HABERLERSavunma Haberleri
0

Rusya’nın Çin İçin Il-78MK-90A Tanker Ürettiği İddiası: Neler Doğrulandı?

Rusya’nın Çin İçin Il-78MK-90A Tanker Ürettiği İddiası: Neler Doğrulandı?
Yazı Özetini Göster

Hayır, Rusya’nın Çin için Il-78MK-90A tanker üretimine başladığı resmen doğrulanmış değil. Ortada bir fotoğraf ve bir sızıntı var. 26 Ekim 2026’da sosyal medyada paylaşılan, Ulyanovsk’taki Aviastar-SP tesisinde yeni üretilmiş bir Il-78’i gösteren görüntüde, Çin Hava Kuvvetleri (PLAAF) işaretine benzeyen kısmi bir amblem seçiliyor. Army Recognition’ın 28 Ekim 2026 tarihli haberine göre bu işaret, uçağın PLAAF’a ait olduğunu tek başına kanıtlamıyor. Rostec, UAC, Rosoboronexport ya da Çin Savunma Bakanlığı’ndan sipariş veya üretimi doğrulayan bir açıklamaya rastlayamadım.

Son güncelleme: 29 Ekim 2026

İddia kimden çıktı?

İddianın iki ayağı var. Birincisi fotoğraf: görüntüyü X’te “ACuriousPLAFan” adlı bir hesap paylaştı; Army Recognition’dan Jérôme Brahy bunu 28 Ekim’de haberleştirdi. İkincisi 2025 sızıntısı. Army Recognition’ın 17 Ekim 2025 tarihli haberine göre, Rus sanayisinden sızan bir belge analist Piotr Butowski’nin 16 Ekim 2025’te X’te yaptığı paylaşımla gündeme geldi. Belgede “müşteri 156” olarak anılan bir alıcının 20 adet Il-78MK-90A’yı değerlendirdiği, teslimatların ise 2027-2028 için planlandığı yazıyor. 2026 haberi bu müşterinin Çin olabileceğini söylüyor ve 13 Eylül 2023 tarihli bir talebe işaret ediyor. Yani Çin bağlantısı belgede açıkça yazılı bir doğrulama değil, yorum.

Aynı haber kesin sınırlar da çiziyor: doğrulanmış bir sözleşme, avans ödemesi, üretim tahsisi ya da teslimat takvimi yok. Dolayısıyla “başladı” demek için erken, “iddia ediliyor” demek doğru.

Il-78 ve Il-78MK-90A nedir?

Il-78 (NATO kodu Midas), Sovyet İlyuşin’in Il-76MD nakliye uçağından türettiği havada yakıt ikmal uçağı. Wikipedia’ya göre ilk uçuşunu 26 Haziran 1983’te yaptı, 1987’de hizmete girdi. Yakıtı gövde içi tanklarda taşıyor; kanatların altındaki iki ile arka gövdedeki bir UPAZ-1M kovanı üzerinden “hortum ve koni” (probe-and-drogue) yöntemiyle ikmal yapıyor. Bu yöntem, hava ikmal uçağı yazımızda anlattığımız temel yöntemlerden biri.

Il-78M-90A, Il-76MD-90A tabanlı yeni nesil sürüm. Prototipi 25 Ocak 2018’de uçtu; Aviation Week’in aktardığına göre Rus Savunma Bakanlığı ve UAC Aralık 2020’de Ulyanovsk’ta 10 uçaklık ilk sözleşmeyi imzaladı. Il-78MK-90A ise bu uçağın ihracat sürümü olarak anılıyor (Rosoboronexport tarafından pazarlanıyor).

Army Recognition’ın aktardığı, üreticiden bağımsız doğrulanmamış özellikler şöyle:

  • Dört adet PS-90A-76 motoru (her biri 157 kN)
  • 1.000 km mesafede 78 ton yakıt aktarımı (Il-78M için 74, ilk Il-78 için 42 ton)
  • Üç UPAZ-1M kovanı; dakikada 2.500-3.000 litreye kadar aktarım
  • Azami kalkış ağırlığı 210.000 kg, menzil 7.300 km
  • Gerektiğinde 60 tona kadar yük taşıyan nakliye göreviyle değiştirilebilir; ancak kargo uçarken ikmal yapamaz

Aynı kaynak, tahmini bir alım bedeli olarak 110-130 milyon dolar aralığını veriyor; bu rakam resmî değil, yedek motor, eğitim ve altyapıyı da kapsamıyor.

Çin’in mevcut tanker filosu

Army Recognition, PLAAF’ın tanker kabiliyetli uçak sayısını tahminen 43 olarak veriyor: üç eski Il-78, 30 YY-20A ve 10 Y-20B. Bu bir tahmin; “tanker kabiliyetli” ifadesi bakım, eğitim ve nakliye görevleri nedeniyle hepsinin aynı anda hazır olduğu anlamına da gelmiyor. Il-78’ler, Wikipedia’ya göre 2011’de Ukrayna’dan sipariş edilen ve 2014-2016 arasında revizyondan sonra teslim edilen üç uçak. Çin’in kendi tarafında H-6U gibi bombardıman uçağı tabanlı tankerler ve Y-20 tabanlı YY-20 var; YY-20’nin yakın tarihli bir operasyonel görüntüsünü Mısır’da bir Rafale’e yakıt vermesi haberimizde ele almıştık.

Çin ile Rusya arasında daha önce de benzer bir görüşme olmuştu. StrategyPage’in 2005 tarihli haberine göre Pekin, yaklaşık 1,5 milyar dolara 38 Il-76 ve Il-78 almak üzere anlaşmıştı; anlaşma sonradan iptal edildi. İptalin nedenini kaynaklar farklı anlatıyor (fiyat artışı ya da Taşkent’teki üretim sorunu), bu yüzden tek bir gerekçe yazmıyorum.

Neden önemli, neden temkinli olmalı?

Doğrulanırsa 20 uçak, Çin’in tanker kabiliyetli filosunu, Army Recognition’ın hesabıyla, yaklaşık yüzde 46,5 büyütürdü. Bu, Çin’in kendi YY-20 üretimi hızlanırken ara çözüm olarak okunabilir. Öte yandan Aviastar-SP’nin önünde Rusya’nın kendi 10 uçaklık siparişi, Il-76MD-90A üretimi ve olası Cezayir ihracatı var; Army Recognition, Ağustos 2026’da Cezayir bağlantısı olabilecek ihracat konfigürasyonlu bir Il-78 görüntüsünden de söz ediyor. Cezayir, Wikipedia’ya göre zaten Il-78 kullanıcısı. Bu da üretim hattı kapasitesini belirsizleştiriyor. Il-78 ailesini kullanan diğer ülkeler arasında Hindistan (altı Il-78MKI) ve Pakistan (Il-78MP) bulunuyor.

Türkiye açısından

Türkiye’nin Il-78 sınıfında bir alternatifi ya da bu sınıfta yerli bir programı yok; bu yüzden tablolu kıyas koymuyorum. Mevcut durum şu: Hava Kuvvetleri, İncirlik’teki 10. Tanker Üs Komutanlığı’nda yedi KC-135R işletiyor. Shephard’ın aktardığına göre bu uçaklar Field Aerospace tarafından Block 45 standardına modernize edildi. Breaking Defense’e konuşan adı verilmeyen bir Türk yetkili, yeni tanker seçiminin Airbus A330 MRTT ile Boeing KC-46A arasında olduğunu söyledi (2 Haziran 2025); bir karar, adet ya da teslimat takvimi duyurusu bulamadım. A330 MRTT’nin Türkiye’de envanterde olduğuna dair bir kaynak da bulamadım. Rakip aday hakkında daha fazla bilgi için A330 MRTT ve KC-46 Pegasus yazılarımıza bakabilirsiniz. TUSAŞ’ın bu işte bir rolü olduğuna dair doğrulanmış bir bilgiye ulaşamadım.

Sık sorulan sorular

Il-78MK-90A nedir?

Il-76MD-90A tabanlı Rus havada yakıt ikmal uçağı Il-78M-90A’nın ihracat sürümü olarak anılıyor. Bildirilen aktarım kapasitesi 1.000 km’de 78 ton.

Çin Il-78MK-90A sipariş etti mi?

Resmî bir doğrulama yok. 2025’teki sızıntıya göre 20 uçak değerlendiriliyor; sözleşme, avans ya da teslimat takvimi doğrulanmadı.

Çin’in kaç tanker uçağı var?

Army Recognition’ın tahminine göre 43 tanker kabiliyetli uçak (üç Il-78, 30 YY-20A, 10 Y-20B). Resmî bir sayı değil.

Kaynaklar

Bir Yorum Yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Benzer Yazılar