Türkiye ile Azerbaycan Arasında 500 Milyon Doları Aşan Savunma Anlaşmaları: HÜRKUŞ, ALP-100, MIZRAK, ANTIDOT ve BARBAROS
Bakü’de düzenlenen 6. Azerbaycan Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı ADEX 2026’da Türkiye ile Azerbaycan arasında toplam değeri 500 milyon doları aşan tedarik anlaşmaları imzalandı. Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün’ün açıklamasına göre sözleşmeler TUSAŞ, ASELSAN, BAYKAR ve ROKETSAN’ın geliştirdiği sistemleri kapsıyor.
Paketin içinde havadan kıyıya uzanan geniş bir yelpaze var: HÜRKUŞ eğitim ve hafif taarruz uçağı, ALP-100 radarı, MIZRAK akıllı dolanan mühimmatı, ANTIDOT elektronik harp sistemi ve BARBAROS kıyı savunma sistemi. Görgün, fuarda imzalanan sözleşmelerin toplamının yarım milyar doları geçtiğini ve Türkiye’nin ADEX’e bu yıl en geniş millî katılımla geldiğini söyledi.
Fuar 30 Eylül-2 Ekim tarihleri arasında Bakü’de yapılıyor. 30 ülkeden yaklaşık 280 şirketin katıldığı ADEX 2026’da Türkiye 61 firmayla temsil ediliyor.
Hangi sistemler, hangi firmadan?
| Sistem | Üretici | Ne işe yarıyor? |
|---|---|---|
| HÜRKUŞ | TUSAŞ | Pilot eğitimi ve hafif taarruz uçağı |
| ALP-100 | ASELSAN | Alçak irtifadan gelen tehditleri erken gören radar |
| MIZRAK | BAYKAR | Uzun menzilli akıllı dolanan mühimmat |
| ANTIDOT | ASELSAN | Elektronik harp: radar sinyallerini tespit etme ve karıştırma |
| BARBAROS | ROKETSAN | Kara konuşlu, mobil kıyı savunma füze sistemi |
HÜRKUŞ-II: Azerbaycan’a 14 uçak
Paketin en görünür kalemi HÜRKUŞ. Görgün, aynı gün katıldığı canlı yayında 14 HÜRKUŞ-II uçağının Azerbaycan’a teslim edileceğini açıkladı. Bu, HÜRKUŞ’un yeni versiyonu HÜRKUŞ-II için ilk ihracat anlaşması olarak öne çıkıyor. Seri üretim hattında Türk Hava Kuvvetleri için 55 uçak da bulunuyor.
Uçağın zamanlaması da dikkat çekici. İlk iki HÜRKUŞ-II, 28 Eylül’de Hava Kuvvetleri’ne teslim edilmişti. Yani Azerbaycan anlaşması, uçağın kendi ordusunun envanterine girmesinden sadece iki gün sonra geldi. HÜRKUŞ-II, dijital kokpiti ve silah taşıma kabiliyetiyle hem öğrenci pilotları jet eğitimine hazırlayabiliyor hem de yakın hava desteği gibi hafif taarruz görevleri üstlenebiliyor. Uçak bu ay askerî tip sertifikasını da almıştı.
ALP-100: Alçaktan gelen tehdide erken uyarı
ASELSAN’ın ALP-100 ailesi, alçak irtifada uçan hedefleri yakalamak için geliştirilmiş bir erken uyarı radarı. Galyum nitrür (GaN) teknolojisine dayalı aktif elektronik taramalı yapısıyla savaş uçaklarını, helikopterleri, insansız hava araçlarını ve seyir füzelerini üç boyutlu olarak tespit edip takip edebiliyor. Kısacası, radar ufkunun altından sızmaya çalışan tehditleri erken görmek için tasarlanmış bir göz.
MIZRAK: Bin kilometreyi aşan akıllı mühimmat
BAYKAR’ın MIZRAK akıllı dolanan mühimmatı, ilk kez SAHA 2026 fuarında sergilenmişti. Firmanın açıkladığı bilgilere göre menzili 1.000 kilometreyi aşıyor ve yapay zekâ destekli otonom yeteneklere sahip. Dolanan mühimmatlar hedef bölgesi üzerinde bir süre bekleyip doğru anı seçerek vurabiliyor. Bu da onları klasik füzeden farklı kılıyor.
ANTIDOT ve BARBAROS: Elektronik harp ve kıyı savunması
ASELSAN’ın ANTIDOT ailesi, insansız hava araçları için geliştirilmiş elektronik harp sistemlerinden oluşuyor. Ailede düşman radarlarını karıştıran ANTIDOT 2-U, radar sinyallerini tespit edip konumlayan ANTIDOT 2-U/S ve İHA’ları rakip İHA’lara karşı koruyan ANTIDOT-3U bulunuyor. Azerbaycan’a hangi versiyonun verileceği açıklanmadı.
ROKETSAN’ın BARBAROS’u ise 8×8 zırhlı araç üzerine kurulu, hızla yer değiştirebilen bir kıyı savunma bataryası. Sistem dört ATMACA gemisavar füzesi ya da altı ÇAKIR seyir füzesi taşıyabiliyor. Uzun bir Hazar kıyı şeridine sahip Azerbaycan için bu, denizden gelebilecek tehditlere karşı karadan caydırıcılık anlamına geliyor.
Eğitimden fabrikaya uzanan iş birliği
Fuardaki imzalar yalnızca silah tedarikiyle sınırlı kalmadı. Görgün’ün paylaştığı bilgilere göre YÖK, SSB, Azerbaycan Savunma Sanayii Bakanlığı ve Azerbaycan Bilim ve Eğitim Bakanlığı arasında akademik iş birliği mutabakatı imzalandı. ASELSAN ile Azerbaycanlı NOVASIS arasında Nahçıvan’da fabrika kurulmasına yönelik ön anlaşma yapıldı. OTOKAR ile MKE de Azerbaycan’ın MİRAS kuruluşuyla lojistik destek ve iş geliştirme anlaşmaları imzaladı. Görgün, savunma sanayiinin geleceğinin nitelikli insan gücü ve yerli teknolojiyle kurulacağını vurguladı.
Azerbaycan envanterinde Türk sistemleri
Azerbaycan, Türk savunma sanayiinin bölgedeki en yakın ortaklarından biri. Ülke envanterinde Bayraktar TB2 ve AKINCI gibi platformlar ile STM’nin KARGU dolanan mühimmatı bulunuyor. Önceki ADEX 2024’te ASELSAN’ın ASELFIR-500 çok namlulu roketatarı ve TOLUN akıllı mühimmatı için anlaşmalar imzalanmıştı. Kısa süre önce de CANiK M3 FALCON’un Azerbaycan’ın Mi-17 helikopterlerine entegre edileceği duyurulmuştu. ADEX 2026’daki paket, bu ilişkinin eğitim uçağından kıyı savunmasına kadar yeni alanlara yayıldığını gösteriyor.
Kaynaklar: SSB Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün’ün ADEX 2026 açıklamaları ve paylaşımları; ASELSAN, BAYKAR, ROKETSAN ve TUSAŞ ürün bilgileri.
