ABD muhribi Güney Çin Denizi’nde dört gün elektriksiz kaldı

ABD Deniz Kuvvetleri’nin Japonya konuşlu muhriplerinden USS Benfold, Güney Çin Denizi’ndeki görevi sırasında yaşadığı makine arızası nedeniyle dört gün boyunca elektriksiz kaldı. Olay, dünyanın en yoğun stratejik rekabet alanlarından birinde, önde konuşlu bir savaş gemisinin idame sorunlarının ne anlama geldiğini gösteriyor.

Ne oldu?

Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze muhribi olan Benfold’da 24 Temmuz‘da jeneratörlerde makine arızası meydana geldi. Sonuç, geminin tümüyle elektrik kaybetmesi oldu. Modern bir muhripte elektrik kaybı; itki, seyir, sensörler, silah sistemleri, iklimlendirme ve mutfak dâhil neredeyse tüm fonksiyonların durması demek.

Gemi dört gün boyunca kendi gücüyle hareket edemedi. 28 Temmuz‘da sözleşmeli römorkörler tarafından Filipinler’deki Subic Körfezi‘ne çekildi. Elektrik 30 Temmuz‘da yeniden sağlandı. Onarımların ardından gemi 8 Ağustos‘ta Subic’ten ayrıldı.

Mürettebat nasıl idare etti?

Arıza süresince bölgedeki George Washington uçak gemisi görev grubuna bağlı USS Robert Smalls, Benfold mürettebatına yemek desteği sağladı. Subic Körfezi’ne varıştan sonra personel için karada barınma ve iaşe düzenlendi. Japonya’daki Gemi Onarım Tesisi ve Bölgesel Bakım Merkezi (SRF-JRMC) uzman ekip görevlendirdi.

ABD 7. Filo sözcüsü Binbaşı Matthew Comer, olayda mürettebattan hiç kimsenin yaralanmadığını belirterek personelin “dayanıklılık, kararlılık ve profesyonellik” gösterdiğini açıkladı. Filo, geminin Subic’ten ayrıldığı tarihte tüm makine, muharebe sistemleri ve personel destek sistemlerinin normal çalıştığını bildirdi. Arızanın tam konumu ise açıklanmadı.

Neden önemli?

Bu olayın ağırlığı, gemi tipinden ve konumundan geliyor. Arleigh Burke sınıfı, ABD Deniz Kuvvetleri’nin omurgası; Aegis muharebe sistemi ve dikey fırlatma hücreleriyle hem hava ve füze savunması hem de kara saldırı görevlerinin merkezinde yer alıyor. Japonya konuşlu 7. Filo unsurları ise ABD’nin Hint-Pasifik’teki en ileri hattını oluşturuyor.

Güney Çin Denizi, hem Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması’nın hem de sahil güvenlik ve milis filolarının yoğun faaliyet gösterdiği bir alan. Bu koşullarda hareket kabiliyetini kaybetmiş bir savaş gemisi, askeri açıdan olduğu kadar diyalog ve algı yönetimi açısından da hassas bir tabloya dönüşüyor. Geminin sözleşmeli sivil römorkörlerle çekilmesi, bölgedeki kurtarma ve destek altyapısının kapasitesine dair ayrı bir başlık.

Olay, ABD Deniz Kuvvetleri’nde bir süredir tartışılan idame ve personel yükü sorunuyla da örtüşüyor. Yüksek operasyon temposu, uzayan konuşlanmalar ve bakım pencerelerinin sıkışması, önde konuşlu birliklerde teknik arıza riskini artıran etkenler olarak gösteriliyor. Aynı dönemde uzun süreli konuşlanmadaki başka bir gemide personel moral ve ruh sağlığı sorunlarının gündeme gelmesi, tartışmayı tek bir arızanın ötesine taşıyor.

Türk Deniz Kuvvetleri açısından çıkarım

Aynı problem, açık deniz görevleri artan her donanmanın gündeminde. Türk Deniz Kuvvetleri; Akdeniz, Ege, Karadeniz, Aden Körfezi ve Somali açıklarında sürekli görev grupları bulunduruyor. MİLGEM programı kapsamındaki Ada sınıfı korvetler, İstanbul sınıfı fırkateynler ve inşası süren TCG Anadolu destek unsurları, filonun operasyon menzilini genişletiyor.

Bu genişleme, planlı bakım ve yedek parça idame kapasitesinin aynı hızda büyümesini zorunlu kılıyor. Türkiye’nin bu alandaki avantajı, gemilerin büyük bölümünün yurt içinde inşa edilmesi ve ana bakım kabiliyetinin İstanbul Tersanesi ile Gölcük’te bulunması. Yurt dışı görevde arızalanan bir geminin dost liman desteğine ulaşabilmesi ise ayrı bir lojistik ağ meselesi; bu, Türkiye’nin son yıllarda Somali, Katar ve Libya gibi ülkelerle kurduğu askeri iş birliklerinin görünmeyen ama belirleyici gerekçelerinden biri.

Elektrik kaybı bir savaş gemisinde ne demek?

Arleigh Burke sınıfı muhripler, itki için gaz türbini kullanıyor; gemi içi elektrik ise ayrı jeneratör setlerinden sağlanıyor. Jeneratörlerin tamamının devre dışı kalması, teknik dilde “tam elektrik kaybı” olarak tanımlanan ve tatbikatlarda özellikle üzerinde çalışılan senaryoya karşılık geliyor.

Bu durumda dümen ve makine kontrolü, radar ve sonar, muharebe yönetim sistemi, haberleşme, yangın söndürme pompaları ve iklimlendirme aynı anda durur. Acil durum jeneratörleri ve akü grupları yalnızca sınırlı sayıda kritik devreyi belirli bir süre besleyebilir. Tropik iklimde, kapalı bir gemi içinde iklimlendirmenin kaybı personel sağlığı açısından da başlı başına bir sorun; nitekim mürettebata karadan barınma sağlanması bu ihtiyacı yansıtıyor.

Gemi ayrıca kendini savunamaz duruma gelir. Aegis sistemi, dikey fırlatma hücreleri ve yakın savunma sistemleri elektriğe bağımlıdır. Uluslararası sularda seyreden bir savaş gemisinin bu durumda dört gün kalması, refakat ve destek unsurlarının hızlı devreye girmesini gerektiren bir durum.

Yaşlanan filo ve bakım penceresi sorunu

USS Benfold, 1990’ların ikinci yarısında hizmete giren muhriplerden. ABD Deniz Kuvvetleri’nin Arleigh Burke filosunun önemli bölümü artık hizmet ömrünün ikinci yarısında ve pek çok gemi için hizmet süresi uzatma programları yürütülüyor.

Bunun yanında Japonya’da konuşlu birlikler, ABD’deki emsallerine göre daha yüksek operasyon temposunda çalışıyor. Bakım pencerelerinin operasyonel taleple sıkışması, arıza riskini artıran temel etken olarak öne çıkıyor. Bu tablo, yalnızca ABD’ye özgü değil: ileri konuşlu görev üstlenen tüm donanmalar aynı denklemi yönetmek zorunda.