ASELSAN ATOM 40 mm nedir? Akıllı mühimmatın özellikleri ve görevleri

ATOM 40 mm nedir?

Geleneksel bir bombaatar mühimmatı hedefe çarptığında patlar. Bu, siper arkasına saklanmış ya da havada uçan bir hedef söz konusu olduğunda büyük bir dezavantajdır: mermi siperin önündeki toprağa çarpar, patlama enerjisinin çoğu boşa gider. ATOM 40 mm bu problemi “havada paralanma” (airburst) yöntemiyle çözüyor.

Anadolu Ajansı’nın aktardığı ASELSAN açıklamasına göre mühimmat, “içinde bulunan özel elektromekanik bileşenler vasıtasıyla namludan çıkarken havada paralanacağı zamana programlanabiliyor”. Yani atıştan hemen önce silahın atış kontrol sistemi hedefe olan mesafeyi hesaplıyor, mermi o mesafeye ulaşacağı süreye ayarlanıyor ve tam o noktada açılıyor.

Açıldığında ortaya çıkan şey bir parçacık bulutudur. AA haberine göre mühimmat, parça tesirli gövdesinden ve gövde içindeki patlayıcı dolgudan ayrılan “500’den fazla çelik parçacık” ile hedefe karşı yüksek etkinlik gösteriyor.

ATOM 40 mm ile ATOM 35 mm karıştırılmasın

Bu iki ürün aynı “ATOM” markasını taşıdığı için sürekli birbirine karıştırılıyor. Aralarındaki fark kalibreden ibaret değil; farklı silah sınıfları için, farklı görev profillerine göre tasarlandılar.

Kısacası: bir hava savunma aracının dakikada binlerce atım yapan çift namlulu topundan söz ediyorsanız konu 35 mm ATOM’dur. Bir zırhlı aracın üzerindeki uzaktan komutalı bombaatardan ya da bir tesisin çevresindeki karşı-İHA angajmanından söz ediyorsanız konu 40 mm ATOM’dur. ATOM 35 mm parçacıklı mühimmat rehberimiz o ürünü ayrıntılı ele alıyor; bu sayfa 40 mm’ye odaklanıyor.

Kim üretiyor?

AA’nın haberine göre ATOM 40 mm, ASELSAN ve Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ tarafından öz kaynaklarla geliştirildi. Bu ayrım önemli: mühimmat bir Savunma Sanayii Başkanlığı projesi olarak değil, iki şirketin kendi kaynaklarıyla yürüttüğü çalışma sonucunda ortaya çıktı.

İş bölümü de doğal bir zemine oturuyor. MKE, Türkiye’nin mühimmat üretiminde ana kuruluşudur; gövde, sevk barutu ve patlayıcı dolgu tarafındaki birikim oradadır. ASELSAN ise mühimmatı “akıllı” yapan kısımdan, yani elektromekanik tapa ve programlama arayüzünden ve mühimmatı kullanan atış kontrol sistemlerinden sorumludur.

Hangi silahlarda kullanılıyor?

AA’nın aktardığına göre mühimmat üç sistemde kullanılabiliyor:

• ASELSAN ŞAHİN Silah Sistemi: 40 mm sınıfı otomatik bombaatar platformu.
• ASELSAN SARP Uzaktan Komutalı Silah Sistemi: Zırhlı araç üzerine monte edilen, mürettebatın araç içinden kullandığı stabilize silah istasyonu.
• ASELSAN ATOM Atış Kontrol Sistemi: Üç ayak sehpa üzerine monte edilen konfigürasyon; sabit mevzi ve tesis koruması için.

Uzaktan komutalı silah sistemi ile kullanım özellikle anlamlı. Bu sistemlerde nişancı araç içinde oturur, hedefi ekrandan görür ve atış kontrol bilgisayarı mesafeyi otomatik hesaplar. Programlanabilir mühimmatın ihtiyaç duyduğu mesafe verisi zaten sistemde mevcuttur; mühimmatın tapası bu veriyi doğrudan alır.

İHTAR ile drone savunmasındaki rolü

ATOM 40 mm’nin son yıllarda öne çıkan görevi karşı-İHA. ASELSAN’ın İHTAR anti-drone sistemi broşüründe mühimmat, “ATOM 40 mm Yüksek Hızlı Akıllı Mühimmat” adıyla önleme sistemleri arasında sayılıyor; yanında GERGEDAN karıştırma köreltme sistemi ve LSS lazer silah sistemi yer alıyor.

Bu görev dağılımının mantığı şu: GERGEDAN, İHA’nın kumanda ve konum bağlantısını bozarak onu fonksiyonel olarak etkisiz hâle getirir. Ama otonom uçan, dışarıyla hiç haberleşmeyen bir İHA’ya karşı karıştırma çaresizdir. İşte o noktada fiziksel imha gerekir ve ATOM 40 mm devreye girer.

Küçük bir İHA’yı tek bir mermiyle vurmak son derece zordur; hedef küçük, hızlı ve manevralıdır. Havada açılan bir parçacık bulutu ise isabet olasılığını kat kat artırır. 500’den fazla çelik parçacığın oluşturduğu bulut, mini İHA’nın pervanesine, gövdesine veya kamerasına isabet etmek için çok daha geniş bir alan tarar. Aynı mantık, ATOM 35 mm’nin KORKUT sistemindeki rolünde de geçerli.

Teknik özellikler

Piyade destek görevi

Karşı-İHA rolü yeni olsa da mühimmatın asıl doğduğu ihtiyaç kara muharebesiydi. AA haberinde ATOM 40 mm’nin etkili olduğu hedefler arasında siper arkasında saklanmış gruplar ve bina içine gizlenmiş keskin nişancılar sayılıyor.

Bu iki senaryo da klasik çarpma tapalı mühimmatın zorlandığı durumlardır. Siperin tam üzerinde açılan bir mühimmat, siperin koruma sağladığı açıyı ortadan kaldırır. Pencereden içeri giren ve belirli bir gecikmeyle açılan bir mühimmat da benzer bir etki üretir. Bu yüzden programlanabilir airburst mühimmat, modern piyade destek silahlarının standart donanımı hâline geldi.

Benzer mühimmatlar

Programlanabilir 40 mm mühimmat, NATO ülkelerinin çoğunda mevcut bir kategoridir. ATOM 40 mm’yi kayda değer kılan, aynı mühimmatın hem piyade destek hem karşı-İHA görevinde kullanılabilmesi ve bunun ASELSAN’ın kendi sensör-atış kontrol zinciriyle bütünleşmiş olması. KORHAN ve SARP gibi ASELSAN taret ve silah sistemlerinin aynı ekosistemde yer alması, mühimmat-silah-atış kontrol üçlüsünde tam uyum sağlıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

ATOM 40 mm nedir?

ASELSAN ve MKE’nin öz kaynaklarıyla geliştirdiği, namludan çıkarken havada paralanacağı zamana programlanan 40 mm yüksek hızlı akıllı mühimmattır. Patlayıcı dolgulu gövdesinden 500’den fazla çelik parçacık ayrılıyor.

ATOM 40 mm ile ATOM 35 mm aynı mühimmat mı?

Hayır. İkisi farklı kalibrede, farklı silahlarda kullanılan ayrı ürünlerdir. 35 mm ATOM, KORKUT ve GÖKDENİZ gibi hava savunma toplarının parçacıklı mühimmatıdır. 40 mm ATOM ise bombaatar sınıfı silahlarda ve uzaktan komutalı silah sistemlerinde kullanılır.

ATOM 40 mm hangi silahlarda kullanılıyor?

Anadolu Ajansı’nın haberine göre ASELSAN ŞAHİN silah sistemi, SARP uzaktan komutalı silah sistemi ve üç ayak sehpa üzerine monte edilen ATOM atış kontrol sistemiyle kullanılabiliyor. Ayrıca İHTAR anti-drone sisteminin etkisizleştirme bileşenlerinden biri.

ATOM 40 mm drone düşürebilir mi?

Evet. Mühimmat İHTAR sistemine entegre edilmiş durumda ve mini/mikro İHA’lara karşı kullanılabiliyor. Hedefin yakınında açılan parçacık bulutu, küçük İHA’lar için etkili bir angajman yöntemi.

ATOM 40 mm’nin menzili ne kadar?

ASELSAN etkili menzil için kamuya açık rakam paylaşmıyor. Kamuya açık değil. Menzil, mühimmatın kullanıldığı silah sistemine göre de değişir.

ATOM 40 mm nasıl programlanıyor?

Mühimmat içindeki özel elektromekanik bileşenler sayesinde, namludan çıkarken havada paralanacağı zamana programlanıyor. Silahın atış kontrol sistemi hedefe olan mesafeyi ölçüp bu zamanı mühimmata yüklüyor.

ATOM 40 mm’yi kim üretiyor?

Anadolu Ajansı’na göre mühimmat ASELSAN ve Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ (MKE) tarafından öz kaynaklarla geliştirildi.

İlgili Envanter Medya rehberleri

• ATOM 35 mm parçacıklı mühimmat nedir, ne işe yarar?
• ASELSAN İHTAR nedir? Anti-drone sisteminin bileşenleri
• SARP nedir? ASELSAN’ın uzaktan komutalı silah sistemi
• KORKUT nedir? 35 mm alçak irtifa hava savunma sistemi
• ASELSAN KORHAN nedir? Yerli 35 mm taret
• GÖKBERK nedir? Mobil lazer silah sistemi
• ASELSAN hava savunma sistemleri rehberi
• ASELSAN ürünleri nelerdir?

Kaynaklar

• Anadolu Ajansı — Atom 40 milimetre Yüksek Hızlı Akıllı Mühimmat göreve hazır
• ASELSAN — İHTAR Anti-Drone Sistemi ürün broşürü (PDF)
• ASELSAN kurumsal
• Savunma Sanayii Başkanlığı

▶ Bu iki platformu karşılaştırın →