son anda belirlenen bir hedef içinse lazer gerekir. LGK rehberimiz lazer güdüm mantığını ayrıntılı anlatıyor.

Güdüm kiti neden stratejik bir üründür?

Bir hava kuvvetinin envanterindeki en kalabalık mühimmat sınıfı çoğu zaman serbest düşen genel maksat bombalarıdır. Bunlar ucuzdur, uzun süre depolanabilir ve büyük miktarlarda bulunur. Sorun, hassasiyetlerinin düşük olmasıdır: bir hedefi imha etmek için çok sayıda bomba gerekir, yan hasar riski yüksektir.

Güdüm kiti bu denklemi tersine çevirir. Depodaki mevcut stok, görece düşük maliyetli bir kit takılarak hassas mühimmata dönüşür. Yeni bir füze üretmeye kıyasla hem daha hızlı hem daha ucuz bir yoldur. GÖZDE gibi kitlerin stratejik değeri buradan gelir: mevcut envanterin muharebe değerini kat kat artırırlar.

İkinci boyut tedarik bağımsızlığıdır. Güdüm kiti ithal edilen bir ürün olduğunda, kullanım kısıtları ve ambargo riski doğrudan harekât planlamasına yansır. Türkiye’nin TÜBİTAK SAGE merkezli güdüm kiti ekosistemi, LGK ailesinden KGK’ya ve GÖZDE’ye uzanan bir birikimle bu bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Türk savunma sanayii dosyamız bu dönüşümün genel çerçevesini anlatıyor.

Üçüncü boyut ihracat. Hassas güdüm kitleri, üretici ülkenin ihracat rejimine tabi ürünlerdir; kendi kitini üreten bir ülke, sattığı uçak ve insansız hava aracıyla birlikte mühimmat paketi de sunabilir. AKINCI ve benzeri platformların ihracat başarısında, yanlarında gelen yerli mühimmat gamının payı büyük.

Sıkça Sorulan Sorular

GÖZDE güdüm kitini kim geliştirdi?

GÖZDE’yi TÜBİTAK SAGE geliştirdi; seri üretimi ASELSAN yapıyor. İki kurum kitin geliştirilmesinde ortak çalıştı, ancak tasarımın sahibi TÜBİTAK SAGE’dir.

GÖZDE’nin menzili ne kadar?

Üreticinin açıkladığı değerlere göre yüksek irtifadan bırakıldığında savaş uçağı için 15 deniz mili, insansız hava aracı için 8 deniz mili. Menzil, bırakma irtifasına ve hızına bağlı olarak değişir.

GÖZDE hangi bombalara takılıyor?

Mk-82 (500 lb) genel maksat bombası başta olmak üzere Mk-83 ve Mk-84 ailesiyle uyumlu olarak geliştirildi. Kit, serbest düşen bombayı güdümlü mühimmata dönüştürüyor.

GÖZDE ile LGK arasındaki fark nedir?

LGK bir lazer güdüm kitidir; hedefin lazerle işaretlenmesi gerekir. GÖZDE ise lazer, atalet (INS) ve GPS/GNSS modlarını birlikte sunar ve özellikle hareketli hedeflere karşı geliştirildi.

GÖZDE hareketli hedefi vurabiliyor mu?

Evet. TÜBİTAK SAGE verilerine göre lazer güdüm modunda saatte 50 kilometrenin üzerinde hızla hareket eden hedeflere karşı angajman yapabiliyor.

GÖZDE envantere girdi mi?

GÖZDE seri üretim aşamasına geçti ve Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde yer alıyor. AKINCI ve F-16 platformlarından atışlı testleri yapıldı.

GÖZDE’nin fiyatı ne kadar?

Kamuya açık standart birim fiyat bulunmuyor. Güdüm kitlerinin fiyatı, kit konfigürasyonuna ve sipariş adedine göre değişir.

İlgili Envanter Medya rehberleri

• LGK nedir? ASELSAN’ın lazer güdüm kiti
• LGK rehberi: hassas vuruş sağlayan akıllı mühimmat kiti
• AKINCI’dan LGK-82, LGK-84 ve GÖZDE ile uluslararası demo
• TUSAŞ ANKA nedir? Türkiye’nin MALE sınıfı SİHA ailesi
• ASELSAN elektro-optik sistemleri (ASELFLIR)
• ASELSAN ürünleri nelerdir?
• Türk savunma sanayii nedir?
• ATOM 40 mm nedir? Akıllı mühimmatın özellikleri

Kaynaklar

• TÜBİTAK SAGE — Savunma Sanayii Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü
• ASELSAN kurumsal
• Savunma Sanayii Başkanlığı
• Anadolu Ajansı — Savunma Sanayii haberleri

▶ Bu iki platformu karşılaştırın →