ASELSAN MAR nedir? Mobil arama radarının özellikleri

MAR nedir?

Mobil Arama Radarı, ASELSAN’ın REHİS sektör başkanlığı tarafından geliştirilen, alçak irtifa hava savunma bataryalarına hava resmi sağlayan bir sensördür. Broşür sistemi “aktif faz dizili anten, sayısal huzme oluşturma ve katı hal gönderme/alma modülleri gibi modern radar teknolojilerine sahip, mobil hava savunma silah sistemleri için tasarlanmış 3 boyutlu bir radar” olarak tanımlar. Üç boyutlu olması, hedefin yalnız mesafe ve yönünü değil irtifasını da ölçmesi demektir; bir hava savunma topunun ya da füzesinin hedefe yönlendirilmesi için bu üçüncü boyut zorunludur. Aktif faz dizili anten kavramını AESA radar rehberinde açıkladık.

MAR, ASELSAN’ın kara konuşlu radar merdiveninin en alt basamağıdır: KALKAN orta irtifa, ALP 100-G alçak-orta irtifa geniş alan, ALPER orta-uzun menzil ve ALP 300-G uzun menzil erken ihbar katmanını oluşturur. MAR’ın işi bu ağın en ucunda, ateş eden bataryanın hemen yanında, tehdidi son kilometrelerde görmektir.

Ne işe yarar?

Alçak irtifa hava savunmasında zaman en kıt kaynaktır. Ağaç hizasında uçan bir helikopter ya da küçük bir İHA, uzun menzilli radarların ufuk çizgisinin altında kalır ve bataryaya birkaç kilometre kala görünür. MAR bu senaryoya göre tasarlanmıştır: broşür “alçak irtifa hava hedeflerinin hızlı bir şekilde tespit, takip ve döner ya da sabit kanat olarak sınıflandırılmasını” ana yetenek olarak verir. Radar, ürettiği üç boyutlu hava resmini bağlı olduğu komuta kontrol sistemine iletir, sistemden komut ve parametre alır. Hem çeşitli hava savunma komuta kontrol sistemlerinde ana arama radarı olarak hem de tek başına çalışabilir.

Broşürün listelediği operasyonel hedefler dört gruptur: sabit ve döner kanatlı uçaklar, havada asılı helikopterler, insansız hava araçları ve havadan karaya füzeler. Havada asılı helikopter özellikle zor bir hedeftir; hız bileşeni sıfıra yakın olduğu için Doppler filtresi onu yer yankısından ayıramaz. MAR’ın bu hedefi ayrı listelemesi, pervane modülasyonunu kullanan özel işleme tekniklerinin varlığına işaret eder.

Kim üretiyor?

MAR, ASELSAN’ın kendi radar ürün hattından çıkan bir sistemdir; tasarım ve üretim ASELSAN’a aittir. Envantere girişi ise Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen KORKUT ve HİSAR-A projeleri üzerinden gerçekleşti. KORKUT’ta ASELSAN ana yüklenicidir; araç platformu FNSS’den gelir. HİSAR projesinde ASELSAN ana yüklenici, ROKETSAN füze yüklenicisidir. Yani MAR tek başına bir SSB projesi değil, bu sistemlerin sensör bileşenidir.

Teknik özellikler

Değerler ASELSAN’ın REHİS-MAR/T001 kodlu Türkçe ve İngilizce MAR broşürlerinden alınmıştır; broşür “tüm değerlerin toleransı ±%10’dur” notunu taşır. İngilizce broşür ayrıca MAR’ın “hâlen Türk Silahlı Kuvvetleri’nin mobil hava savunmasının ana radarı” olduğunu belirtir.

Menzil: 70 km ne anlama gelir?

Broşürdeki “70+ km etkinlik menzili” enstrümante menzildir: radarın dalga formunun ölçebildiği en uzak mesafe. Savaş uçağı sınıfı bir hedefin gerçekten yakalandığı tespit mesafesi bundan kısadır ve ASELSAN bu değeri açıklamaz. Karşılaştırma için ASELSAN’ın aynı banttaki KALKAN radarı 100 km üzeri etkinlik menziline karşılık 40-60 km savaş uçağı tespit menzili açıklar; oran kabaca yarıdır. MAR için benzer bir oran beklenir ama bu bir çıkarımdır, resmî veri değildir.

Radar menzili silah menziliyle karıştırılmamalıdır. KORKUT’un 35 mm topu 4 km civarında etkili menzile sahiptir; HİSAR-A+ füzesi 15 km sınıfındadır. MAR’ın 70 km’lik enstrümante menzili, bataryanın kendi silah menzilinin çok ötesinde hedef görmesini ve angajman kararını erken vermesini sağlar. Ancak alçak irtifada ufuk sınırı devreye girer: 20 metre irtifada uçan bir hedef, yerden 4 metre yükseklikteki bir radar tarafından fizik gereği yaklaşık 25-30 km’den önce görülemez. Yani MAR’ın pratik değeri, kâğıt üstündeki 70 km’den çok, o 25-30 km içindeki tepki hızıdır. Hava savunma radarlarının bu sınırlamasını hava arama radarı yazısında açıkladık.

Bileşenler

MAR; aktif faz dizili anten grubu, entegre IFF anteni, katı hal gönderme-alma modülleri, sayısal işaret işleme birimi ve komuta kontrol arayüzünden oluşur. Broşürün tasarım özellikleri listesi sayısal darbe sıkıştırma (uzun darbeyle yüksek enerji, kısa darbeyle yüksek çözünürlük elde etme), düşük yan huzme seviyesi, elektronik huzme stabilizasyonu (aracın eğimini huzme yönlendirmeyle telafi etme), çoklu hedef takibi ve karıştırıcı tespitini içerir. Anten 1,7 metre genişliğindedir; bu boyut radarın zırhlı araç üstüne katlanabilir biçimde yerleşmesine imkân verir.

TSK’daki rolü

KORKUT sistemi bir komuta kontrol aracı ve üç silah sistemi aracından oluşur. Komuta kontrol aracı, üzerindeki üç boyutlu arama radarıyla (MAR) hedefleri tespit eder, yerel hava resmini oluşturur, tehdit değerlendirmesi yapar ve silah araçlarına hedef tahsis eder. Silah araçları kendi atış kontrol radarlarıyla hedefi kilitler. KORKUT’un teslimat ve envanter geçmişini KORKUT teslimat dosyasında izliyoruz. Çekili HİSAR-A füze fırlatma sisteminin komuta kontrol ve atış kontrol işlevi de KORKUT komuta kontrol aracı üzerinden yürütülür; bu, MAR’ın HİSAR-A bataryasına da hava resmi sağladığı anlamına gelir.

MAR’ın deniz uyarlaması MAR-D, hücumbot ve küçük gemiler için tasarlanmış X-bant bir arama radarıdır: 100 km etkinlik menzili, 200 iz kapasitesi, 450 kg’ın altında güverte üstü ağırlık. ASELSAN deniz radarı ailesinde bu sistem CENK 200-N olarak anılır. Çelik Kubbe mimarisinde MAR en alt katmanın, çok katmanlı hava savunma anlayışında “nokta savunma” halkasının gözüdür; ASELSAN Hava Savunma Sistemleri sayfasında radar-silah eşleşmelerini topladık.

İhracat ve kullanıcılar

Teyitli kullanıcı Türk Silahlı Kuvvetleri’dir. MAR tek başına ihracat ürünü olarak değil, KORKUT paketinin parçası olarak pazarlanır. ASELSAN’ın Çek Cumhuriyeti’ndeki ortak girişim üzerinden Tatra platformunda tanıttığı KORKUT sürümü ve KORKUT’un Orta Doğu’daki pazarlama faaliyetleri kamuya yansıdı; ancak Envanter Medya sergi ve görüşmeyi kullanıcı saymaz. MAR’ın yabancı bir orduda hizmette olduğuna dair resmî teyit bulunmamaktadır.

Benzer sistemler

Aynı sınıfta Rheinmetall Skynex’in X-bant arama radarı, Saab Giraffe 1X (X-bant, kompakt 3B) ve Thales GO12 (kısa menzilli taşınabilir 3B radar) sayılabilir. Türkiye içinde en yakın akraba KALKAN‘dır; iki radar aynı bantta ama farklı görev profilinde çalışır. Radar teknolojisinin genel evrimini AESA-PESA farkı yazısında, ASELSAN’ın tüm radar portföyünü ASELSAN Radar Sistemleri Rehberinde bulabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

MAR radarının menzili ne kadar?

ASELSAN’ın MAR broşürü 70 km’nin üzerinde etkinlik (enstrümante) menzili verir. Savaş uçağı sınıfı hedef için tespit menzili resmî broşürde açıklanmaz; sektör yayınlarındaki rakamlar teyitsizdir.

MAR hangi bantta çalışır?

X-bant. Broşür yayın frekansını X-bant olarak verir. X-bant, kısa dalga boyu sayesinde küçük hedefleri (İHA, alçaktan uçan helikopter) yüksek çözünürlükle ayırt eder; buna karşılık yağmurdan daha çok etkilenir ve menzili S-bant radarlardan kısadır.

MAR hangi sistemlerle kullanılıyor?

MAR, KORKUT alçak irtifa hava savunma sisteminin komuta kontrol aracındaki üç boyutlu arama radarıdır. ASELSAN broşürü uygulama alanı olarak alçak irtifa hava savunma füze sistemini de sayar; HİSAR-A bataryalarının komuta kontrol ve atış kontrol işlevi KORKUT komuta kontrol aracı üzerinden yürütülür.

MAR ile KALKAN arasındaki fark nedir?

İkisi de X-bant üç boyutlu arama radarıdır. KALKAN, Kara Kuvvetleri’nin HERİKKS komuta kontrol sisteminin ana arama radarıdır ve broşürde 100 km üzeri menzil verir; römork üzerinde taşınır. MAR ise mobil hava savunma silah sistemleri için tasarlanmıştır, 70 km üzeri menzillidir ve KORKUT komuta kontrol aracına entegredir.

MAR-D nedir?

MAR-D, MAR’ın deniz platformları için uyarlanmış sürümüdür: X-bant, 100 km etkinlik menzili, 200 iz kapasitesi ve 450 kg’ın altında güverte üstü ağırlık. CENK ailesinde CENK 200-N adıyla anılır.

MAR fiyatı ne kadar?

Kamuya açık standart birim fiyat bulunmuyor. MAR, KORKUT ve HİSAR sistemleri kapsamında paket sözleşmelerle tedarik edilir.

İlgili Envanter Medya rehberleri

• KORKUT Nedir? Çelik Kubbe’nin 35 mm Alçak İrtifa Hava Savunma Sistemi
• KORKUT Teslimat ve Envanter Dosyası
• HİSAR-A+ Nedir? Alçak İrtifa Hava Savunma Füze Sistemi
• ASELSAN KALKAN Nedir? Yakın Hava Savunmanın 3B Radarı
• ASELSAN ALP 100-G Radar Sistemi Özellikleri Nedir?
• Hava Arama Radarı Nedir?
• ASELSAN Hava Savunma Sistemleri

Kaynaklar

• ASELSAN — Mobil Arama Radarı (MAR) broşürü (TR, REHİS-MAR/T001)
• ASELSAN — Mobile Search Radar (MAR) broşürü (EN)
• ASELSAN — MAR-D 3 Boyutlu Arama Radarı broşürü
• ASELSAN — KALKAN broşürü (karşılaştırma verisi)
• SSB — Erken İhbar Radar Sistemleri (ERALP) proje sayfası (kara radar ağı bağlamı)

▶ Bu iki platformu karşılaştırın →