Boeing’e 499,8 Milyon Dolarlık Apache Mühendislik Sözleşmesi: Süre Şubat 2031’e Uzadı
ABD Kara Kuvvetleri, Boeing’e AH-64 Apache helikopterlerinin mühendislik hizmetleri ve teknik desteği için 499,8 milyon dolarlık (499.760.655 dolar) ek sözleşme verdi; işin tahmini bitiş tarihi 20 Şubat 2031. Düzenleme, Boeing’in Mesa, Arizona tesisine verilen mevcut W58RGZ-21-D-0077 sözleşmesinin P00006 numaralı değişikliği olarak duyuruldu. Sözleşme yeni helikopter alımı değil, filodaki Apache’ların mühendislik ve teknik destek ihtiyacını karşılıyor.
Son güncelleme: 29 Ekim 2026
Duyuruda ne yazıyor?
Savunma Bakanlığı’nın günlük sözleşme duyurusunun metni, Aerotech News & Review’ın 28 Ekim 2026 tarihli sözleşme özetinde yer alıyor. Resmî duyuru sayfasına doğrudan erişemedik; rakamları bu aktarımdan aldık. Metne göre:
- Yüklenici: Boeing Co., Mesa, Arizona.
- Tutar: 499.760.655 dolar; sözleşme değişikliği P00006, ana sözleşme W58RGZ-21-D-0077.
- Kapsam: Apache AH-64 mühendislik hizmetleri ve teknik destek.
- Tahmini tamamlanma: 20 Şubat 2031.
- Teklif süreci: İnternet üzerinden ilan edildi, tek teklif geldi.
- Sözleşme makamı: Redstone Arsenal’daki Army Contracting Command (Alabama).
- Çalışma yerleri ve fonlama her sipariş (order) ile belirlenecek.
Son madde önemli. Duyuruda 499,8 milyon dolarlık rakamın ne kadarının fiilen bağlandığı yazmıyor; bu tutar, sipariş verildikçe harcanabilecek tavan niteliğinde okunmalı. Duyuru metnindeki “Awarded Feb. 21, 2026” ibaresi, özetin ekim sonunda yayımlanmasıyla çelişkili görünüyor. Elimizdeki kaynaklarla bu tarih farkını açıklayamıyoruz; bu yüzden tarihi olduğu gibi aktarıyoruz.
Önceki sözleşme ve süre uzatımı
Aynı iş kalemi için ordu, Ağustos 2021’de Boeing’e 487 milyon dolarlık bir sözleşme vermişti. Haberlerde bu işin 6 Şubat 2026’ya kadar sürmesi öngörülüyordu (GovConWire, The Defense Post). Yeni değişiklik, çalışmayı 2031’e taşıyor. İki rakamı toplayıp “toplam değer” yazmıyoruz: ikincisinin ilkinin üzerine mi eklendiği, yoksa kalan tavanı mı yenilediği duyuru metninden anlaşılmıyor.
AH-64 Apache nedir?
AH-64 Apache, Boeing’in üretip Mesa, Arizona’da test ettiği çift motorlu taarruz helikopteri. Boeing’in kendi sayfasına göre A’dan E modeline 2.875’ten fazla Apache üretildi, dünyada 1.300’den fazla hava aracı hizmette ve filo 5,3 milyon uçuş saatini aştı; bunun 1,3 milyondan fazlası muharebede. AH-64E’de daha güçlü T700 motorlar, gelişmiş sensör ve hedefleme donanımı ve Link 16 bulunuyor.
Boeing’in müşteri listesinde şu ülkeler yer alıyor: Avustralya, Japonya, Suudi Arabistan, Mısır, Güney Kore, Singapur, Yunanistan, Kuveyt, BAE, Hindistan, Fas, Birleşik Krallık, Endonezya, Hollanda, ABD, İsrail ve Katar. Aynı sayfa “19 ülke” ifadesini kullanıyor ama listede 17 ülke sayılıyor; biz listedeki ülkeleri aktardık. Üretim Mesa’da, Hindistan’daki ortak girişim ise ayrı bir üretim tesisi olarak anılıyor.
Bu sözleşme neden önemli?
Bir taarruz helikopterinin maliyeti yalnızca satın alma bedeli değil. Yazılım güncellemeleri, yapısal sorunların incelenmesi, bileşen ömürlerinin yönetimi ve sahadan gelen arıza verilerinin üreticiyle işlenmesi için mühendislik desteği yıllarca sürer. Bu sözleşme tam olarak o katmanı güvenceye alıyor. Tek teklifin gelmesi de bunu yansıtıyor: tasarım otoritesi Boeing’de.
Apache hattındaki diğer gelişmeler için ABD Ordusu’nun Apache ateş kontrol radarları için Longbow ile imzaladığı 419,6 milyon dolarlık sözleşmeye ve İsrail’in 12 AH-64E için imzaladığı sözleşmeye bakabilirsiniz.
Sipariş, teslimat ve envanter ayrımı
Bu haber bir hizmet sözleşmesi; yeni Apache siparişi, teslimat ya da envanter artışı içermiyor. Sözleşme bedelini helikopter sayısına bölerek birim maliyet çıkarmak da mümkün değil.
Türkiye açısından: T129 ATAK ve yabancı bağımlılık
Apache ile T129 ATAK doğrudan rakip değil. T129’un azami kalkış ağırlığı TUSAŞ verilerine dayanan kaynaklarda 5.056 kg; Apache bunun kabaca iki katı ağırlıkta (ArmyRecognition: yaklaşık 10,4 ton). Bu yüzden bir performans kıyası yapmıyoruz; bu haberle ilgili Türk bağlantısı, destek ve alt sistem bağımlılığı.
| Kriter | AH-64E Apache | T129 ATAK |
|---|---|---|
| Üretici | Boeing, Mesa (Arizona) | TUSAŞ (Türkiye) |
| Motor | T700 ailesi (Boeing, model belirtmiyor) | LHTEC CTS800 (iki motor, 1.373 hp’lik sınıf) |
| İhracat lisansı | ABD sürecine tabi | Motordaki ABD içeriği nedeniyle ABD Dışişleri onayı gerekiyor |
| Yerli motor yolu | Yok (ABD üretimi) | TEI TS1400 geliştiriliyor, T129’a entegre edilmedi |
T129’daki CTS800, Rolls-Royce ve Honeywell ortaklığı LHTEC’in ürünü. Defense Mirror’ın aktardığına göre motorda yüzde 20’nin üzerinde ABD menşeli parça bulunuyor ve üçüncü ülkeye ihracat için ABD Dışişleri Bakanlığı onayı gerekiyor. Temmuz 2018’te Pakistan ile 30 T129 için yaklaşık 1,5 milyar dolarlık anlaşma imzalandı; ABD Aralık 2018’de motor ihracat belgesini vermedi ve teslimat engellendi (Defense Mirror).
Çözüm olarak TUSAŞ Motor Sanayii’nin (TEI) TS1400 turboşaft motoru öne sürülüyor. TurDef’in Şubat 2026 tarihli haberine göre motor henüz sertifikasyondan geçmedi; önceki takvim 2025 sonunu veriyordu ve kaçırıldı. TS1400’lü teslimatların 2027-2028’de başlaması bekleniyor, ancak bu T625 GÖKBEY için söyleniyor. Aynı haber, T625’in ilk teslimatlarının T129’u da çalıştıran CTS800 ile yapılacağını yazıyor. Yani T129’un bugünkü motoru yabancı; TS1400’ün ATAK’a girişi planlama aşamasında. Türkiye’nin motor programları için millî motor projeleri yazımıza, T129’un genel tanıtımı için T129 ATAK Nedir? yazısına bakılabilir.
Bu tablo Apache’yi “üstün”, T129’u “yetersiz” kılmıyor; sadece iki sistemin destek zincirinin nerede başladığını gösteriyor. Boeing kendi tasarım otoritesini koruyor ve ABD ordusu tek teklifle karşı karşıya. Türkiye ise platformu yerli, motoru henüz yabancı olan bir helikopterde bağımlılığı azaltma yolunda. SSB’nin bu programdaki rolüne dair doğrulanmış bir ayrıntı bulamadık, bu yüzden yazmadık.
Sıkça sorulan sorular
AH-64 Apache’yi kim üretiyor?
Boeing. Üretim ve test Mesa, Arizona’da yapılıyor.
Apache’yi kaç ülke kullanıyor?
Boeing sayfasında 19 ülke yazıyor ama listede 17 ülke yer alıyor; Suudi Arabistan, Mısır, BAE, Kuveyt, Katar ve Fas listede.
T129 ATAK’ın motoru yerli mi?
Hayır. T129 şu an ABD-İngiliz ortaklığı LHTEC’in CTS800 motorlarını kullanıyor. Yerli TEI TS1400 geliştiriliyor ama sertifikasyonu Şubat 2026 itibarıyla tamamlanmamıştı.
Bu sözleşme yeni Apache siparişi mi?
Hayır; mühendislik ve teknik destek hizmeti için.
Kaynaklar
- ABD Savunma Bakanlığı günlük sözleşme duyurusu metni, Aerotech News & Review: aerotechnews.com
- Boeing, AH-64 Apache: boeing.com
- GovConWire, 2021 sözleşmesi: govconwire.com
- The Defense Post: thedefensepost.com
- Defense Mirror, ATAK/TS1400/Pakistan: defensemirror.com
- TurDef, TS1400 (2 Şubat 2026): turdef.com
- T129 ATAK teknik veriler: Wikipedia
