ASELSAN Hava Savunma Sistemleri Rehberi
ASELSAN hava savunma sistemleri, Türkiye’nin çok katmanlı hava savunma mimarisinin elektronik ve atış kontrol omurgasını oluşturur. Hava savunmada mantık katmanlıdır: alçak irtifadaki toplar ve kısa menzilli füzeler ilk hattı, orta ve uzun menzilli sistemler ise arkadaki geniş şemsiyeyi kurar. ASELSAN bu katmanların her birinde radar, atış kontrol ve komuta-kontrol elektroniğini sağlar; füze gövdesi tarafında ise büyük ölçüde ROKETSAN ile birlikte çalışır. Tüm bu katmanları tek bir mimari altında birleştiren yaklaşım ise “Çelik Kubbe” olarak adlandırılır. Bu rehber, sistemleri menzil ve rol sırasına göre tanıtır.
ASELSAN hava savunma sistemleri katmanları
| Sistem | Tür / katman | Not |
|---|---|---|
| SUNGUR | Omuzdan atılan füze (MANPADS) | Çok kısa menzil, taşınabilir hava savunma |
| KORKUT | 35 mm namlulu kundak | Alçak irtifa, hızlı atışlı top savunması |
| GÖKER | 35 mm hava savunma sistemi | Namlulu alçak irtifa savunması |
| GÜRZ | Hibrit top + füze | Top ve füzeyi tek platformda birleştiren sistem |
| HİSAR-A/O/U | Kısa/orta/uzun menzil füze aile | Alçak, orta ve yüksek irtifa katmanları |
| SİPER | Uzun menzilli hava savunma | Yüksek irtifa/uzun menzil şemsiye |
| GÖKBERK | Lazer (yönlendirilmiş enerji) | İHA’lara karşı lazer tabanlı savunma |
| Çelik Kubbe | Çok katmanlı mimari | Tüm katmanları tek ağda birleştiren yapı |
Kısa menzil ve namlulu katman: SUNGUR, KORKUT, GÖKER
En yakın katmanda taşınabilir ve namlulu sistemler yer alır. SUNGUR, omuzdan veya araç üzerinden atılabilen kısa menzilli bir hava savunma füzesidir (MANPADS = taşınabilir hava savunma sistemi) ve alçaktan gelen helikopter, İHA ve uçaklara karşı kullanılır. KORKUT ise 35 mm namlulu, hızlı atışlı bir kundak sistemidir; hava savunma radarından aldığı veriyle alçak irtifa hedeflerine yoğun ateş uygular. GÖKER de 35 mm sınıfında namlulu bir alçak irtifa çözümüdür. Bu katmanda ASELSAN’ın rolü, radar, atış kontrol ve nişan alma elektroniğinin bütünüdür.
Orta katman: GÜRZ ve HİSAR ailesi
GÜRZ, top ve füzeyi tek bir platformda birleştiren hibrit bir hava savunma sistemidir; hem namlulu hem füzeli savunmayı aynı kule üzerinde sunar. HİSAR ailesi ise Türkiye’nin orta katmanının belkemiğidir: HİSAR-A alçak irtifa, HİSAR-O orta irtifa ve HİSAR-U daha yüksek katman için geliştirilmiştir. HİSAR sistemlerinde radar ve atış kontrol ASELSAN’ın, füze ise ROKETSAN’ın sorumluluğundadır; ihracat başarıları arasında Azerbaycan (HİSAR-A) ve Kuveyt (HİSAR-O) örnekleri sayılabilir.
Uzun menzil ve gelecek nesil: SİPER ve GÖKBERK
Katmanlı savunmanın en dış halkasını SİPER oluşturur; yüksek irtifa ve uzun menzilde geniş bir koruma şemsiyesi kurmak için geliştirilen millî uzun menzilli hava savunma sistemidir. SİPER’de de radar ve komuta-kontrol elektroniği ASELSAN, füze tarafı ise ROKETSAN ve paydaşlarınca sağlanır. Geleceğe dönük katmanda ise GÖKBERK yer alır: yönlendirilmiş enerji (DEW = hedefi yüksek enerjili ışınla etkisiz kılan silah) prensibiyle çalışan lazer tabanlı bu sistem, özellikle küçük İHA tehditlerine karşı düşük maliyetli bir savunma sunar.
Çelik Kubbe: katmanları birleştiren mimari
Çelik Kubbe, yukarıdaki tüm sistemleri ayrı ayrı silahlar olmaktan çıkarıp tek bir entegre ağ altında birleştiren çok katmanlı hava ve füze savunma mimarisidir. Amacı, farklı menzil ve irtifalardaki sensör ve silahları ortak bir komuta-kontrol yazılımıyla eş güdümlemek, böylece bir tehdide en uygun katmanın yanıt vermesini sağlamaktır. ASELSAN bu mimaride sensör ağı ve komuta-kontrol katmanının ana geliştiricilerindendir; sistem, yerli sanayinin (ASELSAN, ROKETSAN ve diğerleri) ortak ürünüdür.
Sıkça Sorulan Sorular
ASELSAN hava savunma füzesi üretiyor mu?
Hava savunma sistemlerinde ASELSAN radar, atış kontrol ve komuta-kontrol elektroniğini sağlar; füze gövdesi ve motoru büyük ölçüde ROKETSAN’ın sorumluluğundadır. İki şirket tamamlayıcı biçimde çalışır.
Çelik Kubbe nedir?
Çelik Kubbe, KORKUT, HİSAR, SİPER ve GÖKBERK gibi farklı menzil ve irtifadaki sistemleri tek bir komuta-kontrol ağı altında birleştiren çok katmanlı millî hava ve füze savunma mimarisidir.
HİSAR ile SİPER arasındaki fark nedir?
HİSAR ailesi alçak ve orta irtifa katmanlarını (HİSAR-A/O/U), SİPER ise yüksek irtifa ve uzun menzilli en dış katmanı hedefler. Yani SİPER, HİSAR’ın üzerine gelen daha geniş bir şemsiyedir.
GÖKBERK nasıl çalışır?
GÖKBERK, yönlendirilmiş enerji (lazer) prensibiyle çalışır; hedefe yüksek enerjili bir ışın odaklayarak özellikle küçük İHA’ları etkisiz hale getirir. Mermi/füze tüketmediği için atış başına maliyeti çok düşüktür.
Kaynakça
- ASELSAN — Hava Savunma Sistemleri ürün sayfaları (aselsan.com, erişim: Temmuz 2026).
- Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) — Çelik Kubbe ve hava savunma programları açıklamaları.
- ASELSAN 2025 Faaliyet Raporu (hava savunma ihracatı için).
