T129 ATAK Teslimat ve Envanter Dosyası: Kaç Adet Üretildi, Hangi Kurumlar Kullanıyor? (2026)
Özet Bulunamadı.
T129 ATAK taarruz helikopteri. Kaynak: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).
T129 ATAK, TUSAŞ ile İtalyan AgustaWestland’ın (bugün Leonardo) ortak geliştirdiği, Türkiye’nin ilk seri üretim taarruz helikopteridir. İlk teslimat 22 Nisan 2014‘te Kara Kuvvetleri’ne yapıldı; bugün üç güvenlik kurumunun envanterinde ve üç ihracat operatöründe görev yapıyor. Bu dosyada teslimat takvimi, kullanıcı kurumlar, ihracat ve teknik veriler açık kaynaklara dayanılarak derlendi ve düzenli güncellenir.
İçindekiler: Başlıklara dokunarak ilgili bölümü açıp kapatabilirsiniz — T129 nedir, kullanıcı kurumlar, ilk teslimat, kaç adet, ihracat, teslimat kronolojisi, teknik özellikler, motor, alt sistemler ve SSS.
T129 ATAK nedir?
T129 ATAK, A129 Mangusta tasarımı temel alınarak Türk gereksinimlerine göre yeniden tasarlanan çift motorlu bir taarruz helikopteridir. Seri üretim örneklerinin yaklaşık yüzde 95’i Türkiye’de imal edilir; aviyonik, silah ve elektro-optik sistemlerin büyük bölümü ASELSAN, ROKETSAN ve TEI tarafından sağlanır.
Bu yönüyle T129, Türk savunma sanayisinin platform entegrasyonu kabiliyetini olgunlaştıran kilit programlardan biridir.
Hangi kurumlar kullanıyor?
T129 ATAK yurt içinde üç kurumun, yurt dışında üç ülkenin envanterinde. Aşağıdaki tablo açık kaynaklara göre sipariş ve teslimatı özetler.
Operatör
Sipariş
Teslim
Not / Konfigürasyon
Kara Kuvvetleri Komutanlığı
60
58
9 T129A EDH + T129B
Jandarma Genel Komutanlığı
23
16
Son: 14 Ara 2025 ‘J-1389 Yıldırım’
Emniyet Genel Müdürlüğü
–
4
Polis Havacılık, Faz-2
Filipinler Hava Kuvvetleri
6
6
Mayıs 2024’te tamamlandı
Nijerya Hava Kuvvetleri
6
6
İlk teslim Kasım 2023
Somali Hava Kuvvetleri
6
6
Açık kaynaklara göre
Bangladeş Hava Kuvvetleri
6
0
2025 siparişi
Pakistan Kara Havacılığı
30
0
ABD motor izni (CAATSA) engeli
Yurt içi teslimat toplamı 78 helikoptere ulaştı. Jandarma’nın son helikopterlerinin ASELFLIR-410 ve Sarsılmaz yerli 20 mm topla teslim edilmesi, alt sistemlerde yerlileşmenin teslimat partileriyle arttığını gösteriyor.
İlk teslimat ne zaman? Seri üretim ne zaman başladı?
İlk uçuş 28 Eylül 2009’da gerçekleşti. İlk seri üretim T129, 22 Nisan 2014‘te Kara Kuvvetleri’ne teslim edilerek envantere girdi. Erken dönemde tam taarruz kabiliyeti olmayan ancak 20 mm top ve 70 mm roketlerle donatılmış T129A EDH (Erken Duhul Helikopteri) sürümünden 9 adet alındı; ardından tam donanımlı T129B teslimatları başladı.
Kaç adet teslim edildi?
Açık kaynaklara göre yurt içinde 78 helikopter teslim edildi: Kara Kuvvetleri 58 (60 siparişin), Jandarma 16 (23 siparişin) ve Emniyet 4. Üretici, 2023 itibarıyla 100’ün üzerinde seri üretim örneği belirtti.
T129 ATAK; 70 mm roket lançeri ve Stinger hava-hava füzeleri ile. Kaynak: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).
İhracat: Filipinler, Nijerya, Somali ve Pakistan
T129 ATAK, Türkiye’nin ilk ihraç edilen taarruz helikopteri oldu. Filipinler 6 helikopter siparişini Mayıs 2024’te tamamladı (ilk teslim Mart 2022). Nijerya ile ~270 milyon dolarlık 6 helikopterlik sözleşmede ilk teslim Kasım 2023’te yapıldı. Somali de açık kaynaklara göre 6 helikopter teslim aldı.
Önemli: Pakistan ile 30 helikopterlik anlaşma, ABD’nin CTS800 motoruna ihracat izni vermemesi (CAATSA) nedeniyle akamete uğradı. Bu kısıt, Türkiye’yi yerli TS1400 motorunu geliştirmeye yöneltti; T929 ATAK-II bu yerli motorla uçuyor.
Teslimat kronolojisi
Tarih
Olay
Teslim alan
Kaynak
28 Eylül 2009
İlk uçuş (Vergiate, İtalya)
—
TUSAŞ / AgustaWestland
22 Nisan 2014
İlk seri üretim teslimi
Kara Kuvvetleri
TUSAŞ
2014–2016
T129A EDH erken teslimatları (9 adet)
Kara Kuvvetleri
Açık kaynak
10 Şubat 2018
Afrin harekâtında bir T129 düşürüldü (tek kayıp)
Kara Kuvvetleri
Açık kaynak
Mart 2022
İlk ihracat teslimi (2 adet)
Filipinler HvKK
TUSAŞ
Kasım 2023
İlk teslim (2 adet)
Nijerya HvKK
DefenceWeb
Mayıs 2024
Son 2 adet — sipariş tamamlandı
Filipinler HvKK
Janes
2024
İlk teslim (geçit töreni)
Somali HvKK
Açık kaynak
14 Aralık 2025
16. ATAK ‘J-1389 Yıldırım’
Jandarma
Army Recognition
Teknik özellikler
Özellik
Değer
Mürettebat
2 (tandem oturma)
Uzunluk
14,54 m
Ana rotor çapı
11,9 m
Azami hız
281 km/h
Menzil
537 km
Servis tavanı
4.572 m (15.000 ft)
Motor
2× LHTEC CTS800-4A (her biri 1.024 kW)
Top
1× M197 20 mm üç namlulu (500 mermi) / yeni partilerde Sarsılmaz yerli 20 mm
Tanksavar füze
8× UMTAS / L-UMTAS
Güdümlü roket
16× CİRİT 70 mm lazer güdümlü
Hava-hava füze
8× Stinger
Güdümsüz roket
76× 70 mm
EO/IR sistemi
ASELFLIR-300T / yeni: ASELFLIR-410
T129 ATAK’ın LHTEC CTS800-4A turboşaft motoru; TEI lisans altında üretiyor. Kaynak: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).
Motor: CTS800 ve yerli TS1400
T129 ATAK, LHTEC CTS800-4A (Honeywell-Rolls-Royce ortaklığı) turboşaft motorunu kullanır; motor TEI tarafından lisansla üretilir. ABD’nin Pakistan’a ihracat izni vermemesinin ardından TEI, tamamen yerli TS1400 turboşaft motorunu geliştirdi. TS1400, ağır sınıf T929 ATAK-II’de kullanılıyor ve T129’a entegrasyon çalışmaları sürüyor.
Alt sistemler ve üretici
Ana yüklenici Ankara’daki TUSAŞ (TAI)‘dır; AgustaWestland/Leonardo ortak geliştiricidir.
Motor: LHTEC CTS800-4A (TEI lisans); yerli TEI TS1400 geliştirildi
Kara Kuvvetleri’nin 60 helikopterlik siparişinde kalan birimler ile Jandarma’nın 23 helikopterlik programının teslimatları sürüyor. İhracatta Bangladeş 2025’te 6 helikoptere sipariş verdi. Orta vadede dikkatler, yerli TS1400’ün T129’a entegrasyonu ve ağır sınıf T929 ATAK-II’nin seri üretimine kayıyor.
Sıkça Sorulan Sorular
T129 ATAK ilk teslimat ne zaman yapıldı?
İlk seri üretim T129 ATAK, 22 Nisan 2014’te Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na teslim edildi. İlk uçuş 28 Eylül 2009’da İtalya’nın Vergiate tesisinde yapılmıştı.
T129 ATAK kaç adet teslim edildi?
Açık kaynaklara göre yurt içinde 78 helikopter teslim edildi: Kara Kuvvetleri 58, Jandarma 16, Emniyet 4. İhracatta Filipinler 6, Nijerya 6 ve Somali 6 adet teslim aldı.
T129 ATAK hangi kurumlar tarafından kullanılıyor?
Yurt içinde Kara Kuvvetleri, Jandarma ve Emniyet; ihracatta Filipinler, Nijerya ve Somali hava kuvvetleri kullanıyor. Bangladeş sipariş verdi.
T129 ATAK Jandarma’ya teslim edildi mi?
Evet. Jandarma envanterinde 16 adet T129 ATAK var; sonuncusu 14 Aralık 2025’te teslim edilen ‘J-1389 Yıldırım’, ASELFLIR-410 ve Sarsılmaz yerli 20 mm topla donatıldı.
Pakistan neden T129 ATAK alamadı?
Pakistan 2018’de 30 adet sipariş etti ancak ABD, CTS800 motoruna CAATSA gerekçesiyle ihracat izni vermedi; Filipinler ve Nijerya’ya verdiği izni Pakistan için onaylamadı.
T129 ATAK’ın motoru yerli mi?
Mevcut T129, TEI lisansıyla üretilen LHTEC CTS800-4A motorunu kullanıyor. İhracat kısıtlarını aşmak için TEI yerli TS1400 turboşaft motorunu geliştirdi.
