T129 ATAK ve T929 ATAK-II’de Hangi ASELSAN Sistemleri Var?
Kısa cevap: T129 ATAK’ın burnunda dönen ASELFLIR-300T elektro-optik keşif ve hedefleme sistemi ile pilotların kullandığı AVCI Kaska Entegre Kumanda Sistemi, ASELSAN tarafından geliştirildi ve envanterde. Ağır sınıf T929 ATAK-II için ASELSAN’ın yeni nesil ASELFLIR-600 sistemi hedef platform olarak tanımlanıyor; entegrasyon testi resmî olarak açıklanmadı. Helikopterlerin gövde tasarımı ve üretimi TUSAŞ’a, UMTAS ve CİRİT gibi güdümlü mühimmatlar ise Roketsan’a ait.
T129 ATAK ve T929 ATAK-II’de ASELSAN’ın rolü ne?
T129 ATAK, Türk Kara Kuvvetleri Komutanlığının taarruz ve taktik keşif helikopteri ihtiyacı için Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda TUSAŞ tarafından geliştirildi ve üretiliyor. Ağır sınıf T929 ATAK-II ise aynı üreticinin, T129’dan farklı gövde mimarisine sahip yeni nesil taarruz helikopteri projesi. Her iki platformda da gövde tasarımı, üretimi ve sistem entegrasyonunun ana yüklenicisi TUSAŞ. ASELSAN, gövdeyi değil, helikopterin “gözü” ve “beyni” sayılabilecek belirli alt sistemleri sağlıyor: burun altındaki elektro-optik keşif ve hedefleme turreti ile pilotun kullandığı kaska entegre görüş sistemi.
Bu iş bölümünde üçüncü bir paydaş daha var. T129 ATAK’ın taşıdığı UMTAS tanksavar füzesi ve CİRİT lazer güdümlü roketi ASELSAN değil, Roketsan ürünü. STINGER hava-hava füzesi ise ABD kaynaklı. Dolayısıyla “ATAK’ta hangi ASELSAN sistemleri var” sorusunun cevabı, helikopterin tüm silah ve alt sistemlerini değil, yalnızca ASELSAN’ın ürettiği aviyonik ve elektro-optik katmanı kapsıyor. Bu ayrım, ASELSAN’ın KAAN, ALTAY, AKINCI ve HÜRJET gibi diğer millî platformlarda üstlendiği rolle de tutarlı: platformu değil, platformun algı ve hedefleme katmanını üretmek.
T129 ATAK ile T929 ATAK-II arasındaki fark, ASELSAN sistemlerinin açıklanan durumuna da yansıyor. T129 ATAK, Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde uzun süredir operasyonel; bu nedenle üzerindeki ASELFLIR-300T ve AVCI sistemleri “envanterde” statüsünde. T929 ATAK-II ise TUSAŞ’ın geliştirme ve kalifikasyon sürecinde ilerlettiği bir proje; bu platform için ASELSAN’a atfedilen sistemler şu aşamada “hedef platform” veya “plan” statüsünde, teslim edilmiş bir envanter kalemi değil.
| Sistem | Türü | Açıklanan durum |
|---|---|---|
| ASELFLIR-300T | Elektro-optik keşif, gözetleme ve hedefleme sistemi | Envanterde (T129 ATAK’ta operasyonel) |
| AVCI Kaska Entegre Kumanda Sistemi | Kaska entegre görüş ve hedef yönlendirme sistemi (HMD) | Envanterde (T129 ATAK için özel geliştirildi) |
| ASELFLIR-600 | Yeni nesil elektro-optik keşif ve hedefleme sistemi | Plan (ASELSAN’ın tanımına göre ağır sınıf taarruz helikopterleri hedef platform arasında; T929 ATAK-II’de entegrasyon testi açıklanmadı) |
| CATS (Ortak Açıklıklı Hedefleme Sistemi) | Yeni nesil elektro-optik keşif ve hedefleme sistemi | Kamuya açık değil (ASELSAN’ın ürün tanımında öncelikle İHA/SİHA platformları hedefleniyor; T129/T929’daki kullanım planı resmî olarak açıklanmadı) |
| UMTAS / CİRİT güdümlü mühimmatlar | Tanksavar füzesi / lazer güdümlü roket | Envanterde (Roketsan ürünü; ASELSAN’a ait değil) |
| Elektronik harp öz koruma paketi | Radar/lazer ikaz ve karşı tedbir sistemleri | Kamuya açık değil (platforma özel entegrasyon teyit edilmedi) |
ASELFLIR-300T ve AVCI: T129 ATAK’ta envanterdeki iki sistem
TSKGV’nin T129 ATAK projesine ilişkin açıklamasına göre, helikopterin baş tarafında bulunan ASELFLIR-300T Gündüz ve Gece Görüntüleme Sistemi 360 derece dönebiliyor; yaklaşık 20 kilometreye kadar mesafedeki hedefleri tespit edebiliyor, 10 kilometreye kadar mesafedeki hedefleri ise teşhis edebiliyor. Sistem, pilot ve silah sistemi operatörüne gündüz ve gece koşullarında keşif, gözetleme ve hedefleme görüntüsü sağlıyor; bu haliyle helikopterin “gözü” işlevini görüyor.
Aynı açıklamaya göre, T129 ATAK için özel olarak geliştirilen AVCI Kaska Entegre Kumanda Sistemi, yüksek takip hassasiyeti sayesinde hedef tespit ve silah sistemlerinin pilotun bakış hattına otomatik yönlendirilmesini sağlıyor. ASELSAN’ın ürün broşürüne göre AVCI, vizöre yansıtılan görüntülü bir sistem; 40 derecelik görüş açısı sunuyor, hem optik hem ataletsel izleme yöntemini birlikte kullanan hibrit baş takip teknolojisine sahip ve gece görüş modülleri içeriyor. Broşürde sistemin tamamen millî üretim olduğu, AVCI-2 görüntüleme modülünün Türk mühendisler tarafından baştan sona geliştirildiği belirtiliyor. AVCI, pilotun kokpit göstergelerine bakmadan hedefi kilitleyebilmesini sağlayarak tepki süresini kısaltıyor.
T929 ATAK-II: ASELSAN için hedef platform, henüz kalifikasyon sürecinde
T929 ATAK-II, TUSAŞ’ın T129’dan sonra geliştirdiği ağır sınıf taarruz helikopteri projesi. Bu platform için ASELSAN’ın kamuya açık ürün tanımında öne çıkan sistem ASELFLIR-600. ASELSAN, ASELFLIR-600’ü “HALE sınıfı İHA/SİHA/TİHA platformları ve ağır sınıf taarruz helikopterleri” için tarif ediyor; Türkiye’de bu tanıma uyan tek helikopter T929 ATAK-II. Ancak bu, sistemin T929’a kesin olarak entegre edildiği anlamına gelmiyor. Helikopter henüz kalifikasyon sürecinde ve elektro-optik sistemin T929 üzerinde uçuş testi yapıldığına dair resmî bir açıklama bulunmuyor. Envantermedya’nın ASELFLIR-600 rehberinde de aynı çerçeve kullanılıyor: T929 ATAK-II, ASELSAN tarafından hedef platform olarak sayılıyor, fakat test veya teslimat açıklaması yok.
ASELSAN’ın CATS (Ortak Açıklıklı Hedefleme Sistemi) adlı ürünü de bu tartışmada zaman zaman gündeme geliyor. ASELSAN’ın kendi ürün broşürüne göre CATS, öncelikle insansız hava araçları için geliştirilen; tek gövdeli, 220 milimetre çaplı ortak optik açıklığa sahip yeni nesil bir elektro-optik sistem. Broşürde helikopter platformlarına özel bir entegrasyon takvimi yer almıyor. Bu nedenle CATS’in T129 veya T929 üzerindeki olası kullanımı bu sayfada “kamuya açık değil” olarak işaretlendi; ASELSAN veya TUSAŞ’tan buna dair resmî bir tarih veya teyit açıklanmadı.
Sık sorulan sorular
T129 ATAK’ın gövdesini ASELSAN mı üretiyor?
Hayır. T129 ATAK’ın tasarımı, gövde üretimi ve sistem entegrasyonu TUSAŞ’a ait. ASELSAN, ASELFLIR-300T elektro-optik sistemi ve AVCI kaska entegre kumanda sistemi gibi belirli alt sistemleri sağlıyor.
ASELFLIR-300T ne işe yarar?
TSKGV’nin açıklamasına göre ASELFLIR-300T, T129 ATAK’ın baş tarafında yer alan, 360 derece dönebilen bir gündüz ve gece görüntüleme sistemi. Yaklaşık 20 kilometreye kadar hedef tespiti, 10 kilometreye kadar hedef teşhisi yapabiliyor.
AVCI kaska sistemi nasıl çalışıyor?
AVCI, pilotun vizörüne görüntü ve sembol yansıtan, hibrit baş takip teknolojisiyle çalışan bir sistem. ASELSAN’a göre pilotun bakış yönü, hedef tespit ve silah sistemlerine otomatik olarak yönlendiriliyor; bu sayede pilot kokpit göstergelerine bakmadan hedef kilitleyebiliyor.
T929 ATAK-II’de ASELFLIR-600 kullanılıyor mu?
ASELSAN, ASELFLIR-600’ü ağır sınıf taarruz helikopterleri için de tarif ediyor ve T929 ATAK-II bu tanıma uyan tek Türk helikopteri. Ancak entegrasyon testi veya teslimatına dair resmî bir açıklama şu ana kadar yapılmadı; helikopter kalifikasyon sürecinde.
UMTAS ve CİRİT, ASELSAN ürünü mü?
Hayır. UMTAS tanksavar füzesi ve CİRİT lazer güdümlü roketi Roketsan tarafından geliştirildi ve üretiliyor. T129 ATAK bu mühimmatları taşıyor, fakat üreticisi ASELSAN değil.
CATS, T129 veya T929’da kullanılıyor mu?
ASELSAN’ın ürün broşürüne göre CATS öncelikle insansız hava araçları için geliştirildi. Bu sistemin ATAK helikopterlerindeki kullanımına dair ASELSAN veya TUSAŞ’tan resmî bir açıklama bulunmuyor; bu bilgi kamuya açık değil.
İlgili içerikler
KAAN’da hangi ASELSAN sistemleri var? · ALTAY’da hangi ASELSAN sistemleri var? · HÜRJET’te hangi ASELSAN sistemleri var? · AKINCI’da hangi ASELSAN sistemleri var? · ASELFLIR-600 hangi platformlarda kullanılıyor? · ASELSAN ürünleri nelerdir?
Kaynakça
- TSKGV, “T129 ATAK Taarruz ve Taktik Keşif Helikopteri Projesi”, 18 Eylül 2024.
- ASELSAN, AVCI Kaska Entegre Kumanda Sistemi ürün broşürü, AGS-AVCI-12.2024.
- ASELSAN, CATS Elektro-Optik Keşif, Gözetleme ve Hedefleme Sistemi ürün broşürü, MGEO-CATS/04-2023.
- Envantermedya, “ASELFLIR-600 hangi platformlarda kullanılıyor?” (dahili kaynak, mevcut açıklama çerçevesiyle tutarlılık için).
