Mekke Ortak Savunma Anlaşması Kanunu Resmî Gazete’de: Türkiye Tarafında Onay Süreci Tamamlandı

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan ortak savunma anlaşmasının onaylanmasını uygun bulan kanun, 14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. 7597 sayılı “Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun”, bu sayıda yasama bölümünde yer alan tek kanun oldu.
Üç maddeden oluşan kanunun kabul tarihi 5 Kasım 2026. Birinci madde anlaşmanın onaylanmasını uygun buluyor, ikinci madde kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğini, üçüncü madde ise hükümlerini Cumhurbaşkanının yürüteceğini düzenliyor. Böylece Türkiye tarafında Meclis aşaması tamamlanmış, onay işleminin Cumhurbaşkanlığı adımına geçilmesinin önü açılmış oldu.
Ancak bir ayrıntının altını çizmek gerekiyor: Onayı uygun bulma kanununun yürürlüğe girmesi, anlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe girdiği anlamına gelmiyor. Basına yansıyan anlaşma metnine göre pakt, son ulusal onay belgesinin anlaşmayla kurulacak komite sekretaryasına tevdi edilmesiyle yürürlüğe girecek. Pakistan ve Suudi Arabistan’ın iç onay süreçlerinin hangi aşamada olduğu ise henüz kamuoyuyla resmî olarak paylaşılmadı.

Meclis’ten 279 oyla geçmişti
Anlaşmanın onayına ilişkin kanun teklifi 20 Ekim’de TBMM’ye sunulmuş, Envanter Medya o aşamayı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın TBMM’ye sunulması haberiyle aktarmıştı. Teklif, Dışişleri Komisyonu’nun ardından 5 Kasım’da Genel Kurul’a geldi. Basına yansıyan oylama sonuçlarına göre toplam 398 oyun kullanıldığı oturumda teklif 279 kabul, 119 ret oyuyla kabul edildi. Haberlere göre AK Parti, MHP ve CHP teklife destek verirken DEM Parti, İYİ Parti, YENİ Parti ve Yeni Yol Grubu karşı oy kullandı.
Kanunun Genel Kurul’daki kabulünden dokuz gün sonra Resmî Gazete’de yayımlanması, sürecin Türkiye tarafında beklenenden hızlı ilerlediğini gösteriyor. Ekim ayında teklif Meclis’e ulaştığında komisyon takvimi henüz belli değildi; yaklaşık üç hafta içinde komisyon, Genel Kurul ve yayım adımları art arda tamamlandı.
Anlaşma neleri kapsıyor?
Kanun metni yalnızca onayı uygun bulma hükmünü içeriyor; anlaşmanın kendisi Resmî Gazete’deki kanun metninde yer almıyor. TBMM sürecinde kamuoyuna yansıyan anlaşma metni ve gerekçeye ilişkin haberlere göre öne çıkan başlıklar şöyle:
- Kolektif savunma: Taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, diğer taraflara da yapılmış sayılıyor. Ancak gerekçede bu hükmün kendiliğinden işlemeyeceği, uygulamanın taraflar arasındaki istişareler sonucunda mutabakatla alınacak kararlara dayanacağı belirtiliyor.
- Savunma sanayii: Ortak savunma sanayii projeleri, teknoloji paylaşımı, ortak üretim ve Ar-Ge faaliyetleri anlaşmanın iş birliği alanları arasında.
- Eğitim ve tatbikat: Personel değişimi, ortak eğitim ve tatbikatlar öngörülüyor.
- İstihbarat ve terörle mücadele: Üzerinde uzlaşılan güvenli kanallar aracılığıyla istihbarat paylaşımı ve operasyonel düzeyde terörle mücadele iş birliği yer alıyor.
- Lojistik destek: Barış, savaş ve diğer acil durumlarda silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça dahil lojistik destek konusu düzenleniyor.
Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi
Anlaşma, üç ülkenin dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşan bir Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kuruyor. Komitenin yılda iki kez, liderlerin kararıyla yılda bir kez toplanması; uygulamayı izlemesi ve gerektiğinde alt komiteler kurması öngörülüyor. Haberlere göre sekretarya Suudi Arabistan’da bulunacak, üç yıllık dönemlerle taraflar arasında dönüşümlü olarak görev yapacak genel sekreterliğin ilkini bir Pakistan vatandaşı üstlenecek. Diğer ülkelerin de tarafların onayıyla anlaşmaya katılabilmesinin yolu açık tutuluyor.
Süre ve çekilme şartları
Anlaşma süresiz olarak yürürlükte kalacak. Taraflardan herhangi biri, anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 yıl geçtikten sonra, diğer taraflara en az üç ay önceden diplomatik kanallarla yazılı bildirimde bulunarak çekilebilecek. Çekilme ya da sona erme hâlinde, üzerinde uzlaşılmış devam eden faaliyet ve projeler bundan etkilenmeyecek; gizlilik dereceli bilgilere ilişkin yükümlülükler de anlaşma sona erdikten sonra sürecek.

Kronoloji: İmzadan Resmî Gazete’ye
- 7 Ağustos 2026: Anlaşma Mekke’de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı.
- 20 Ekim 2026: Onayın uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi TBMM Başkanlığına sunuldu.
- Ekim sonu 2026: Üç ülkenin temsilcileri Tahran’da İran’la güvenlik görüşmesi yaptı; ayrıntılar Mekke Savunma İttifakı’nın Tahran temasları haberimizde.
- 5 Kasım 2026: Teklif TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.
- 14 Kasım 2026: 7597 sayılı Kanun, 33430 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Neden önemli?
Mekke Anlaşması, Türkiye’yi NATO’nun dışında, Körfez ve Güney Asya’daki iki ülkeyle karşılıklı savunma taahhüdü içeren bir çerçeveye bağlıyor. Türkiye’nin aynı hafta Katar’la da bir karşılıklı savunma anlaşması imzalaması, Ankara’nın bölgesel savunma diplomasisini art arda kurumsallaştırdığını gösteriyor. Katar anlaşmasının içeriğini Türkiye ile Katar Karşılıklı Savunma Anlaşması haberimizde ele almıştık.
Anlaşmanın savunma sanayii boyutu da Türk şirketleri açısından dikkat çekiyor. Suudi Arabistan, son dönemde ASELSAN, ROKETSAN ve Baykar gibi şirketlerle ortak üretim ve yerelleştirme odaklı görüşmeler yürütüyor. ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci’nin bu konudaki değerlendirmelerini Türkiye ve Suudi Arabistan’ın ortak üretimi artırma hedefi başlıklı haberimizde aktarmıştık. İki ülke arasındaki sanayi ilişkisinin geçmişi için Suudi Arabistan–Türkiye savunma sanayii ilişkileri dosyamıza bakılabilir.
Pakistan cephesinde ise MİLGEM korvetlerinden eğitim uçaklarına, insansız hava araçlarından modernizasyon projelerine uzanan köklü bir iş birliği bulunuyor. Bu ortaklığın ayrıntılı dökümünü Pakistan–Türkiye savunma sanayii ilişkileri ve Türkiye–Pakistan ortak projeler kronolojisi içeriklerimizde bulabilirsiniz. Anlaşmadaki ortak üretim, teknoloji paylaşımı ve lojistik destek hükümleri, bu mevcut iş birliklerine hukuki bir şemsiye sağlayabilecek nitelikte.
Bundan sonra ne olacak?
Türkiye tarafında sıradaki adım, Cumhurbaşkanlığının onay işlemini tamamlaması ve onay belgesinin anlaşmada öngörülen şekilde tevdi edilmesi. Anlaşmanın uluslararası düzeyde yürürlüğe girmesi için Pakistan ve Suudi Arabistan’ın da kendi iç hukuk süreçlerini tamamlaması gerekiyor. Yürürlüğün ardından ilk somut gösterge, Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilk toplantısı ve sekretaryanın faaliyete geçmesi olacak. Envanter Medya, onay belgelerinin tevdi sürecini ve komitenin kuruluşunu takip etmeye devam edecek.
Sıkça Sorulan Sorular
Mekke Anlaşması Resmî Gazete’de ne zaman yayımlandı?
Anlaşmanın onaylanmasını uygun bulan 7597 sayılı Kanun, 14 Kasım 2026 tarihli ve 33430 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi.
Mekke Anlaşması yürürlüğe girdi mi?
Türkiye’de onayı uygun bulma kanunu yürürlüğe girdi. Anlaşmanın kendisi ise son ulusal onay belgesinin komite sekretaryasına tevdi edilmesiyle uluslararası düzeyde yürürlüğe girecek.
Mekke Anlaşması’nın tarafları kimler?
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan. Anlaşma, tarafların onayıyla başka ülkelerin katılımına da açık.
Bir ülkeye saldırı diğerlerine yapılmış sayılacak mı?
Kamuoyuna yansıyan metne göre evet; ancak TBMM’ye sunulan gerekçede bu hükmün kendiliğinden işlemeyeceği, atılacak adımların istişare ve mutabakatla belirleneceği vurgulanıyor.
Taraflar anlaşmadan çekilebilir mi?
Anlaşma süresiz. Taraflar, yürürlükten itibaren 10 yıl geçtikten sonra en az üç ay önceden yazılı bildirimle çekilebiliyor.
Kaynaklar
- Resmî Gazete, 14 Kasım 2026, Sayı 33430 — 7597 sayılı Kanun (birincil kaynak; kanun numarası, kabul tarihi ve maddeler için kullanıldı).
- Anadolu Ajansı, “Mekke Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun Resmi Gazete’de”, 14 Kasım 2026.
- Demirören Haber Ajansı, “TBMM Genel Kurulu’nda ‘Mekke Anlaşması’ kabul edildi”, 5–6 Kasım 2026 (anlaşma hükümlerine ilişkin aktarım için kullanıldı).

