Polonya’nın Orka denizaltıları için sonar sözleşmesi: Saab’dan ELAC’a 140,7 milyon euro
Polonya’nın on yılı aşkın süredir sürüncemede kalan denizaltı programı Orka, alt yüklenici sözleşmeleriyle somutlaşmaya başladı. İngiliz savunma elektroniği grubu Cohort, Kiel merkezli Alman iştiraki ELAC’ın Saab’dan 140,7 milyon euro değerinde bir sonar sistemi sözleşmesi aldığını duyurdu. Sistemler, Polonya Deniz Kuvvetleri için inşa edilecek A26 sınıfı denizaltılarda kullanılacak.
Sözleşme, bir denizaltının en pahalı ve en belirleyici bileşenlerinden birini kapsıyor: sualtı algılama paketi. Teslimatlar hemen başlıyor ve 2030’ların ortasına kadar devam edecek.
Sözleşmenin kapsamı
Anlaşma, A26 denizaltıları için entegre aktif ve pasif sonar sistemlerinin tedarikini içeriyor. ELAC, Cohort bünyesindeki Sensörler ve Etkiciler (Sensors and Effectors) bölümünde yer alıyor ve deniz hidroakustiği alanında uzmanlaşmış durumda. Şirket 2026’da 100. kuruluş yılını işaretliyor.
Cohort İcra Kurulu Başkanı Andy Thomis, siparişin “ELAC SONAR’ın gelişmiş dijital sonar sistemleri alanındaki dünya çapında lider konumunu teyit ettiğini” belirtti. Thomis, sözleşmenin denizaltılara “birinci sınıf bir sualtı kabiliyeti yaratacak son teknoloji aktif ve pasif sonar sistemleri” sağlayacağını ifade etti.
Grup, bu sözleşmenin son dönemde alınan diğer siparişlerle birlikte önümüzdeki mali yıl ve sonrasında düzeltilmiş hisse başına kârı artırmasını beklediğini açıkladı.
Orka programının geldiği nokta
Polonya, denizaltı filosunu yenilemek için başlattığı Orka programında uzun bir seçim süreci yaşadı. Fransız, Alman, İtalyan, İspanyol, İsveç ve Güney Koreli tekliflerin değerlendirildiği yarışma, Kasım 2025’te İsveç’in Saab A26 tasarımının seçilmesiyle sonuçlandı.
Ana sözleşme 29 Haziran 2026’da Polonya Silahlanma Ajansı ile Saab arasında imzalandı. Üç denizaltı, silah paketi ile eğitim ve destek paketini kapsayan anlaşmanın değeri yaklaşık 47 milyar İsveç kronu, yani 4,8 milyar dolar seviyesinde. Son teknelerin 2038’e kadar teslim edilmesi öngörülüyor. Anlaşmaya İsveç ile imzalanan Baltık Denizi Paktı da eşlik etti.
A26, Saab’ın İsveç Deniz Kuvvetleri için geliştirdiği yeni nesil konvansiyonel denizaltı tasarımı. Stirling çevrimine dayalı havadan bağımsız tahrik (AIP) sistemi, sınıfın uzun süre suya batık kalabilmesini sağlıyor. Tasarımın ayırt edici unsurlarından biri, baş bölümünde yer alan ve insansız sualtı araçları ile özel harekât timlerinin dışarı çıkarılmasına imkân veren Çok Amaçlı Portal (Multi-Mission Portal) bölmesi.
Sonarın Baltık’ta neden kritik olduğu
Baltık Denizi, denizaltı algılaması açısından dünyanın en zor su kütlelerinden biri. Ortalama derinliğin 55 metre civarında olması, tuzluluk katmanlarının hızlı değişmesi ve dip yapısının karmaşık olması, sesin yayılımını sürekli bozuyor. Bu koşullarda hem düşük frekanslı pasif dinleme hem de yüksek çözünürlüklü aktif tarama kabiliyeti gerekiyor; tek bir sensör tipiyle yetinmek mümkün değil.
Polonya’nın hâlihazırdaki denizaltı kabiliyeti oldukça sınırlı. Sovyet yapımı Kilo sınıfı ORP Orzeł, ömrünün sonuna gelmiş durumda; Norveç’ten devralınan Kobben sınıfı tekneler ise hizmetten çıkarıldı. Orka teslimatlarına kadar geçecek dönemde Varşova’nın sualtı boşluğunu nasıl kapatacağı ayrı bir tartışma başlığı.
Bölgesel ve stratejik anlam
Sözleşme, Baltık’ta 2022 sonrası şekillenen yeni güvenlik mimarisinin bir parçası. İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliğiyle birlikte Baltık Denizi fiilen bir ittifak iç denizine dönüştü; buna karşılık deniz altı kablo ve boru hatlarına yönelik sabotaj olayları, sualtı durumsal farkındalığını ittifakın öncelik listesinde yukarı taşıdı. Sonar tedariki, bu tabloda salt bir alt sistem alımı olmaktan çıkıyor.
Tedarik zinciri açısından da dikkat çekici bir örnek: İsveç ana yüklenici, Alman sensör üreticisi, İngiliz ana şirket ve Polonyalı müşteri. Avrupa savunma sanayisinin sınır ötesi iş bölümü, denizaltı gibi en hassas platformlarda bile derinleşiyor.
Türkiye açısından paralellik kurulabilir. Türk Deniz Kuvvetleri, Reis sınıfı (Tip 214TN) denizaltılarını hizmete alırken sonar ve sualtı akustiği alanında yerlileşmeye yöneldi; ARMERKOM ve Meteksan Savunma’nın çalışmaları, yan dizi sonar ve akustik işleme kabiliyetlerini yurt içine taşımayı hedefliyor. MİLDEN projesiyle birlikte bu kabiliyetin tümüyle millî bir platformda toplanması planlanıyor. Polonya’nın tercihi, aynı ihtiyacın dışarıdan tedarikle nasıl karşılandığını gösteren karşıt bir örnek sunuyor.
Kaynaklar
- Cohort plc — sözleşme duyurusu ve İcra Kurulu Başkanı Andy Thomis’in açıklamaları, 18 Ağustos 2026
- Saab AB — Polonya Silahlanma Ajansı ile imzalanan A26 denizaltı sözleşmesi duyurusu, 29 Haziran 2026
- Polonya Silahlanma Ajansı (Agencja Uzbrojenia) — Orka programı tedarik kararı
