ÇAKIR seyir füzesi: ROKETSAN’ın çok platformlu füzesi

ÇAKIR, ROKETSAN tarafından geliştirilen çok platformlu kompakt seyir füzesi ailesidir. Kara, deniz ve hava platformlarından atılabilecek şekilde tasarlanmıştır. İlk kez 31 Mart 2022‘de tanıtılan ÇAKIR’ın seri üretime geçtiği 9 Temmuz 2024‘te duyuruldu. Yüzey sürümünde menzili 150+ km, hava sürümünde bazı kaynaklara göre 175+ km olarak belirtilir.

ÇAKIR nedir?

ÇAKIR, ROKETSAN’ın geliştirdiği kompakt bir seyir füzesi ailesidir. Temel özelliği çok platformlu olmasıdır: aynı füze ailesi, kara araçlarından, deniz platformlarından ve hava araçlarından kullanılabilecek biçimde tasarlanmıştır. Bu yaklaşım, tek bir mühimmatın farklı kuvvetler tarafından ortak kullanılmasına ve lojistik yükün azaltılmasına imkân tanımayı hedefler.

Füze ilk kez 31 Mart 2022 tarihinde kamuoyuna tanıtıldı. ROKETSAN, 9 Temmuz 2024‘te ÇAKIR’ın seri üretim aşamasına geçtiğini duyurdu. Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine yeni girmekte olan sistem, sınıfındaki daha büyük ve ağır seyir füzelerine kıyasla düşük ağırlığı ve kompakt boyutlarıyla öne çıkar. Bu sayede küçük deniz platformlarına ve insansız hava araçlarına entegrasyonu kolaylaşır.

ÇAKIR’ın farklı görevler için farklı konfigürasyonları tanıtılmıştır. Açık kaynaklarda bu konfigürasyonlar CR, AS, LIR ve SW gibi kısaltmalarla anılır; bunlar kara saldırı, gemisavar ve farklı arayıcı seçeneklerine karşılık gelen sürümlere işaret eder. Bazı teknik ayrıntılar resmî olarak açıklanmamıştır.

Teknik özellikleri ve nasıl çalışır?

ÇAKIR, subsonik bir seyir füzesidir; hızı yaklaşık Mach 0,75-0,85 aralığında belirtilir. Menzili yüzey (kara/deniz) sürümünde 150+ km, hava sürümünde bazı kaynaklara göre 175+ km olarak verilir; bu fark, fırlatma platformunun füzeye kazandırdığı başlangıç enerjisiyle ilişkilidir.

Tahrik sisteminin kalbinde yerli Kale KTJ-1750 turbojet motoru yer alır. Yüzeyden atılan sürümde füzeye ilk ivmeyi kazandırmak için ayrı bir katı yakıtlı fırlatma booster’ı kullanılır; booster görevini tamamlayıp ayrıldıktan sonra turbojet motor füzeyi hedefe kadar taşır. Havadan atılan sürümde platform zaten hız ve irtifa sağladığı için booster’a gerek kalmaz; bu nedenle hava sürümü daha kısa (yaklaşık 3,3 m) ve daha hafiftir (~275 kg), yüzey sürümü ise booster’la birlikte daha uzun (yaklaşık 3,8 m) ve ağırdır (~350 kg).

Güdüm mimarisi INS + GPS temeline oturur; terminal safhada konfigürasyona göre görüntüleme kızılötesi (IIR) veya radyo frekansı (RF) arayıcı devreye girer. Bu esneklik, füzenin hem sabit kara hedeflerine hem de hareketli deniz hedeflerine yönlendirilebilmesini sağlar. ~70 kg ağırlığındaki harp başlığı; parça tesirli, yarı-zırh delici veya termobarik seçeneklerle konfigüre edilebilir. Belirli değerler (kesin CEP, tam menzil aralıkları) resmî olarak açıklanmamıştır.

ÇAKIR, sınıfında kompakt ve çok platformlu seyir füzeleriyle karşılaştırılır. Aşağıdaki tablo, açık kaynaklarda ÇAKIR ile aynı sınıfta anılan başlıca yabancı sistemleri özetler. Bu karşılaştırma genel sınıf benzerliğine dayanır; birebir performans eşitliği anlamına gelmez.

Platformlar, kullanıcılar ve ihracat

ÇAKIR’ın en belirgin özelliği çok platformlu tasarımıdır. Füze; kara araçları, deniz platformları (firkateyn, korvet, hücumbot ve daha küçük tekneler) ve hava araçlarından kullanılabilecek şekilde geliştirilmiştir. ROKETSAN, ÇAKIR’ın Bayraktar Akıncı gibi yerli insansız hava araçlarına entegrasyonunun planlandığını belirtmiştir; bu entegrasyonun tamamlanma durumu aşamalı olarak açıklanmaktadır.

Sistemin ilk kullanıcısı Türk Silahlı Kuvvetleridir; ÇAKIR envantere yeni girmektedir. İhracat durumu resmî olarak açıklanmamıştır; füze şu ana kadar ağırlıklı olarak uluslararası savunma fuarlarında tanıtım aşamasında yer almıştır. Bu nedenle kesinleşmiş bir ihracat sözleşmesinden söz etmek için resmî duyuruların beklenmesi gerekir.

Türk savunma sanayiindeki yeri

ÇAKIR, ROKETSAN’ın seyir füzesi ailesinde ATMACA‘yı tamamlayan bir sistem olarak konumlanır. ATMACA daha büyük, daha ağır ve uzun menzilli bir gemisavar seyir füzesiyken, ÇAKIR daha kompakt ve çok platformlu bir çözüm sunar. Böylece daha küçük deniz platformları, kara bataryaları ve insansız hava araçları da seyir füzesi yeteneğine kavuşabilir.

Sistemin başlıca avantajları; düşük ağırlığı, tek füzenin farklı kuvvetlerce ortak kullanılabilmesi, yerli turbojet motor (Kale KTJ-1750) ve modüler güdüm/harp başlığı seçenekleridir. Öte yandan sistem envantere yeni girdiği ve muharebe kullanımına ilişkin kamuya açık veri sınırlı olduğu için, bazı performans değerleri henüz bağımsız olarak teyit edilebilir değildir. Menzil, CEP ve arayıcı performansına dair kesin rakamların bir bölümü resmî olarak açıklanmamıştır.

Sık Sorulan Sorular

ÇAKIR’ın menzili kaç km?

Yüzey (kara/deniz) sürümünde 150+ km, hava sürümünde ise bazı kaynaklara göre 175+ km olarak belirtilir. Kesin menzil değeri konfigürasyona göre değişir ve tam aralıklar resmî olarak açıklanmamıştır.

ÇAKIR’ı kim kullanıyor?

İlk kullanıcı Türk Silahlı Kuvvetleridir. Sistem envantere yeni girmektedir; ihracat durumu resmî olarak açıklanmamıştır.

ÇAKIR hangi platformlardan atılır?

ÇAKIR çok platformlu bir seyir füzesidir; kara araçlarından, deniz platformlarından ve hava araçlarından kullanılabilir. Bayraktar Akıncı gibi insansız hava araçlarına entegrasyonu planlanmıştır.

ÇAKIR’ın muadili nedir?

Açık kaynaklarda ÇAKIR, İtalyan MBDA Marte serisi ve Norveç JSM gibi kompakt seyir/gemisavar füzeleriyle aynı sınıfta anılır. Yerli muadili olarak daha büyük ATMACA öne çıkar.

ÇAKIR ihracat edildi mi?

ÇAKIR için kesinleşmiş bir ihracat sözleşmesi resmî olarak açıklanmamıştır. Füze şu ana kadar uluslararası savunma fuarlarında tanıtım aşamasında yer almıştır.

ÇAKIR ne zaman hizmete girdi?

ÇAKIR ilk kez 31 Mart 2022’de tanıtıldı; seri üretime geçtiği 9 Temmuz 2024’te duyuruldu. Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine yeni girmektedir.

Kaynaklar

• ROKETSAN resmî — roketsan.com.tr
• ROKETSAN seri üretim duyurusu (9 Temmuz 2024)
• Savunma Sanayii Başkanlığı ve açık kaynak savunma yayınları
• Anadolu Ajansı ve Daily Sabah haberleri (2022-2024)

İlgili İçerikler