Lockheed Martin AIM-260 JATM Üretimini Hızlandırıyor: F-22 ve F-35 İçin Çerçeve Anlaşma
Washington, 17 Eylül 2026 — Lockheed Martin ile ABD Savunma Bakanlığı, AIM-260 JATM hava-hava füzesinin üretimini hızlandırmak için bir çerçeve anlaşması imzaladı. Anlaşma, ilerleyen aşamada Kongre onayına sunulacak çok yıllı bir tedarik sözleşmesinin zeminini oluşturuyor. F-22 Raptor ve F-35 Lightning II platformlarında taşınacak füze, ABD Hava Kuvvetleri’nin uzun menzilli hava üstünlüğü mimarisinin merkezine yerleştirilmiş durumda.
Çerçeve anlaşması ne getiriyor?
Anlaşmanın doğrudan bir sipariş miktarı içermediği, üretim altyapısının büyütülmesine dönük bir çerçeve olduğu belirtiliyor. Lockheed Martin, JATM sanayi tabanı genelinde kapasiteyi artırmak için gerekli yatırımları destekleyecek. Bu, tedarikçi zincirindeki roket motoru, güdüm birimi ve harp başlığı üreticilerinin hatlarını da kapsayan bir genişleme anlamına geliyor.
Şirketin Füze ve Ateş Kontrol Sistemleri Başkanı Tim Cahill, açıklamasında “JATM’yi ülkemizin ve müttefiklerimizin talep ettiği hızda teslim edeceğiz” ifadesini kullandı. Bu cümlenin ikinci yarısı — “müttefiklerimiz” — programın artık yalnızca ABD envanteriyle sınırlı düşünülmediğini gösteriyor.
Anlaşmada yıllık üretim hedefi, teslimat takvimi veya toplam bedel paylaşılmadı. Çok yıllı sözleşmenin yürürlüğe girmesi Kongre onayına bağlı; bu tür sözleşmeler genellikle üreticiye hacim garantisi, devlete ise birim maliyette indirim sağlıyor.
AIM-260 JATM nedir?
JATM (Joint Advanced Tactical Missile), ABD Hava Kuvvetleri ve Donanması’nın ortak programı olarak Lockheed Martin tarafından geliştiriliyor. Program, uzun süredir Batı’nın standart görüş ötesi hava-hava füzesi olan AIM-120 AMRAAM ailesinin yerini alacak yeni nesil çözüm olarak konumlandırıldı.
Füzenin teknik ayrıntıları büyük ölçüde gizli tutuluyor. Kamuya açık bilgi, mevcut hava-hava silahlarına kıyasla daha uzun menzil ve daha yüksek etkinlik sunduğu; hem bugünkü hem de öngörülen hava tehditlerine karşı tasarlandığı yönünde. Boyutlarının F-22’nin iç silah yuvasına AMRAAM ile aynı sayıda taşınabilecek şekilde belirlendiği biliniyor — bu, iç yük kapasitesini düşürmeden menzil artışı sağlamak anlamına geliyor.
Programın itici gücü, Çin’in PL-15 ve türevlerinin menzil avantajı. ABD planlamacıları, AMRAAM’ın en son versiyonlarının bile belirli angajman senaryolarında menzil dezavantajına düştüğü değerlendirmesini yıllardır dile getiriyordu. JATM, bu açığı kapatmak üzere tasarlandı.
Avustralya bağlantısı
Program uluslararası boyut kazanmış durumda. Avustralya, hava kuvvetlerini JATM ile donatmak için bir yatırım taahhüdü açıkladı; duyurulan toplam program yatırımı 736 milyon dolar düzeyinde. Envanter Medya’nın 1 Eylül’de aktardığı ilk sipariş kalemi ise 520 milyon dolar olarak duyurulmuştu; aradaki fark, ilk parti alım ile programın toplam yatırım hacmi arasındaki ayrımdan kaynaklanıyor.
Avustralya’nın gerekçesi müttefik birlikte çalışabilirliği. Kraliyet Avustralya Hava Kuvvetleri F-35A ve F/A-18F Super Hornet işletiyor; aynı mühimmatı ABD ile paylaşmak, Hint-Pasifik’te ortak harekât planlamasında lojistik ve stok yönetimi açısından belirleyici.
Türkiye açısından anlamı
Türkiye, F-35 programından çıkarıldığı 2019’dan bu yana görüş ötesi hava-hava füzesi alanında kendi çözümünü geliştiriyor. TÜBİTAK SAGE ve Roketsan’ın yürüttüğü GÖKDOĞAN programı, aktif radar güdümlü görüş ötesi füze ihtiyacını karşılamak üzere tasarlandı; kısa menzilli segmentte ise BOZDOĞAN kızılötesi güdümlü füze envantere girdi. Her iki sistem de KAAN’ın silah paketinin temelini oluşturuyor.
JATM’nin seri üretime geçmesi, Türkiye için doğrudan bir tedarik meselesi değil — füze zaten Türk envanterine girecek bir kalem değil. Ancak dolaylı iki etkisi var. Birincisi, bölgesel hava üstünlüğü dengesi: Yunanistan’ın F-35A tedarik programı ilerledikçe, ileride JATM’nin de bu envantere girmesi ihtimali menzil karşılaştırmasını değiştirebilir. İkincisi, GÖKDOĞAN’ın menzil ve karşı tedbir dayanıklılığı hedeflerinin hangi eşiğe göre belirleneceği sorusu.
AMRAAM’ın yerini alacak bir füzenin seri üretime geçmesi, aynı zamanda ikinci el ve yeniden ihracat piyasasında AMRAAM stoklarının serbest kalması anlamına geliyor. Bu, orta gelirli hava kuvvetleri için önümüzdeki on yılda AMRAAM tedarikini kolaylaştırabilecek bir yan sonuç.
Programın kritik belirsizliği maliyet. JATM’nin birim fiyatının AMRAAM’ın belirgin şekilde üzerinde olacağı, bu nedenle envanterin tamamının değiştirilmesi yerine karma bir yapı kurulacağı değerlendiriliyor. Çok yıllı sözleşmenin asıl amacı da bu birim maliyeti aşağı çekmek.
Kaynakça
- Lockheed Martin kurumsal açıklaması ve Tim Cahill’in beyanı, 17 Eylül 2026
- Defence Industry Europe, “Lockheed Martin says new U.S. agreement will accelerate AIM-260 production”, 17 Eylül 2026
- Avustralya Savunma Bakanlığı JATM yatırım duyurusu
