Karadağ Ordusunun Askeri Gücü: Envanterde Kaç Zırhlı Araç, Helikopter ve Gemi Var? (2026)
Karadağ’ın askeri envanteri, 600 bin nüfuslu bir Adriyatik ülkesinin NATO şemsiyesi altında ordusunu nasıl ölçeklendirdiğini gösteriyor: 2006’da Sırbistan’dan ayrılırken eski Yugoslav donanmasının tamamını devralan ülke, iki fırkateynini 2019’da hizmetten çekti, tank ve savaş uçağı bulundurmadı, bunun yerine tekerlekli zırhlı araçlara, çok maksatlı helikopterlere ve açık deniz karakol gemilerine yatırım yaptı. 2017’de NATO’ya katılan Karadağ, harcamasını ittifakın yüzde 2 eşiğinin üzerine taşıdı ve 2026’da üç büyük alımı birden yürütüyor. Türkiye bu tabloda hibe, eğitim ve kurumsal anlaşmalar üzerinden yer alıyor.
Bir Bakışta
- Aktif personel: Global Firepower 2.350 aktif personel ve 5.500 paramiliter sayıyor, yedek kaydı yok; zorunlu askerlik 2006’da kaldırıldı, ordu tamamen gönüllü
- Ana muharebe tankı: Sıfır. Karadağ bağımsızlıktan bu yana tank işletmiyor; kara gücünün omurgası 67 Oshkosh JLTV’den oluşan tekerlekli zırhlı filo
- Zırhlı araçlar: Global Firepower 946 zırhlı araç sayıyor (geniş tanım); muharip çekirdek 67 JLTV, 6 Enok, 4 Achleitner Survivor, 3 BOV M86 ve 1 Otokar Cobra KBRN keşif aracı
- Topçu ve roketatar: GFP 12 çekili top ve 12 roketatar sayıyor; açık kaynaklar 12 D-30J 122 mm obüs ve 18 M-94 Plamen-S 128 mm roketatar veriyor, kundağı motorlu top yok
- Askeri hava aracı: Global Firepower 10 hava aracı sayıyor, tamamı helikopter; savaş uçağı yok. Filo 3 Bell 412 ve 2 Bell 505’e dayanıyor, Haziran 2026’da Almanya üzerinden 4 H145M sipariş edildi
- Savunma bütçesi: Global Firepower yaklaşık 204 milyon dolar gösteriyor; NATO yöntemiyle hesaplanan harcama 2025 için yaklaşık 161 milyon avro ve GSYH’nin yüzde 2,05’i, Bakanlığın öz bütçesi ise 75 milyon avro civarında
Not: Aşağıdaki envanter rakamları Global Firepower, IISS The Military Balance ve SIPRI gibi açık kaynaklara dayanan yaklaşık değerlerdir.
Karadağ Ordusu Hakkında Genel Bilgiler
Karadağ Silahlı Kuvvetleri (Vojska Crne Gore) Kara Kuvvetleri, Donanma ve Hava Kuvvetleri’nden oluşuyor; Başkomutan Cumhurbaşkanı Jakov Milatović, Savunma Bakanı Dragan Krapović, Genelkurmay Başkanı 3 Haziran 2025’ten beri Tuğgeneral Miodrag Vuksanović. Kara gücünün omurgası Danilovgrad’daki 1. Piyade Taburu; Podgorica’daki Muharebe Destek Taburu özel kuvvetler bölüğü, deniz müfrezesi, askeri polis ve tören bölüğünü barındırıyor, iki piyade taburu ile karma topçu taburu yedek statüsünde. Zorunlu askerlik 2006’da kaldırıldı; ülke 5 Haziran 2017’de NATO’nun 29. üyesi oldu.
Global Firepower 2026 sayımında Karadağ 145 ülke arasında 128. sırada ve Güç Endeksi 2,9782. Aktif personel 2.350, yedek kaydı yok, paramiliter 5.500. Savunma bütçesini Global Firepower yaklaşık 204 milyon dolar gösteriyor; NATO yöntemiyle hesaplanan harcama 2024 için GSYH’nin yüzde 2,02’si, 2025 için yüzde 2,05’i (yaklaşık 161 milyon avro), Savunma Bakanlığı’nın öz bütçesi ise 75 milyon avro dolayında. Krapović Haziran 2026’da Brüksel’de 2026 harcamasının da yüzde 2’nin üzerinde olduğunu söyledi; Lahey zirvesinde kabul edilen yüzde 5 hedefi için on yıllık bir çerçeve hazırlanıyor.
Kara envanterinde tank yok ve bu bilinçli bir tercih. Yapının merkezinde Aralık 2019’daki 803,9 milyon dolarlık ABD sözleşmesine dâhil edilen ve Ekim 2020’de ilk teslimatı yapılan Oshkosh JLTV filosu var; toplam 67 araç Elbit 12,7 mm silah istasyonu, Samson 30 mm top, Spike LR atıcısı ve komuta-keşif sürümleriyle bölünmüş durumda. Almanya’nın 2018’de hibe ettiği 6 Enok, 4 Achleitner Survivor, 3 BOV M86 ve 1 Otokar Cobra KBRN keşif aracı filoyu tamamlıyor. Topçu 12 D-30J 122 mm obüs ve 18 M-94 Plamen-S roketatardan ibaret; Elbit ile Mayıs 2023’te JLTV’ye monte 120 mm SPEAR havan sistemi için 22 milyon dolarlık sözleşme imzalandı.
Hafif silahta kuşak değişimi 2026’da başladı: Colt CZ Group, Çekya ile hükümetler arası anlaşma kapsamında CZ BREN 3 tüfekleri, tabanca, hafif makineli ve keskin nişancı tüfeklerini tedarik ediyor; ilk parti 7 Ekim 2026’da Danilovgrad’daki özel kuvvetler kışlasında Krapović ve Vuksanović’in katıldığı törenle tanıtıldı, aynı törende Slovenya ile ortak alınan iki Guardiaris JLTV simülatörü de gösterildi. Mojkovac’taki Tara Aerospace and Defence Products TM4 tüfeği ve TM9 tabancasıyla ülkenin tek yerli silah üreticisi.
Hava Kuvvetleri savaş uçağı işletmiyor; G-4 Super Galeb’ler 2012’de depoya çekildi, Gazelle filosu 2019’da uçuştan alındı. Faal filo 2018’den itibaren Kanada üzerinden alınan 3 Bell 412 ile 2 Bell 505 eğitim helikopterinden oluşuyor. 12 Haziran 2026’da ILA Berlin’de Savunma Bakanları Boris Pistorius ve Krapović’in imzaladığı anlaşma Almanya’nın ilk hükümetten hükümete savunma satışı oldu: Alman Ordusu’nun sipariş partisinden 4 Airbus H145M Karadağ’a ayrılacak. Hava savunması Strela-2M omuz füzeleri ve Giraffe radarlı Bofors 40 mm toplardan ibaret; hava sahasını 2017’den beri İtalyan ve Yunan savaş uçakları koruyor. Slovenya üzerinden alınan 6 Belin V keşif İHA’sı Temmuz 2024’te teslim edildi.
Donanma 2006’da Yugoslav mirasının tamamını devraldı ama büyük gemileri taşıyamadı: 2 Kotor sınıfı fırkateyn 2019’da hizmetten çekilip satışa çıkarıldı, eski Končar sınıfı füze botu RTOP-405 aynı yıl P-105 Durmitor adıyla devriye botuna dönüştürüldü. Bugünkü filo ABD hibesi 4 Silver Ships devriye botu, Durmitor, 1933 yapımı Jadran eğitim yelkenlisi ve yardımcı araçlardan ibaret. Dönüm noktası Fransız Kership ile 4 Kasım 2024’te Euronaval’de imzalanan en fazla 120 milyon avroluk 2 OPV 60M sözleşmesi: ilk gemi Petar Njegoš I 11 Eylül 2026’da Lanester’de denize indirildi ve Nisan 2027’de teslim edilecek. Karadağ KFOR’a, Letonya ve Bulgaristan’daki NATO muharebe gruplarına ve EUNAVFOR Atalanta’ya katkı veriyor; Kasım 2025’te parlamento NATO’nun Ukrayna eğitim misyonuna iki personel göndermeyi onayladı.
Kara Kuvvetleri Envanteri
| Sistem Türü | Tahmini Adet |
|---|---|
| Ana muharebe tankı | Yok. Sırbistan-Karadağ ordusundan devralınan envanterde tank kalmadı; kara kuvveti tek bir piyade taburu ve destek birlikleri etrafında, tanksız ve tekerlekli bir yapı olarak kuruldu |
| Tekerlekli zırhlı araçlar | 67 Oshkosh JLTV (ilk 30’u Aralık 2019’daki 803,9 milyon dolarlık ABD sözleşmesine dâhil, ilk teslimat Ekim 2020; 55’i Elbit 12,7 mm uzaktan komutalı silah istasyonlu, 4’ü Samson 30 mm toplu, 4’ü Spike LR atıcılı, 4’ü komuta-keşif); 6 ACS Enok (Almanya hibesi, 2018); 4 Achleitner RCV Survivor; 3 BOV M86; 1 Otokar Cobra KBRN keşif (2016) |
| Hafif taktik araçlar ve kamyonlar | 16 Achleitner MMV Survivor, 20 Toyota Hilux, 6 Mercedes G-Serisi, Pinzgauer 710; kamyonlar Unimog, TAM 110/150, FAP 2026 ve 2023’te Türkiye’nin hibe ettiği 3 BMC (2 lojistik aracı, 1 yakıt tankeri) |
| Topçu ve havan | 12 D-30J 122 mm çekili obüs; 18 M-94 Plamen-S 128 mm roketatar (GFP 12 sayıyor); 43 M57 60 mm, 44 M69 82 mm (14’ü faal) ve 32 M74/M75 120 mm havan; Elbit ile Mayıs 2023’te JLTV’ye monte 120 mm SPEAR Mk2 havan sistemi için 22 milyon dolarlık sözleşme |
| Tanksavar ve hafif silahlar | Spike LR/SR (JLTV üstünde), 9M14 Malyutka, M79 Osa 90 mm ve M80 Zolja 64 mm roketatarlar; standart tüfek H&K G36’dan CZ BREN 3’e geçiyor (Çekya hükümetler arası anlaşması, Temmuz 2026; ilk parti 7 Ekim 2026’da Danilovgrad’da teslim edildi); yerli Tara TM4/TM9; Türkiye’nin hibe ettiği 15 MPT-76 ve 15 MPT-55 |
Hava Kuvvetleri Envanteri
| Platform | Tahmini Adet |
|---|---|
| Toplam askeri hava aracı | 10 (Global Firepower), tamamı helikopter; sabit kanatlı savaş uçağı yok. Hava Kuvvetleri Podgorica’daki Knjaz Danilo (Golubovci) üssünden görev yapıyor; hava sahası 2017’den beri İtalyan ve Yunan savaş uçaklarınca korunuyor |
| Çok maksatlı helikopterler | 3 Bell 412 (EP/EPI; 2018’den itibaren Kanada Ticaret Kurumu üzerinden alındı): tıbbi tahliye, arama-kurtarma, yangın söndürme ve devriye. Nisan 2025’te AB’nin 6 milyon avroluk Avrupa Barış Aracı paketiyle helikopterden arama-kurtarma teçhizatı teslim edildi |
| Yeni nesil helikopterler | 4 Airbus H145M: 12 Haziran 2026’da ILA Berlin’de Savunma Bakanları Boris Pistorius ve Dragan Krapović’in imzaladığı anlaşmayla Almanya’nın ilk hükümetten hükümete savunma satışı; helikopterler Alman Ordusu’nun sipariş partisinden ayrılacak, teslim takvimi açıklanmadı |
| Eğitim ve yardımcı uçaklar | 2 Bell 505 Jet Ranger X eğitim helikopteri; 1 Air Tractor AT-802F yangın söndürme uçağı (4 alındı, kazalar sonrası 2025 itibarıyla 1’i faal); 1 Cessna 421B nakliye-tahliye uçağı |
| Hizmetten çıkanlar ve İHA | SOKO/Aérospatiale Gazelle filosu 2019’da depoya alındı ve 2020’den beri uçmuyor; G-4 Super Galeb’ler 2012’de depoya çekildi, Mi-8T’ler 2012’de emekli. İHA tarafında Slovenya üzerinden alınan 6 C-Astral Belin V keşif İHA’sı 2 Temmuz 2024’te Podgorica’da teslim edildi (menzil 40 km, 2,5 saat havada kalış) |
Füze ve Hava Savunma Sistemleri
| Sistem | Tür / Not |
|---|---|
| Omuzdan atılan hava savunma füzeleri | 9K32 Strela-2M; Hava Kuvvetleri bünyesinde iki hava savunma takımı. Bakanlık yeni nesil taşınabilir sistem alımını planlıyor, sistem seçilmedi |
| Uçaksavar topları ve radar | Bofors 40 mm L/70 toplar ve bunlarla çalışan Giraffe radarı (modernizasyon planlı); Slovenya Savunma Bakanlığı 2024’te BANS adlı bir hava savunma sistemini hibe etti, teknik ayrıntı açıklanmadı |
| Hava sahası gözetimi | Golubovci’deki Hava Gözetleme ve Rapor Merkezi NATO’nun Torrejón’daki CAOC’una bağlı; NATO’nun hibe ettiği HR 3000 3 boyutlu radarın Bjelasica’ya kurulumu gecikti ve Eylül 2025 son tarihi kamuoyunda tartışıldı |
| Orta ve uzun menzilli hava savunması | Yok. Hava savunması NATO’nun Entegre Hava ve Füze Savunma Sistemi ile İtalya ve Yunanistan’ın hava devriyesine dayanıyor |
| Balistik ve seyir füzesi | Yok. En uzun menzilli kara vuruşu 128 mm M-94 Plamen-S roketatarlardan (yaklaşık 13 km) geliyor; Spike LR JLTV’lere entegre tek güdümlü füze |
Donanma Gücü
| Sınıf / Tür | Tahmini Adet |
|---|---|
| Açık deniz karakol gemileri | 2 Kership OPV 60M: sözleşme 4 Kasım 2024’te Euronaval’de imzalandı, tavan bedel 120 milyon avro (eğitim ve lojistik dâhil); ilk gemi Petar Njegoš I 11 Eylül 2026’da Lanester’de denize indirildi, teslim hedefi Nisan 2027; ikinci gemi 2027 ilk çeyreğinde denize inecek. 62,95 m, yaklaşık 550 ton, 21 knot, 9.700 deniz mili, 40 mm uzaktan komutalı top |
| Devriye botları | P-105 Durmitor (eski Končar sınıfı füze botu RTOP-405, 2019’da devriye botu olarak yeniden hizmete alındı); RTOP-406 Ante Banina dönüşüm için kaynak bekliyor; ABD’nin hibe ettiği 4 Silver Ships CFRB hızlı devriye botu (Mayıs 2025’te Bar’da Defender Europe 25’e katıldı); GFP 14 devriye aracı sayıyor |
| Hizmetten çıkan fırkateynler | Yugoslav yapımı 2 Kotor sınıfı fırkateyn (P-33 Kotor, P-34 Pula) 2019’da hizmetten çekildi ve satışa çıkarıldı; satış açık kaynaklarda teyit edilmedi. Fırkateyn, korvet ve denizaltı yok |
| Eğitim ve yardımcı gemiler | 1933 yapımı Jadran eğitim yelkenlisi; PO-91 nakliye gemisi (yedekte); PR-41 Orada ve LR-77 römorkörleri; 2 dalgıç botu, Valiant 620PT şişme botlar, LDI 18 yüzer vinç; GFP toplam 20 deniz aracı sayıyor |
| Üsler ve görevler | Donanma karargâhı Bar; Pero Ćetković üssü (Bar) ve Pristan üssü (Herceg Novi); Deniz Müfrezesi özel kuvvet görevleri yapıyor. EUNAVFOR Atalanta’ya gemi koruma müfrezesi veriliyor; 294 km kıyı şeridi ve Kotor Körfezi için OPV programı 2027’den itibaren ilk gerçek açık deniz kabiliyetini sağlayacak |
Türkiye Bağlantısı: Türk Savunma Sanayii
Türkiye bağı Karadağ’da kurumsal ve hibe temelli; envanterdeki Türk kalemleri küçük ama gerçek. Çerçeveyi 2014’te imzalanan askeri eğitim, teknoloji ve bilim alanındaki iş birliği anlaşması ile 17 Kasım 2017’de Ankara’da imzalanan Savunma Sanayii İş Birliği Anlaşması kuruyor. Asıl kaldıraç ise 1 Ekim 2019’da Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın Ankara’da askeri törenle karşıladığı Savunma Bakanı Predrag Bošković ile imzaladığı Askeri Mali İşbirliği Anlaşması ve Nakdi Yardım Uygulama Protokolü. Karadağ basınına göre paket 2020-2024 dönemine yayılan yaklaşık 15,5 milyon avro değerinde: büyük bölümü Türk savunma firmalarından seçilecek lojistik araç ve teçhizat, yarım milyon avro kadarı Karadağlı personelin Türkiye’de eğitimi için. Türk Büyükelçiliği paranın nakit olarak aktarılmadığını, alımların Milli Savunma Bakanlığı eliyle yapıldığını açıkladı.
Bu anlaşmanın somut çıktıları takip edilebiliyor. 2019 protokolüyle 15 MPT-76 ve 15 MPT-55 tüfeği hibe edildi; Karadağ Savunma Bakanlığı hibenin değerini yaklaşık 38.500 avro olarak açıkladı (Mart 2021). Eylül 2023’te Podgorica’daki Marko Miljanov Popović Kışlası’nda BMC yapımı iki lojistik aracı ve bir yakıt tankeri, Savunma Bakanlığı Koordinatörü Filip Adžić ile Büyükelçi Barış Kalkavan’ın katıldığı törenle teslim edildi; Kalkavan törende Türk askeri okullarının Karadağlı öğrenci kabulüne hazırlandığını söyledi. Envanterde ayrıca 2016’dan beri KBRN keşif görevinde bir Otokar Cobra bulunuyor. 23 Ekim 2024’te İstanbul’daki SAHA EXPO’da Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile Krapović askeri sağlık alanında eğitim ve iş birliği protokolü imzaladı.
Siyasi katman da hareketli. Türkiye Karadağ’ı tanıyan ilk ülkelerden biri oldu ve 2017’deki NATO üyeliğini açıkça destekledi; Cumhurbaşkanı Erdoğan 28 Ağustos 2021’de ülkeye ilk resmi Türk cumhurbaşkanı ziyaretini yaptı, Cumhurbaşkanı Milatović 2 Aralık 2024’te Ankara’ya resmi ziyarette bulundu. 9 Temmuz 2026’da, Ankara’daki NATO zirvesinin ertesi günü Erdoğan ile Başbakan Milojko Spajić Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi kuran mutabakat zaptının en kısa sürede imzalanması konusunda anlaştı; savunma sanayii ve güvenlik, genişletilmesi kararlaştırılan alanlar arasında sayıldı. Şubat 2023 depreminde Karadağ 53 kişilik arama-kurtarma ekibi göndermişti.
Pazar gerçeğini de yazmak gerekiyor: Karadağ’ın son üç büyük kararı Fransa (OPV), Almanya (H145M) ve Çekya (hafif silah) lehine çıktı, zırhlı araçta ise 2019’da BMC ve Nurol Makina’nın da aralarında bulunduğu adaylar arasından Oshkosh seçildi. Türk sanayisi için açık kalan başlıklar küçük ölçekli: yeni nesil omuz füzesi ve karşı-İHA ihtiyacı, Belin V ile başlayan İHA filosunun büyütülmesi, OPV’lere eşlik edecek küçük botlar ve Askeri Mali İşbirliği Anlaşması’nın 2024 sonrası yeni bir dönemle yenilenmesi. Bu yazıda yalnızca kamuya açık ve teyitli adımlar yer alıyor; imzalanmamış bir sözleşme ya da duyurulmamış bir teslimat iddiası bulunmuyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Karadağ’ın kaç tankı var? Sıfır. Karadağ bağımsızlıktan bu yana tank işletmiyor; kara gücü 67 Oshkosh JLTV, 6 Enok ve az sayıda eski Yugoslav zırhlısından oluşan tekerlekli bir yapıya dayanıyor.
Karadağ’ın savaş uçağı var mı? Hayır. Global Firepower 10 hava aracı sayıyor ve tamamı helikopter: 3 Bell 412, 2 Bell 505. Haziran 2026’da Almanya üzerinden 4 Airbus H145M sipariş edildi; hava sahası 2017’den beri İtalyan ve Yunan savaş uçaklarınca korunuyor.
Karadağ Türkiye’den hangi askeri malzemeyi aldı? 2019 Askeri Mali İşbirliği Anlaşması kapsamında 15 MPT-76 ve 15 MPT-55 tüfeği ile Eylül 2023’te teslim edilen 2 BMC lojistik aracı ve 1 yakıt tankeri hibe edildi; envanterde 2016’dan beri bir Otokar Cobra KBRN keşif aracı da var.
Türkiye ile Karadağ arasında askeri anlaşma var mı? Evet. 2014 askeri iş birliği çerçeve anlaşması, 17 Kasım 2017 Savunma Sanayii İş Birliği Anlaşması, 1 Ekim 2019’da Ankara’da imzalanan Askeri Mali İşbirliği Anlaşması ve 23 Ekim 2024’te SAHA EXPO’da imzalanan askeri sağlık protokolü yürürlükte.
Karadağ Donanması’nın kaç gemisi var? Global Firepower 20 deniz aracı sayıyor, 14’ü devriye botu; fırkateyn, korvet ve denizaltı yok. Kership’in inşa ettiği 2 OPV 60M’den ilki Petar Njegoš I Eylül 2026’da denize indirildi ve Nisan 2027’de teslim edilecek.
Son Değerlendirme
Karadağ envanteri, küçük bir NATO üyesinin kaynaklarını nereye koyduğunu net gösteriyor: tank ve savaş uçağı yerine JLTV, çok maksatlı helikopter ve açık deniz karakol gemisi. 2026’da üç büyük program aynı anda yürüyor ve her biri ayrı bir Avrupa tedarikçisine gitti. Türkiye bu ülkede 2019 Askeri Mali İşbirliği Anlaşması, hibe araçlar ve eğitim kanalıyla kurumsal bir ortak; Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi kararı bu zemini genişletebilir. Pazar hacmi düşük, ancak karşı-İHA, İHA ve küçük deniz platformları gibi boşluklar Türk sanayisi için ölçülü ve gerçekçi bir referans alanı sunuyor.
İlgili Haberler
Kaynaklar
- Global Firepower — Karadağ
- IISS — The Military Balance
- SIPRI — Silah Transferleri Veritabanı
- Wikipedia — Armed Forces of Montenegro
- Wikipedia — Montenegrin Navy
- Wikipedia — Montenegrin Air Force
- Hürriyet — Akar, Karadağ Savunma Bakanı Boskovic ile görüştü (1 Ekim 2019)
- Anadolu Ajansı — Türkiye’nin gönderdiği 3 askeri araç Karadağ’a ulaştı
- Karadağ Hükümeti — Spajić ve Erdoğan Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi kurulmasında anlaştı
- Naval News — Kership Karadağ için iki OPV’nin inşasına başladı
- Aviation Week — Karadağ’a helikopter satışı Almanya’nın ilk hükümetten hükümete savunma anlaşması
- Colt CZ Group — Karadağ Silahlı Kuvvetleri’ne hafif silah tedariki
