Suudi Arabistan’a 48 F-35: ABD’den 24,3 Milyar Dolarlık Kongre Onayı
Kısa cevap: ABD Dışişleri Bakanlığı, 17 Eylül 2026’da Kongre’ye bildirimde bulunarak Suudi Arabistan’a 48 adete kadar F-35A Lightning II ve 49 F135 motoru satışını onayladı. Anlaşmanın toplam değeri 24,3 milyar dolara kadar çıkabiliyor. Bu, Suudi Arabistan’a yapılacak ilk F-35 satışı ve Kongre’nin 30 günlük itiraz süresini geçmesi hâlinde kesinleşecek.
Anlaşmanın kapsamı ne?
ABD Dışişleri Bakanlığı Siyasi-Askeri İşler Bürosu, Suudi Arabistan’a olası bir Yabancı Askeri Satış (FMS) kapsamında 48 adede kadar F-35A Lightning II çok görevli muharebe uçağı ve 49 F135 motoru (48’i uçaklara takılı, biri yedek) satışını onayladığını Kongre’ye bildirdi. Paket ayrıca kriptografik sistemler, elektronik harp destek ekipmanları, eğitim ve lojistik destek unsurlarını da içeriyor. Anlaşmanın toplam değeri, destek ekipmanı ve hizmetlerle birlikte 24,3 milyar dolara kadar ulaşabiliyor.
Bildirim, Arms Export Control Act (Silah İhracatını Kontrol Yasası) uyarınca zorunlu olan süreçtir; Kongre’nin anlaşmaya 30 gün içinde itiraz etmemesi hâlinde satış resmî sözleşme aşamasına geçebilir. Tarihsel olarak Kongre büyük silah satışlarını bloke etmekte nadiren başarılı olmuştur.
Bu neden önemli: Körfez’de ilk F-35 ve bölgesel denge
Bu, Suudi Arabistan’a onaylanan ilk F-35 satışı olma özelliği taşıyor. Bölgede beşinci nesil uçak envanterine sahip tek ülke, ABD’nin 2020’den bu yana kademeli olarak F-35I Adir teslim ettiği İsrail’di. ABD kanunu, bölgeye yapılacak silah satışlarında İsrail’in “niteliksel askerî üstünlüğünün” (QME) korunmasını şart koşuyor; bu ilke, 2020’de gündeme gelen BAE’ye F-35 satışı görüşmelerini de yıllarca geciktirmişti. Suudi Arabistan’ın onayı, Washington’ın bu dengeyi nasıl yöneteceği sorusunu yeniden öne çıkarıyor.
Türkiye açısından bakıldığında, Ankara’nın 2019’da S-400 hava savunma sistemi alımı sonrası F-35 programından çıkarılmasının ardından bölgede bir Körfez ülkesinin bu düzeyde bir onay alması dikkat çekici bir karşılaştırma sunuyor. Türkiye hâlâ millî beşinci nesil savaş uçağı KAAN’ı geliştirirken, Suudi Arabistan teslimatların gerçekleşmesi durumunda bölgesel hava kuvveti dengesinde önemli bir kabiliyet sıçraması yaşayacak.
Süreç nasıl işleyecek?
Kongre bildirimi, satışın kesinleştiği anlamına gelmiyor; bu aşama yalnızca olası bir anlaşmanın resmî onay sürecinin başlangıcı. Kongre’nin itiraz etmemesinin ardından Suudi Arabistan ile ABD hükümeti arasında ayrıntılı bir Letter of Offer and Acceptance (LOA) imzalanması, ardından Lockheed Martin ile üretim ve teslimat takviminin netleşmesi gerekiyor. F-35 programının mevcut üretim yoğunluğu göz önüne alındığında, ilk teslimatların yıllar sürecek bir sürece yayılması bekleniyor.
Suudi Arabistan hâlâ Eurofighter Typhoon ve F-15SA filolarına dayanıyor; F-35A’nın envantere girmesi, ülkenin hava savunma mimarisini düşük gözlemlenebilirlik kabiliyetiyle güçlendirecek. Riyad yönetimi, bu adımı aynı zamanda ABD ile stratejik ortaklığın derinleşmesinin bir göstergesi olarak sunuyor.
Körfez’de F-35 tartışmasının kısa geçmişi
Körfez’e F-35 satışı fikri yeni değil. Birleşik Arap Emirlikleri, 2020’de İsrail ile normalleşme anlaşmasının ardından 23 milyar dolarlık bir F-35 ve İHA paketi için ABD ile mutabakata varmış, ancak anlaşma teknoloji güvenliği ve QME endişeleri nedeniyle yıllarca askıda kalmıştı. Suudi Arabistan’ın süreci, benzer bir siyasi hassasiyetle ilerliyor; ancak Riyad yönetiminin ABD ile savunma ve enerji alanında son dönemde derinleşen ilişkisi, bu kez sürecin BAE örneğine kıyasla daha hızlı işlemesine zemin hazırlamış görünüyor.
Anlaşmanın kesinleşmesi durumunda Suudi Arabistan, Katar ve BAE gibi diğer Körfez ülkelerinin de benzer taleplerini hızlandırma ihtimali bulunuyor. Bu da orta vadede bölgesel hava kuvveti dengesini yeniden şekillendirebilecek bir zincirleme etkiye işaret ediyor.
Teknik özet
| Platform | F-35A Lightning II (kısa/normal pist tipi) |
| Adet | 48 adede kadar uçak |
| Motor | 49 adet Pratt & Whitney F135 (48 uçak + 1 yedek) |
| Anlaşma değeri | 24,3 milyar dolara kadar |
| Aşama | Kongre bildirimi (30 günlük itiraz süreci) |
Kaynaklar
- ABD Dışişleri Bakanlığı, “Kingdom of Saudi Arabia – F-35 Lightning II Joint Strike Fighter Aircraft”, 17 Eylül 2026 — resmî bildirim metni için kullanıldı.
- Breaking Defense, “US clears $24B F-35 sale for Saudi Arabia”, 17 Eylül 2026 — bağlam ve analiz için kullanıldı.
- U.S. News & World Report, “US Clears Way for $24.3 Billion Fighter Jet Sale to Saudi Arabia”, 17 Eylül 2026 — rakam teyidi için kullanıldı.
