Curtiss-Wright Nedir? ABD’nin Çok Alanli Savunma Elektroniği Şirketi
Havacılığın iki efsanevi ismini tek çatı altında birleştiren Curtiss-Wright, bir zamanlar ABD’nin en büyük uçak üreticisiydi; bugün ise savaş uçaklarından nükleer denizaltılara kadar onlarca platformun “görünmeyen” elektronik ve mekanik beynini üretiyor.
İçerik Tablosu
- Nedir?
- Teknik Özellikler / Faaliyet Alanları
- Pazarlar / Kullanıcı Ülkeler
- Rakip Şirketler
- Türk Alternatifleri
- SSS
- Kaynakça
Nedir?
Curtiss-Wright Corporation, kökeni Amerikan havacılığının doğuşuna uzanan köklü bir savunma ve sanayi teknolojisi şirketidir. Şirket, 1929 yılında “deniz havacılığının babası” olarak anılan Glenn Curtiss’in kurduğu Curtiss Aeroplane and Motor Company ile tarihin ilk motorlu uçuşunu gerçekleştiren Wright Kardeşler’in Wright Aeronautical şirketinin birleşmesiyle ortaya çıkmıştır. İkinci Dünya Savaşı yıllarında ABD’nin en büyük uçak ve motor üreticilerinden biri olan şirket, savaş sonrası dönemde stratejisini değiştirerek tüm uçak üretiminden çekilmiş ve yüksek teknolojili kritik bileşen üreticisine dönüşmüştür.
Bugün şirket, merkezi Kuzey Carolina’nın Davidson kentinde bulunan, New York Borsası’nda CW koduyla işlem gören halka açık bir gruptur. Yaklaşık 8.600 çalışanı bulunan Curtiss-Wright, 2024’te yaklaşık 3,12 milyar dolar, 2025’te ise yaklaşık 3,5 milyar dolar ciro açıklamıştır. Faaliyetlerini üç ana iş kolu altında yürütür: Aerospace & Industrial (Havacılık ve Sanayi), Defense Electronics (Savunma Elektroniği) ve Naval & Power (Deniz ve Enerji).
Şirketin savunma alanındaki en bilinen yönü, “rugged” olarak adlandırılan, aşırı sıcaklık, titreşim ve darbeye dayanıklı gömülü bilgisayar sistemleridir. Curtiss-Wright bu ürünleri ticari işlemci teknolojilerini (COTS) askeri standartlara (MIL-spec) ve açık sistem mimarilerine (MOSA / OpenVPX) uygun hale getirerek üretir; bu sistemler savaş uçakları, helikopterler ve insansız hava araçlarında veri işleme, görüntü, sensör füzyonu ve kayıt görevlerini üstlenir. Şirketin Deniz ve Enerji kolu ise ABD Donanması’nın nükleer tahrikli uçak gemileri ve denizaltıları için pompa, vana, motor ve jeneratör üretiminde on yıllardır kritik bir tedarikçidir.
Teknik Özellikler / Faaliyet Alanları
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Kuruluş | 1929 (Curtiss Aeroplane + Wright Aeronautical birleşmesi) |
| Merkez | Davidson, Kuzey Carolina, ABD |
| Borsa kodu | NYSE: CW |
| Çalışan sayısı | ~8.600 (kaynağa göre ~9.100) |
| Ciro (2024) | ~3,12 milyar USD |
| Ciro (2025) | ~3,5 milyar USD |
| İş kolları | Aerospace & Industrial, Defense Electronics, Naval & Power |
| Savunma elektroniği ürünleri | Tek kart bilgisayarlar (SBC), FPGA işlemci kartları, ADC/DAC modülleri, I/O & haberleşme kartları, video/grafik kartları, veri kayıt cihazları |
| Sistem çözümleri | C5ISR, açık mimari (OpenVPX/MOSA), uçuş testi ve aviyonik enstrümantasyon, depolama ve kaydediciler, muhafaza ve konsollar, stabilizasyon/hareket kontrol |
| Deniz & Enerji | Nükleer ana soğutma pompaları, vanalar, jeneratörler, motorlar (ABD Donanması nükleer filosu ve ticari nükleer santraller) |
| Öne çıkan program | Boeing C-17 Globemaster III uçuş güvertesi modernizasyonu için görev bilgisayarı |
Not: Curtiss-Wright bir “silah sistemi” değil, çok sayıda platformun içinde yer alan alt sistem ve bileşen üreticisidir. Bu nedenle tablo, tekil bir ürünün değil şirketin teknik faaliyet alanlarının özetidir.
Pazarlar / Kullanıcı Ülkeler
| Pazar | Açıklama |
|---|---|
| ABD | Ana pazar; Donanma nükleer filosu, Hava Kuvvetleri, Kara Kuvvetleri ve savunma yüklenicileri |
| NATO ve müttefik ülkeler | Rugged gömülü bilgisayar ve C5ISR sistemleri çok sayıda NATO programında kullanılır |
| Birleşik Krallık | Savunma elektroniği ve deniz çözümleri |
| Kanada, Avustralya | Savunma ve aviyonik tedarik programları |
| Ticari sektör | Nükleer enerji santralleri, sanayi, sivil havacılık |
Şirketin ürünleri çoğunlukla nihai platform üreticilerine (Boeing, Lockheed Martin, BAE Systems vb.) entegrasyon için satıldığından, son kullanıcı ülke yelpazesi bu platformların ihraç edildiği tüm ülkeleri kapsar.
Rakip Şirketler
| Şirket | Ülke | Rekabet alanı |
|---|---|---|
| Mercury Systems | ABD | Rugged gömülü bilgisayar, işlem sistemleri |
| Kontron AG | Almanya | Gömülü bilgisayar, tactical edge |
| Abaco Systems | ABD | Savunma elektroniği, açık mimari kartlar |
| North Atlantic Industries (NAI) | ABD | I/O ve güç çözümleri |
| Elma Electronic | İsviçre/ABD | Muhafaza, backplane, sistem entegrasyonu |
| Aitech | ABD | Rugged bilgisayar sistemleri |
| ADLINK Technology | Tayvan | Gömülü bilgisayar platformları |
Türk Alternatifleri
| Şirket | Faaliyet alanı |
|---|---|
| ASELSAN | Savunma elektroniği, C4ISR, gömülü sistemler, aviyonik |
| HAVELSAN | Komuta kontrol, gömülü yazılım, simülasyon |
| Meteksan Savunma | Radar, elektro-optik, sensör sistemleri |
| STM | Mühendislik, gömülü sistemler, siber güvenlik |
| AYESAŞ | Aviyonik bilgisayar ve gösterge sistemleri |
| TÜBİTAK BİLGEM | Gömülü sistem ve kripto/elektronik çözümler |
Curtiss-Wright’ın deniz nükleer tahrik bileşenleri tarafında Türkiye’de doğrudan muadili bulunmamakla birlikte, gemi tahrik ve elektrik sistemlerinde İŞBİR Elektrik ve yerli sanayi çözümleri öne çıkar.
SSS
Curtiss-Wright hangi ülkenin şirketi?
ABD merkezli bir şirkettir; genel merkezi Kuzey Carolina’nın Davidson kentindedir.
Şirket adı nereden geliyor?
1929’da Glenn Curtiss’in ve Wright Kardeşler’in havacılık şirketlerinin birleşmesinden gelir. İsim, Amerikan havacılığının iki öncü ismini bir araya getirir.
Curtiss-Wright uçak üretiyor mu?
Hayır. Şirket İkinci Dünya Savaşı döneminde büyük bir uçak üreticisiydi; ancak günümüzde uçak değil, platformların içinde kullanılan elektronik ve mekanik kritik bileşenler üretir.
Şirketin savunmadaki ana ürünleri nelerdir?
Sağlamlaştırılmış (rugged) gömülü bilgisayarlar, FPGA ve işlemci kartları, C5ISR sistemleri, uçuş verisi kayıt cihazları ile ABD Donanması nükleer filosuna yönelik pompa, vana ve jeneratörler.
Borsada işlem görüyor mu?
Evet, New York Borsası’nda CW koduyla işlem görür.
