ABD Donanması 6. Nesil F/A-XX Savaş Uçağı İçin Ağustos’ta Yüklenici Seçecek: Boeing mu Northrop mu?
ABD Donanması Harekât Komutanı Amiral Daryl Caudle, Ağustos 2026’da Donanma’nın bir sonraki nesil savaş uçağı programı olan F/A-XX için yüklenici seçimini tamamlayacaklarını açıkladı. Milyar dolarlık bir karar anlamına gelen bu seçimde Boeing ve Northrop Grumman birbiriyle yarışıyor. Lockheed Martin ise yarışmanın dışında kaldı.
F/A-XX Nedir?
F/A-XX, ABD Donanması’nın F/A-18E/F Super Hornet ve EA-18G Growler’ın yerini alacak taşıyıcı gemiden harekât edebilir altıncı nesil gizli savaş uçağı programıdır. Lockheed Martin F-35C’yi tamamlayacak şekilde konumlandırılan bu platform; ikiz motor, kuyruksuz stealth konfigürasyonu ve insanlı ya da isteğe bağlı insansız kullanım seçenekleriyle tasarlanıyor. İlk uçuş testlerinin on yılın sonuna doğru yapılması, ilk operasyonel kapasitenin ise 2030’ların ortasında elde edilmesi öngörülüyor.
Boeing mu, Northrop Grumman mi?
Yarışma artık iki rakipten oluşuyor. Amiral Caudle, iki şirketten birinin mevcut programları nedeniyle aşırı iş yükü altında olduğunu ima etti; ancak hangisi olduğunu doğrudan belirtmedi. Bu açıklama; Northrop Grumman’ın B-21 Raider programını yönetirken yeni bir büyük sözleşmeyi üstlenip üstlenemeyeceği konusundaki sorgulamalara zemin hazırladı. Boeing ise son yıllarda hem ticari uçak programlarındaki gecikmelerin hem de savunma sözleşmelerindeki maliyetaşan sorunlarının gölgesinde kaldı.
Fizibilite çalışmaları için beş şirkete —Anduril, Boeing, General Atomics, Lockheed Martin ve Northrop Grumman— verilen fon desteğinin ardından yarışma, nihayetinde Boeing-Northrop ikilisine daraldı. Kongre’nin FY2026 bütçesi, F/A-XX araştırma-geliştirme faaliyetleri için yaklaşık 972 milyon dolar ayırmış durumda.
Neden Kritik Bir Karar?
F/A-XX, yüzyılın orta noktasına uzanan bir zaman dilimiyle ABD Donanması’nın hava gücü altyapısını şekillendirecek. Kazanan şirket; büyük ihtimalle onlarca yıl boyunca sürecek üretim, bakım ve ürün geliştirme gelirlerini garantilemiş olacak. Bu, yalnızca sipariş aldıktan itibaren değil; tam üretim aşamasına geçildiğinde yüz milyar doları aşabilecek bir yaşam döngüsü değerine denk geliyor.
Pentagon’un bu kararı verme aşamasında “yüklenicileri aşırı yüklememe” kaygısını gözetmesi, ABD savunma sanayiinin son dönemdeki yapısal kırılganlıklarına da ayna tutuyor. Savunma üreticilerinin işgücü açığı, tedarik zinciri sorunları ve sözleşme maliyetaşımları; hem F-35 hem de B-21 programlarında ciddi gecikmeler yaratmıştı.
Türkiye ve NATO Açısından Önemi
F/A-XX kararı NATO üyeleri için de stratejik önem taşıyor. Müttefik donanmalar ve hava kuvvetleri, ABD’nin bu nesil platformlarıyla uzun vadeli uyum ve birlikte çalışabilirlik hesapları yapıyor. Türkiye, F-35 programından çıkarılmış olsa da Türk savunma sanayii bu nesil teknolojilere olan ilgiyi çeşitli kanallardan sürdürüyor.
Kaynaklar
Kaynaklar: DefenseScoop, “Caudle: Navy plans to announce F/A-XX prime contractor in August”; Breaking Defense, “F/A-XX fighter downselect coming in August: CNO”; Aviation Week, “Nearing Contract Award, Long-Term Plan Eludes F/A-XX Program”; The War Zone.
