ASELSAN GÖKBERK nedir? Mobil lazer silah sisteminin özellikleri

GÖKBERK nedir?

GÖKBERK, ASELSAN’ın yönlendirilmiş enerji silahları alanındaki çalışmalarının ulaştığı noktayı gösteren bir gösterim ve kullanım sistemidir. Adı “gök” ve “berk” (şimşek) kelimelerinden gelir. Sistemin temel iddiası şudur: bir insansız hava aracını mühimmat harcamadan, ışık hızında ve atım başına çok düşük maliyetle düşürmek.

ASELSAN’ın ve Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı’nın tanıtımlarında sistem, tek bir silah olarak değil bir angajman zinciri olarak anlatılıyor. Arama, tespit, takip, teşhis ve angajman adımlarının tamamı aynı araç üzerinde bulunuyor. Bu bütünlük, GÖKBERK’i laboratuvar ortamındaki bir lazer deneyinden ayıran temel özellik.

Ne işe yarar?

Lazer silahlarının savunma sanayisindeki yükselişinin tek bir nedeni var: maliyet asimetrisi. Birkaç bin dolarlık ticari bir drone’u yüz binlerce dolarlık bir güdümlü füzeyle düşürmek askerî olarak mümkün ama ekonomik olarak sürdürülemez. Bir lazer atışının maliyeti ise üretilen elektriğin maliyetinden ibarettir. ASELSAN da GÖKBERK’in avantajları arasında mühimmat gerektirmemesini, düşük atış maliyetini ve ucuz asimetrik tehditlere ekonomik cevap vermesini sayıyor.

İkinci avantaj hassasiyet. Lazer huzmesi hedefin belirli bir noktasına odaklanabilir; bir İHA’nın kanadını, kamerasını veya bataryasını hedef almak mümkündür. Bu, şehir içi ve kritik tesis çevresi gibi yan hasarın kabul edilemez olduğu ortamlarda önemli bir üstünlük.

Buna karşılık lazerlerin doğasından gelen sınırlar da var. Huzme atmosferde ilerlerken enerji kaybeder; sis, yağmur, toz ve türbülans etkiyi düşürür. Hedefi imha edebilmek için lazerin aynı nokta üzerinde belirli bir süre kalması gerekir, bu da çok hızlı veya çok manevralı hedeflerde takip sisteminin kalitesini belirleyici hâle getirir. Lazer silahı rehberimizde bu kısıtları ayrıntılı ele aldık.

Kim üretiyor?

GÖKBERK’in üreticisi ASELSAN’dır. Sistem, ASELSAN’ın kendi yönlendirilmiş enerji ve elektro-optik birikimi üzerine kurulu; şirket GÖKBERK’i “geleceğin sistemlerinde ASELSAN imzası” başlığıyla duyurdu. Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı da sistemi kendi savunma sanayii gündemi sayfalarında tanıttı; ASELSAN, TSKGV’nin bir kuruluşudur.

Türkiye’nin lazer silah çalışmaları GÖKBERK’ten ibaret değil. Roketsan’ın ALKA ve TÜBİTAK BİLGEM kaynaklı sistemler de aynı alanda faaliyet gösteriyor. GÖKBERK’i ayıran nokta, tam bir mobil platform üzerinde radar, elektro-optik, lazer ve karıştırıcının birlikte sunulması.

Teknik özellikler

“Asgari 5 kW” ne anlama geliyor?

ASELSAN’ın kullandığı ifade dikkatle okunmalı: “asgari 5 kW lazer gücü”. Bu, sistemin tam olarak 5 kW’ta çalıştığı anlamına gelmez; açıklanan alt sınırdır. Üretici azami güç değerini paylaşmıyor.

Karşılaştırma yapmak isteyenler için ölçek şöyle: bu güç sınıfındaki lazerler mini ve mikro İHA’lara karşı tasarlanır. Füze ve top mermisi gibi hedefler için çok daha yüksek güç seviyeleri gerekir. ASELSAN da geleceğe dönük planlar arasında “mevcut platformlarda güç seviyelerinin artırılmasını” ve dağıtık hava savunma sistemlerine entegre edilecek modüler lazer silah kulelerinin geliştirilmesini sayıyor. Yani 5 kW bir varış noktası değil, bir başlangıç eşiği.

KANGAL karıştırıcı: ikinci imha yolu

GÖKBERK’in çift katmanlı olması, sistemin en pratik özelliği. Lazer fiziksel imha sağlar: hedef ısınır, yapısal bütünlüğünü kaybeder ve düşer. KANGAL karıştırıcı alt sistemi ise fonksiyonel imha yapar: İHA’nın kumanda, veri ve konum bağlantısını bozarak onu işlevsiz bırakır.

Bu ikilik operatöre seçenek sunuyor. Havalimanı yaklaşma hattında yanan bir gövdenin düşmesi istenmiyorsa karıştırma tercih edilebilir. Otonom uçan, yani hiçbir bağlantıya ihtiyaç duymayan bir İHA söz konusuysa karıştırma işe yaramaz ve lazer devreye girer. ASELSAN’ın elektronik harp sistemleri ailesi bu ikinci yaklaşımın geniş bir örneklemini sunuyor.

Tespit ve takip zinciri

Lazer silahının değeri, ona hedefi gösteren sensörler kadardır. GÖKBERK’te bu iş radar ve elektro-optik algılayıcılara düşüyor. Radar geniş alanı tarayıp hedefi bulur; elektro-optik sistem hedefi görüntüleyerek teşhis eder ve lazerin odaklanacağı noktayı milimetre hassasiyetinde takip eder. ASELSAN’ın elektro-optik sistemleri alanındaki birikimi burada doğrudan devreye giriyor.

Takip kalitesi lazer silahlarında kritik bir eşiktir. Huzmenin hedefin aynı noktasında kalması gerektiği için, takip sistemi hedefin manevrasını ve aracın kendi titreşimini kompanse edebilmelidir. Stabilizasyon ve takip algoritmaları, bu sınıf sistemlerde lazer kaynağı kadar belirleyicidir.

Planlanan kullanım alanları

ASELSAN’ın açıkladığı kullanım alanları listesi sistemin konumlanmasını gösteriyor: kara ve deniz platformları, enerji santralleri, havalimanları, sınır karakolları, karargâh binaları ve konvoy geçiş güzergâhları. Liste, mobil bir sistemin neden tercih edildiğini de açıklıyor. Sabit bir tesis için sabit bir kule kurulabilir; ama bir konvoyun güzergâhını korumak ya da bir sınır karakoluna geçici takviye vermek için sistemin tekerlek üzerinde olması gerekir.

Deniz platformları maddesi ayrıca dikkat çekici. Gemi üzerinde lazer, hem güç üretimi hem de tuzlu-nemli atmosferin huzmeyi zayıflatması açısından zorlu bir uygulama alanıdır. ASELSAN’ın GÖKDENİZ gibi namlulu yakın hava savunma çözümleriyle lazerin bir arada düşünülmesi, yakın hava savunma katmanının önümüzdeki dönemde melez bir yapıya evrileceğini gösteriyor.

Benzer sistemler

Bu tabloda amaç bir üstünlük sıralaması kurmak değil; her sistem farklı bir konuşlanma senaryosu için tasarlandı. Konuyu derinleştirmek isteyenler için Iron Beam teknik analizimiz ve İngiltere’nin DragonFire dosyası karşılaştırma zemini sunuyor. ASELSAN ile Rafael’in ürün gamlarını genel olarak karşılaştırdığımız ayrı bir dosyamız da var.

Lazer silahlarının sınırları

Yönlendirilmiş enerji silahlarını değerlendirirken iki soru belirleyicidir: huzme hedefe ne kadar enerji taşıyabiliyor ve bu enerjiyi aktarmak ne kadar sürüyor? Atmosfer her iki soruda da aleyhte çalışır. Nem, toz ve sıcaklık farkları huzmeyi kırar ve yayar; mesafe arttıkça odak noktasındaki güç yoğunluğu düşer. Bu yüzden lazer silahları için tek bir “menzil” rakamı vermek, namlulu bir silahtaki kadar anlamlı değildir. Aynı sistem açık havada bir mesafede etkili olurken, sisli bir sabahta çok daha kısa mesafede kalabilir. ASELSAN’ın GÖKBERK için menzil rakamı paylaşmaması bu belirsizlikle de ilgilidir.

İkinci kısıt güç bütçesidir. Lazer, elektrik enerjisini optik enerjiye çevirir ve bu dönüşümde kaybedilen enerjinin tamamı ısıya gider. Mobil bir platformda hem lazeri besleyecek jeneratör hem bu ısıyı atacak soğutma sistemi araca sığmak zorundadır. GÖKBERK’in 6×6 gibi görece büyük bir platform üzerinde sunulmasının teknik nedeni budur; daha küçük araçlarda aynı güç seviyesine ulaşmak güçtür.

Üçüncü kısıt angajman süresidir. Bir top mermisi hedefe ulaştığı anda etkisini gösterir; lazer ise hedefin aynı noktasını belirli bir süre ısıtmak zorundadır. Çok sayıda hedefin aynı anda geldiği sürü senaryosunda bu süre, sistemin kaç hedefle başa çıkabileceğini doğrudan belirler. GÖKBERK’te KANGAL karıştırıcının bulunması, tam da bu senaryoda ikinci bir seçenek sunuyor: karıştırma aynı anda geniş bir alandaki tüm bağlantılı İHA’ları etkileyebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

GÖKBERK’in lazer gücü kaç kW?

ASELSAN, GÖKBERK’in “asgari 5 kW” lazer gücüne sahip olduğunu açıklıyor. Bu bir alt sınır ifadesidir; üretici azami güç için rakam vermiyor.

GÖKBERK hangi araca entegre?

6×6 lastik tekerlekli bir araç platformuna entegre edilmiş durumda. ASELSAN sistemi ilk kez IDEF 2023’te bu konfigürasyonla sergiledi.

GÖKBERK’in menzili ne kadar?

ASELSAN, GÖKBERK’in etkili lazer menzili için kamuya açık bir rakam paylaşmıyor. Kamuya açık değil.

GÖKBERK ile KANGAL arasındaki ilişki nedir?

KANGAL, GÖKBERK’in içindeki karıştırıcı alt sistemidir. GÖKBERK hedefi lazerle fiziksel olarak imha ederken, KANGAL aynı hedefi karıştırma yoluyla fonksiyonel olarak etkisiz hâle getirebiliyor.

GÖKBERK hangi hedeflere karşı kullanılıyor?

İnsansız hava araçları. Sistem radar ve elektro-optik algılayıcılarla İHA’ları arıyor, tespit ediyor ve takip ediyor; ardından lazer veya karıştırma ile angaje oluyor.

GÖKBERK nerelerde konuşlandırılacak?

ASELSAN’ın açıkladığı planlanan kullanım alanları kara ve deniz platformları, enerji santralleri, havalimanları, sınır karakolları, karargâh binaları ve konvoy geçiş güzergâhları.

GÖKBERK ihraç edildi mi?

ASELSAN tarafından duyurulmuş bir GÖKBERK ihracat sözleşmesi bulunmuyor. Kamuya açık değil.

İlgili Envanter Medya rehberleri

• Lazer silahı nedir? Türkiye’nin GÖKBERK, ALKA ve NAZAR sistemleri
• ASELSAN İHTAR nedir? Anti-drone sisteminin bileşenleri
• ASELSAN elektronik harp sistemleri rehberi
• ASELSAN elektro-optik sistemleri (ASELFLIR)
• Iron Beam: yüksek enerjili lazer hava savunma analizi
• ASELSAN hava savunma sistemleri rehberi
• Yakın hava savunma sistemi (CIWS) nedir?
• ASELSAN nedir, ne iş yapar?

Kaynaklar

• ASELSAN — GÖKBERK Mobil Lazer Silah Sistemi
• TSKGV — ASELSAN Mobil Lazer Silah Sistemi: GÖKBERK
• Anadolu Ajansı — ASELSAN’ın lazer silahı GÖKBERK vitrine çıkıyor
• ASELSAN kurumsal