Türk Savunma Sanayii Şirketleri, En Büyük Firmalar ve Ürünleri

Türk Savunma Sanayii Şirketleri, En Büyük Firmalar ve Ürünleri
Yazı Özetini Göster

Türkiye’de savunma sanayii, kamu ve vakıf şirketlerinden aile şirketlerine, büyük platform üreticilerinden alt sistem tedarikçilerine uzanan geniş bir ekosistemden oluşuyor. Türk savunma sanayii şirketleri arasında ciro ve küresel görünürlük açısından ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, ARCA Savunma ve MKE öne çıkıyor; ihracatta ise Baykar başı çekiyor. Sektörü yönlendiren ve tedarik projelerini yöneten kurum Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB).

ABD merkezli Defense News’un dünyanın en büyük 100 savunma şirketini sıraladığı Top 100 listesinin son baskısında beş Türk şirketi yer aldı. Listeye göre ASELSAN 40’ıncı, TUSAŞ 48’inci, ARCA Savunma 53’üncü, ROKETSAN 64’üncü ve MKE 81’inci sırada bulunuyor. Anadolu Ajansının aktardığı verilere göre bu beş şirketin bir önceki yıla ait toplam savunma geliri 14,9 milyar dolara ulaştı. Bu yazıda Türkiye savunma sanayii şirketleri listesini alanlarına göre gruplayarak, öne çıkan ürünleri ve sahiplik yapılarıyla birlikte derledik.

Türk savunma sanayii şirketleri listesi ve sektörün büyükleri

ŞirketAna faaliyet alanıÖne çıkan ürün ve projelerSahiplik yapısı
ASELSANSavunma elektroniği, radar, elektronik harp, haberleşme, hava savunmaHİSAR ve SİPER sistemlerinin elektronik unsurları, KORKUT, radar aileleriTürk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı (TSKGV) çoğunluk hissedarı, Borsa İstanbul’da işlem görüyor
TUSAŞHava ve uzay platformlarıKAAN, HÜRJET, HÜRKUŞ, ANKA, AKSUNGUR, GÖKBEYTSKGV ağırlıklı kamu ortaklığı
ROKETSANRoket, füze ve mühimmat sistemleriATMACA, KARA ATMACA, TAYFUN, BORA, ÇAKIR, HİSAR ve SİPER füzeleriTSKGV ağırlıklı ortaklık
HAVELSANYazılım, simülasyon, komuta kontrol, siber güvenlikADVENT savaş yönetim sistemi, simülatörlerTSKGV
MKE A.Ş.Silah, mühimmat ve topçu sistemleriMPT-76 piyade tüfeği, obüs ve havan mühimmatıMillî Savunma Bakanlığına bağlı kamu şirketi
STMDeniz platformları, mühendislik, otonom sistemlerKorvet ve denizaltı projeleri, KARGUTSKGV
ASFATAskerî fabrika ve tersanelerin işletilmesiDeniz platformu inşası, bakım ve modernizasyonMillî Savunma Bakanlığına bağlı
Baykarİnsansız hava araçlarıBayraktar TB2, TB3, AKINCI, KIZILELMAÖzel sektör
OtokarZırhlı kara araçlarıCOBRA, ARMA, URAL ailesiKoç Topluluğu
FNSSPaletli ve tekerlekli zırhlı araçlarPARS, KAPLAN aileleriNurol Holding ve BAE Systems ortaklığı
BMCTaktik tekerlekli araçlar, tankKİRPİ, VURAN, ALTAY seri üretimiÖzel sektör
Nurol MakinaTaktik tekerlekli zırhlı araçlarEJDER YALÇIN, NMSNurol Holding
TEIHavacılık motorlarıPD170, TEI-TF6000 turbofanTUSAŞ iştiraki

Defense News Top 100’de yer alan Türk şirketleri

Defense News sıralaması, şirketlerin bir önceki takvim yılındaki savunma kaynaklı gelirlerini esas alıyor. Bu nedenle liste, şirketlerin toplam cirosundan çok savunma işinin büyüklüğünü gösteriyor.

Türk şirketleri arasında zirvedeki ASELSAN

ASELSAN, son listede üç basamak yükselerek 40’ıncı sıraya yerleşti. Dünya gazetesinin aktardığı verilere göre şirketin savunma geliri bir önceki dönemdeki yaklaşık 3,54 milyar dolardan 4,46 milyar dolara çıktı; artış oranı yüzde 26 civarında. ASELSAN radar, elektronik harp, haberleşme, elektro-optik ve hava savunma alanlarında Türk Silahlı Kuvvetlerinin ana tedarikçisi konumunda. Şirketin yapısını ve tarihçesini ASELSAN nedir yazımızda, son gelişmeleri ise ASELSAN haberleri sayfamızda takip edebilirsiniz.

Platform üreticisi kimliğiyle ilk 50’deki TUSAŞ

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii, listede 48’inci sırada yer aldı. Şirketin bir önceki yıla ait savunma geliri 3,65 milyar dolar olarak hesaplandı. TUSAŞ, millî muharip uçak KAAN, jet eğitim ve hafif taarruz uçağı HÜRJET, ANKA ve AKSUNGUR insansız hava araçları ile GÖKBEY helikopteri gibi programların ana yüklenicisi. Sahiplik yapısına ilişkin sık sorulan soruları TUSAŞ kimin başlıklı yazımızda yanıtladık.

Listeye ilk kez giren ARCA Savunma

Son sıralamanın en dikkat çekici Türk girişi ARCA Savunma oldu. Şirket listeye ilk kez ve 53’üncü sıradan girdi. Mühimmat üretimi alanında hızla büyüyen ARCA’nın yükselişi, Avrupa’daki topçu mühimmatı talebiyle birlikte değerlendiriliyor. Bir önceki listede 78’inci sırada bulunan ASFAT ise bu kez ilk 100’ün dışında kaldı.

ROKETSAN ve MKE

ROKETSAN listede 64’üncü sırada bulunuyor. Şirket ATMACA gemisavar füzesi, KARA ATMACA kara hedeflerine yönelik seyir füzesi, TAYFUN balistik füzesi ve HİSAR ile SİPER hava savunma füzeleri gibi ürünlerin üreticisi. ROKETSAN, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun ihaleye çıkardığı ASSAN Group’u satın alarak mühimmat ve alt sistem kapasitesini genişletti. Şirketin ortaklık yapısını ROKETSAN’ın sahibi kim yazımızda, ASSAN sürecindeki diğer teklif sahiplerinden biri olan Kayı Savunma’yı ise Kayı Savunma nedir yazımızda anlattık.

Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) 81’inci sırada yer aldı. Köklü bir geçmişe sahip olan MKE, kamu iktisadi kuruluşundan anonim şirket yapısına geçtikten sonra Millî Savunma Bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösteriyor. Piyade tüfekleri, obüs ve havan mühimmatı ile topçu sistemleri MKE’nin ana ürün grupları arasında. Güncel gelişmeler için MKE haberleri sayfamıza bakabilirsiniz.

TSKGV çatısı altındaki vakıf şirketleri

Türk savunma sanayiinin omurgasını, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfına bağlı şirketler oluşturuyor. ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN ve STM bu yapının en büyük üyeleri. Vakıf modeli, kâr dağıtımı yerine kaynakların yeniden ar-ge ve kapasiteye aktarılmasını amaçlıyor.

HAVELSAN yazılım ağırlıklı bir şirket olarak savaş yönetim sistemleri, simülatörler, komuta kontrol ve siber güvenlik çözümleri geliştiriyor. Deniz Kuvvetlerinin yeni nesil platformlarında kullanılan ADVENT savaş yönetim sistemi şirketin öne çıkan ürünlerinden. STM ise deniz platformu tasarımı, mühendislik hizmetleri ve otonom sistemler alanında faaliyet gösteriyor. Şirketin KARGU döner kanatlı vurucu İHA’sı, sahada kullanılan ilk yerli dolanan mühimmat örnekleri arasında anılıyor. Ayrıntılar için HAVELSAN ve STM sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

Özel sektörün güçlü oyuncuları

İnsansız hava araçlarında ihracat lideri Baykar

Baykar, Bayraktar TB2 ile başlayan ve AKINCI, TB3 ve KIZILELMA ile devam eden ürün ailesiyle Türkiye’nin en büyük savunma ihracatçıları arasında gösteriliyor. Şirket, ürünlerini çok sayıda ülkeye ihraç ederken İtalya’daki Piaggio Aerospace’i de bünyesine katarak Avrupa’da üretim ayağı oluşturdu. Defense News listesinde yer almaması, sıralamanın şirketlerin kendi beyanlarına ve gelir verilerinin paylaşılmasına dayanmasıyla açıklanıyor. Güncel haberler için Baykar haberleri sayfamızı takip edebilirsiniz.

Kara araçları üreticileri Otokar, FNSS, BMC ve Nurol Makina

Kara platformları tarafında dört şirket öne çıkıyor. Koç Topluluğu bünyesindeki Otokar, COBRA ve ARMA aileleriyle hem Türk Silahlı Kuvvetlerine hem de çok sayıda yabancı kullanıcıya araç sağlıyor. Nurol Holding ile İngiliz BAE Systems’in ortaklığı olan FNSS, PARS tekerlekli ve KAPLAN paletli araç aileleriyle biliniyor. BMC, KİRPİ mayına karşı korumalı araçları ve ALTAY tankının seri üretim yükleniciliğiyle sektörün büyük oyuncularından. Nurol Makina ise EJDER YALÇIN aracıyla Afrika’dan Avrupa’ya geniş bir ihracat ağına ulaştı. Şirketlerin son projeleri için Otokar ve FNSS sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Hafif silah üreticileri

Türkiye, tabanca ve piyade silahları alanında da güçlü bir üretim tabanına sahip. Samsun Yurt Savunma bünyesindeki CANiK, Sarsılmaz ve TİSAŞ ihracat pazarlarında tanınan markalar arasında. MKE’nin MPT-76 piyade tüfeği ise Türk Silahlı Kuvvetlerinin standart tüfeği olarak envantere girdi. Bu şirketlerin ihracat performansı, özellikle sivil ve kolluk pazarındaki talep nedeniyle son yıllarda dikkat çekici bir artış gösterdi.

Tersaneler ve deniz platformu üreticileri

Deniz platformları alanında kamu ve özel tersaneler birlikte çalışıyor. İstanbul Tersanesi ve Gölcük Tersanesi gibi askerî tersaneler MİLGEM korvetleri, İSTİF sınıfı fırkateynler ve denizaltı projelerinde ana rolü üstlenirken özel sektörden Sedef, Anadolu Tersanesi, Ares, Dearsan ve Yonca-Onuk gibi tersaneler hücumbot, karakol gemisi ve amfibi gemi projelerinde yer alıyor. TCG ANADOLU çok maksatlı amfibi hücum gemisi Sedef Tersanesinde inşa edildi. Türk Deniz Kuvvetlerinin fırkateyn sınıflarını Türk fırkateyn sınıfları galerimizde derledik.

Alt sistem ve teknoloji şirketleri

Büyük platformların arkasında yüzlerce alt yüklenici bulunuyor. TUSAŞ iştiraki TEI, havacılık motorlarında PD170 turboprop ve TF6000 turbofan gibi yerli motor projelerini yürütüyor. Meteksan, SDT, MilSOFT, Aselsan iştirakleri, Kale Grubu ve çok sayıda KOBİ; sensör, yazılım, yapısal parça, kompozit ve elektronik kart gibi alanlarda tedarik zincirinin kritik halkalarını oluşturuyor. Sektörün kümelenme yapısı içinde SAHA İstanbul ve OSTİM Savunma ve Havacılık Kümesi gibi oluşumlar, KOBİ’lerin ana yüklenicilerle buluşmasında önemli rol oynuyor.

Tüm bu şirketleri ürün, adres ve faaliyet alanına göre tek tek incelemek isteyenler, Envanter Medya’nın savunma sanayii firma rehberini kullanabilir.

Savunma Sanayii Başkanlığının rolü

Türk savunma sanayii şirketleri arasındaki iş bölümünü büyük ölçüde Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı belirliyor. SSB, Türk Silahlı Kuvvetleri ve güvenlik kuvvetlerinin ihtiyaçlarını projelendiriyor, ana yüklenicileri seçiyor, sözleşmeleri imzalıyor ve yerlileştirme hedeflerini takip ediyor. Ana yüklenicilerin alt yüklenicilerle çalışma oranları ve sanayi katılımı şartları da bu sözleşmelerle belirleniyor. Bu yapı, büyük şirketlerin büyümesinin KOBİ’lere de yansımasını amaçlıyor.

Sektörün güçlü ve zayıf yönleri

Türk savunma sanayiinin son yıllardaki büyümesi; insansız sistemler, füze teknolojileri, zırhlı araçlar ve deniz platformlarındaki ihracat başarılarıyla öne çıkıyor. Bununla birlikte sektörün hâlâ dışa bağımlı olduğu alanlar bulunuyor. Uçak ve tank motorları, bazı yarı iletken bileşenler ve ileri malzemeler bu başlıkların başında geliyor. KAAN için yerli motor geliştirme süreci ile ALTAY tankında güç grubu tedariki, bu bağımlılığın en çok tartışılan örnekleri.

Bir diğer başlık nitelikli insan kaynağı. Savunma şirketleri arasında mühendis ve teknisyen transferinin hızlanması, ücret düzeylerini de yukarı çekti. Sektördeki ücret aralıklarını savunma sanayii çalışan maaşları rehberimizde inceledik.

Borsada işlem gören savunma şirketleri

Türk savunma sanayii şirketlerinin bir bölümü Borsa İstanbul’da işlem görüyor ve bu durum sektöre olan ilginin yatırımcı tarafında da takip edilmesini sağlıyor. Sektörün en büyük halka açık şirketi ASELSAN; çoğunluk hissesi Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfında bulunsa da kalan hisseler borsada işlem görüyor. Koç Topluluğu şirketi Otokar, savunma elektroniği ve gömülü sistemler üreten SDT ile elektromekanik sistemler alanında faaliyet gösteren Altınay Savunma da borsada yer alan şirketler arasında. Altınay’ın faaliyetlerini Altınay Savunma şirket profilimizde özetledik.

Halka açık savunma şirketlerinin hisse performansı; yeni sözleşme duyuruları, ihracat haberleri ve küresel savunma harcamalarındaki eğilimlerle yakından ilişkili seyrediyor. Bu nedenle şirketlerin Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden yaptığı sözleşme açıklamaları, sektörün nabzını tutmak isteyenler için en güvenilir ilk kaynak olarak öne çıkıyor. TUSAŞ, ROKETSAN ve HAVELSAN gibi vakıf şirketleri ise halka açık değil; bu şirketlerin finansal verileri faaliyet raporları ve uluslararası sıralamalar üzerinden takip edilebiliyor.

Sık sorulan sorular

Türkiye’nin en büyük savunma sanayii şirketi hangisi?

Savunma gelirine göre Türkiye’nin en büyük savunma sanayii şirketi ASELSAN. Şirket, Defense News Top 100 listesinin son baskısında 40’ıncı sırada yer aldı.

Defense News Top 100’de kaç Türk şirketi var?

Son listede beş Türk şirketi yer aldı. ASELSAN, TUSAŞ, ARCA Savunma, ROKETSAN ve MKE. Bu şirketlerin toplam savunma geliri 14,9 milyar dolar.

Baykar devlet şirketi mi?

Hayır. Baykar özel sektör şirketi. ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN ve STM ise Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı bünyesinde bulunuyor.

Türk savunma sanayii şirketlerine kim iş veriyor?

Türk Silahlı Kuvvetleri ve güvenlik kuvvetlerinin projeleri Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından yürütülüyor. Şirketler ayrıca ihracat sözleşmeleriyle yabancı ülkelere doğrudan satış yapıyor.

Türk savunma sanayiindeki son gelişmeler: ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, BAYKAR, HAVELSAN, MKE ve diğer savunma şirketlerinden en yeni gelişmeleri Savunma Sanayii Haberleri sayfamızdan takip edebilirsiniz.

Bir Yorum Yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Benzer Yazılar