HÜRKUŞ’ta Hangi ASELSAN Sistemleri Var?
Kısa cevap: HÜRKUŞ ailesinin gövde tasarımı, üretimi ve entegrasyonu TUSAŞ’a ait. ASELSAN ise uçağın dijital kokpit yapısını ve görev bilgisayarını geliştirdi, sivil sertifikasyonlu ANS-511 hava navigasyon sistemini teslim etti ve silahlı HÜRKUŞ-C için LGK-81 lazer güdüm kitinin ilk atış testini gerçekleştirdi. Bunların dışındaki alt sistemlerin tedarikçisi kamuya açık değil.
HÜRKUŞ’ta ASELSAN’ın rolü ne?
HÜRKUŞ, Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığının temel eğitim uçağı ihtiyacını karşılamak amacıyla Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda TUSAŞ tarafından tasarlanan ve üretilen turboprop bir platform. Tasarımın ana yüklenicisi ve gövde entegrasyonundan sorumlu kuruluş TUSAŞ. ASELSAN ise bu platformda gövdeyi değil, uçağın “beyni” sayılabilecek belirli alt sistemleri üretiyor: dijital kokpit mimarisi, görev bilgisayarı, hava navigasyon sistemi ve silahlı varyant HÜRKUŞ-C için geliştirilen bir lazer güdüm kiti. Bu iş bölümü, ASELSAN’ın KAAN, ALTAY, AKINCI ve HÜRJET gibi diğer milli platformlarda üstlendiği role benziyor: platformu değil, platformun aviyonik ve algı katmanını üretmek.
HÜRKUŞ ailesinde üç ana varyant öne çıkıyor. HÜRKUŞ-B, Hava Kuvvetleri Komutanlığı için üretilen temel eğitim versiyonu. HÜRKUŞ-C, aynı gövde üzerine kurulu hafif taarruz ve silahlı keşif konfigürasyonu. HÜRKUŞ-2 ise TUSAŞ’ın HÜRKUŞ-1 platformu üzerine inşa ettiği, 2025 yılında envantere girmesi planlanan yeni üretim hattı. Bu sayfada yer alan ASELSAN sistemleri, resmî açıklamalarda özellikle HÜRKUŞ-B ve HÜRKUŞ-C ile ilişkilendirilen sistemlerdir.
| Sistem | Türü | Açıklanan durum |
|---|---|---|
| Dijital kokpit yapısı | Kokpit / gösterge mimarisi | Envanterde (HÜRKUŞ-B’de kullanılıyor) |
| Görev bilgisayarı | Görev / uçuş yönetim bilgisayarı | Envanterde (HÜRKUŞ-B’de kullanılıyor) |
| ANS-511 hava navigasyon sistemi | Ataletsel seyrüsefer sistemi (DAL-C sivil sertifikasyonlu) | Envanterde; kalifikasyon ve teslimatlar 2017’de tamamlandı |
| ANS-511 / harici sivil GNSS entegrasyonu | Navigasyon (ihracat konfigürasyonu) | Devam ediyor (HÜRKUŞ Nijer Programı kapsamında) |
| LGK-81 lazer güdüm kiti | Hassas güdümlü mühimmat kiti (HÜRKUŞ-C için) | Test (ilk atış testi başarıyla tamamlandı, Konya Karapınar) |
| V/UHF telsiz, IFF, elektronik harp / öz koruma sistemleri | Haberleşme, tanıma, öz koruma | Kamuya açık değil |
Dijital kokpit ve görev bilgisayarı
TSKGV’nin HÜRKUŞ projesine ilişkin değerlendirmesinde, “Tamamen Türk mühendisleri tarafından özel olarak tasarlanan HÜRKUŞ uçaklarımız, ASELSAN tarafından geliştirilen yeni nesil dijital kokpit yapısı ve gelişmiş görev bilgisayarı ile uluslararası pazarda rekabet edebilecek seviyededir” ifadesi yer alıyor. Bu açıklama, ASELSAN’ın HÜRKUŞ’taki katkısını iki başlıkta somutlaştırıyor: pilotun uçuş ve görev verilerini izlediği dijital kokpit ekranları ile bu verileri işleyen görev bilgisayarı. Sistemin ekran sayısı, model kodu veya tedarik miktarı gibi teknik detaylar ayrıca açıklanmadığı için burada da genel çerçevenin ötesine geçilmiyor.
Bu iki bileşen, HÜRKUŞ’un sertifikasyon sürecinde de önemli bir yer tutuyor. HÜRKUŞ-B, 11 Temmuz 2016’da Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden (SHGM) tip sertifikası aldı; aynı gün Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) bu sertifikayı tüm Avrupa ülkeleri için geçerli kıldı. HÜRKUŞ, Avrupa sivil havacılık otoritesinden tip sertifikası alan ilk Türk uçağı oldu. Kokpit ve görev bilgisayarı yazılımlarının emniyet kritik yazılım standartlarına uyumu, bu sertifikasyon sürecinin parçalarından biri.
ANS-511 hava navigasyon sistemi
ASELSAN’ın hava platformları için geliştirdiği navigasyon sistemleri ailesi içinde ANS-511, sivil sertifikasyona uyumlu DAL-C seviyesinde tasarlanmış bir hava navigasyon sistemi. ASELSAN’ın kendi açıklamasına göre, 2017 yılı itibarıyla ANS-511’in kalifikasyon testleri tamamlanmış ve HÜRKUŞ-B Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı kapsamındaki tüm teslimatlar bitirilmiş durumda. Bu, ANS-511’i HÜRKUŞ-B için resmî olarak teslim edilmiş, envantere girmiş bir sistem hâline getiriyor.
ASELSAN, aynı açıklamada HÜRKUŞ’un ihracat versiyonuna da değiniyor: HÜRKUŞ Nijer Programı kapsamında, ANS-511’in harici sivil GNSS entegrasyon faaliyetleri sürüyor. Bu, HÜRKUŞ’un yurt dışı müşteri konfigürasyonlarında da ASELSAN navigasyon altyapısının temel alındığını gösteriyor; ancak bu entegrasyonun hangi aşamada olduğu veya ne zaman tamamlanacağı ayrıca açıklanmadı.
HÜRKUŞ-C ve LGK-81: silahlı varyantta ilk atış testi
HÜRKUŞ-C, aynı gövde üzerine kurulu hafif taarruz ve silahlı keşif konfigürasyonu. ASELSAN’ın kendi bültenine göre, TUSAŞ tarafından tasarlanan ve üretilen yeni nesil yerli HÜRKUŞ-C hafif taarruz/silahlı keşif uçağından, yerli olarak geliştirilen ASELSAN ürünü Lazer Güdüm Kiti LGK-81 ile ilk atış testi gerçekleştirildi. Test, Konya Karapınar atış alanında icra edildi; hedef, ASELSAN ürünü ENGEREK lazer hedef işaretleme cihazıyla yerden işaretlenerek başarıyla vuruldu.
Burada iki ayrı unsuru birbirinden ayırmak gerekiyor. LGK-81, HÜRKUŞ-C’nin kanatları altında taşınan ve atılan bir mühimmat kiti; bu yönüyle platformun silah sistemleri arasında sayılabilir. ENGEREK ise bu testte yerden kullanılan bir lazer hedef işaretleme cihazı; HÜRKUŞ’un kendi üzerinde taşınan bir ekipman olarak açıklanmadı. ASELSAN’ın açıklamasında, bu testin amacının HÜRKUŞ-C kanatlarının altına LGK ile vurucu güç kazandırmak olduğu belirtiliyor. Testin “ilk atış testi” olarak tanımlanması, sistemin bu aşamada seri kullanıma değil doğrulama sürecine işaret ettiğini gösteriyor; LGK-81’in HÜRKUŞ-C’de seri/operasyonel kullanıma geçip geçmediği ayrıca açıklanmadı.
Sık sorulan sorular
HÜRKUŞ’un gövdesini ASELSAN mı üretiyor?
Hayır. HÜRKUŞ’un tasarımı, gövde üretimi ve entegrasyonu TUSAŞ’a ait. ASELSAN, dijital kokpit yapısı, görev bilgisayarı ve navigasyon sistemi gibi belirli alt sistemleri sağlıyor.
ANS-511 hangi HÜRKUŞ versiyonunda kullanılıyor?
ASELSAN’ın açıklamasına göre ANS-511’in kalifikasyonu ve teslimatları HÜRKUŞ-B Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı kapsamında 2017’de tamamlandı. İhracat versiyonu HÜRKUŞ Nijer Programı için ayrıca GNSS entegrasyon çalışması sürüyor.
LGK-81, HÜRKUŞ-C’de seri kullanımda mı?
Kamuya açıklanan bilgi, LGK-81’in HÜRKUŞ-C’den yapılan ilk atış testinin başarıyla tamamlandığını gösteriyor. Sistemin seri/operasyonel kullanım durumu ayrıca açıklanmadı.
HÜRKUŞ-C ile HÜRKUŞ-B arasındaki fark nedir?
HÜRKUŞ-B, Hava Kuvvetleri Komutanlığının temel eğitim ihtiyacı için üretilen versiyon. HÜRKUŞ-C ise aynı gövde üzerine kurulu hafif taarruz ve silahlı keşif konfigürasyonu; LGK-81 gibi mühimmatları taşıyabiliyor.
ENGEREK, HÜRKUŞ’un üzerinde mi taşınıyor?
Hayır. ASELSAN’ın açıklamasına göre LGK-81’in ilk atış testinde hedef, ENGEREK lazer hedef işaretleme cihazıyla yerden işaretlendi. Bu, ENGEREK’in HÜRKUŞ’a entegre bir sistem olduğu anlamına gelmiyor.
İlgili içerikler
KAAN’da hangi ASELSAN sistemleri var? · ALTAY’da hangi ASELSAN sistemleri var? · HÜRJET’te hangi ASELSAN sistemleri var? · AKINCI’da hangi ASELSAN sistemleri var? · ASELSAN ürünleri nelerdir?
Kaynakça
- TSKGV, “HÜRKUŞ PROJESİ”, 18 Eylül 2024.
- ASELSAN / TSKGV, “Hava Platformları İçin ASELSAN Navigasyon Sistemleri”.
- ASELSAN, aBülten Sayı 68, Şubat 2024, “HÜRKUŞ’tan LGK-81 ile Atış”, s. 24-25.
- TSKGV, “HÜRKUŞ-2 Eğitim Uçağı 2025’te Envantere Girecek: İlk Uçuş Yıl Sonuna Kadar Gerçekleşecek”, 17 Ekim 2024.
