MURAD 100-A vs AN/APG-83 SABR: F-16’nın İki AESA Burun Radarı

Kısa cevap: MURAD 100-A ve AN/APG-83 SABR aynı sınıftadır: F-16 burnuna sığan, hava-hava ve hava-yer görevlerini eşzamanlı yürüten AESA (aktif elektronik taramalı dizi) atış kontrol radarları. APG-83 (Northrop Grumman) 1.000’den fazla teslimat ve dokuz kullanıcı ülkeyle sektörün en yaygın F-16 AESA’sıdır; MURAD 100-A (ASELSAN) çipten sisteme yerli, GaN güç yükselteçli ve 15 Şubat 2024’te F-16 ÖZGÜR ile ilk uçuşunu yapmış yeni bir radardır. Türk Hava Kuvvetleri iki radara da sahip olacak: Block 30 F-16’lar ÖZGÜR kapsamında MURAD alırken, yeni F-16 Block 70’ler APG-83 ile teslim edilecek. Menzil verisi iki taraf için de kamuya açık değildir.

İki sistem hangi sınıfta?

Her iki radar da “F-16 sınıfı burun radarı” olarak tanımlanabilir: mekanik taramalı APG-68’in yerine, uçağın burun konisine ve mevcut güç-soğutma altyapısına sığacak şekilde tasarlanmış AESA radarlardır. AESA, yüzlerce bağımsız alıcı-verici (T/R) modülüyle hüzmeyi anten hareket etmeden elektronik olarak yönlendirir; aynı anda birden fazla görevi (hava hedefi takibi, yer haritalama, füze güdümü) yürütür. Bu mimari için AESA radar nedir rehberi temel kavramları açıklar.

APG-83, Northrop Grumman’ın F-22 (APG-77) ve F-35 (APG-81) radarlarından ölçeklenmiş tasarımıdır; adı “Scalable Agile Beam Radar” bu ölçeklenebilirliğe işaret eder. MURAD 100-A ise ASELSAN’ın hem savaş uçağına hem de İHA’ya takılabilen çok fonksiyonlu AESA ailesinin ilk üyesidir. İki radar aynı görev tanımına, aynı platforma ve benzer mod setine sahip olduğu için karşılaştırma zorlama değildir; ancak sayısal karşılaştırma için gerekli veriler (T/R modül sayısı, menzil, tepe gücü) iki üretici tarafından da kamuya açıklanmadığından bu sayfa mimari ve program düzeyinde kalır.

ASELSAN MURAD 100-A AESA atış kontrol radarı — MURAD 100-A: çipten sisteme yerli, GaN güç yükselteçli çok fonksiyonlu AESA burun radarı.

Yan yana teknik tablo

Özellik	MURAD 100-A	AN/APG-83 SABR
Üretici	ASELSAN (Türkiye)	Northrop Grumman (ABD)
Sınıf	AESA çok fonksiyonlu atış kontrol radarı (burun)	AESA çok fonksiyonlu atış kontrol radarı (burun)
Yarı iletken	GaN güç yükselteç (ASELSAN broşürü)	Üretici sayfasında belirtilmiyor
Hüzme yönlendirme	Yanca ve yükselişte elektronik; sayısal hüzme oluşturma	Elektronik (agile beam)
Frekans bandı	Geniş bant (ASELSAN); bant adı açıklanmadı	Kamuya açık değil
Menzil	Kamuya açık değil	Kamuya açık resmî değer yok
T/R modül sayısı	Kamuya açık değil	Kamuya açık resmî değer yok
Hava-hava modları	Füze güdüm (BVR), tüm açılardan arama, yüksek açıdan arama, çoklu ve çevik hedef izleme, hava durumu	Çoklu hedef tespit-izleme-teşhis; BVR füze desteği
Hava-yer modları	Strip map / spotlight SAR, GMTI, GMTT, GMSTT, yer haritalama, sabit hedef izleme, hava-yer mesafe	Yüksek çözünürlüklü SAR haritalama, hareketli hedef izleme, arazi haritalama
Elektronik harp	Elektronik karşı tedbir işlevleri (AA/ASELSAN açıklaması)	IVEWS elektronik harp süitiyle entegre çalışma
Kademeli performans azalması	Evet (modül arızasında çalışmaya devam)	AESA mimarisinin doğal özelliği
Platformlar	F-16 ÖZGÜR, AKINCI, KIZILELMA (uçtu); ANKA-3, HÜRJET, KAAN (planlı)	F-16 (tüm bloklar); B-1B için türev geliştirildi
İlk uçuş / hizmet	15 Şubat 2024, F-16 ÖZGÜR	2013’te F-16 modernizasyonu için seçildi; ANG F-16’larda FOC
Teyitli kullanıcılar	Türk Hava Kuvvetleri (ÖZGÜR programı)	9 ülke; ABD, Tayvan ilk kullanıcılar; Türkiye Block 70 ile
Teslimat	Seri üretim başlangıcı	1.000+ radar (Mayıs 2026)

Sensör ve menzil

Menzil, AESA radar tartışmalarında en çok sorulan ve en az açıklanan veridir. ASELSAN, MURAD 100-A broşüründe menzil rakamı vermez; Northrop Grumman da APG-83 ürün sayfasında vermez. Basında dolaşan kilometre değerleri üretici kaynaklı değildir ve bu sayfada kullanılmamıştır. Menzil; anten açıklığı, T/R modül sayısı, tepe gücü, hedef radar kesit alanı ve dalga biçimi tasarımıyla belirlenir; bunların hiçbiri iki taraf için kamuya açık değildir.

Kamuya açık olan mimari farklar şunlardır. MURAD 100-A, GaN (galyum nitrür) güç yükselteç kullanır; GaN, GaAs’a göre daha yüksek güç yoğunluğu ve verim sunar ve ASELSAN çipi de yurt içinde geliştirdiğini açıklar. Broşür ayrıca “sayısal hüzme oluşturma” ve “geniş frekans bandı” ifadelerini kullanır; geniş bant, düşman elektronik harp sistemlerinin radarı tespit ve karıştırmasını zorlaştırır. APG-83 tarafında Northrop Grumman yarı iletken teknolojisini belirtmez; öne çıkardığı özellikler F-35 radarıyla ortak yazılım-donanım mirası, “aynı anda birden çok mod” çalıştırma ve IVEWS elektronik harp süitiyle bütünleşik tehdit yönetimidir. Bu miras, APG-83’ün olgunluk avantajının kaynağıdır: yazılım hataları yıllar içinde ayıklanmış, mod kütüphanesi muharebe verisiyle beslenmiştir.

Mühimmat ve ateş gücü

Radar mühimmat taşımaz; “ateş gücü” burada hangi mühimmatı güdebildiğidir. İki radar da BVR (görüş ötesi) hava-hava füzelerine orta safha güdüm verir ve hassas hava-yer mühimmatı için SAR (Synthetic Aperture Radar, sentetik açıklıklı radar) haritasından koordinat üretir. APG-83’ün avantajı AIM-120 AMRAAM ve JDAM ailesiyle onlarca yıllık doğrulanmış uyumdur. MURAD 100-A’nın avantajı yerli mühimmat döngüsüdür: GÖKDOĞAN (BVR) ve BOZDOĞAN (WVR) hava-hava füzelerinin, HGK/LGK kitli bombaların radar-füze arayüzü ASELSAN, ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE arasında dış onay gerektirmeden geliştirilir. AA’ya göre MURAD ile ilk hava-hava angajman testi başarıyla icra edildi; bu, yerli radar ile yerli füze zincirinin kapandığını gösterir.

Türk Hava Kuvvetleri F-16C Block 50 — Türk F-16 filosu iki yol izliyor: Block 30’lar ÖZGÜR ile MURAD alırken, yeni Block 70’ler APG-83 ile geliyor.

Platform ve entegrasyon

APG-83’ün entegrasyon avantajı “drop-in” tasarımıdır: F-16’nın mevcut güç, soğutma ve yapısal arayüzlerine uyar; Hava Ulusal Muhafızları’nın F-16’larına saha ekipleri tarafından takıldı ve tam operasyonel yeteneğe ulaştı. Lockheed Martin’in F-16V/Block 70 paketinin standart radarı olması, her yeni Block 70 müşterisinin otomatik olarak APG-83 kullanıcısı olması demektir. B-1B için geliştirilen türev, tasarımın ölçeklenebilirliğini gösterir.

MURAD 100-A’nın entegrasyon hikâyesi ÖZGÜR programıyla iç içedir. ÖZGÜR, Block 30 F-16’ların görev bilgisayarı, aviyonik ve kokpitinin yerli sistemlerle yenilenmesidir; MURAD bu yerli görev bilgisayarıyla birlikte 15 Şubat 2024’te uçtu. Aynı radar Bayraktar AKINCI ve KIZILELMA’da da uçtu; bu, tek bir radar ailesinin hem insanlı savaş uçağını hem de muharip İHA’yı donatabildiğini gösteren, APG-83’te karşılığı olmayan bir kullanım genişliğidir. KAAN için MURAD ailesinin daha büyük bir türevi planlanmaktadır; KAAN-F-35 karşılaştırması bu bağlamı ele alır.

Kullanıcılar

APG-83: Northrop Grumman’a göre dokuz ülke; ABD Hava Kuvvetleri ve Hava Ulusal Muhafızları ile Tayvan (F-16V modernizasyonu, ilk müşteri) başta gelir. Mayıs 2026’da 1.000’inci radar teslim edildi. Türkiye, ABD ile 40 adet F-16 Block 70 tedariki için mutabakat mektubunu imzaladı; bu uçaklar APG-83 ile gelecektir. 79 mevcut uçak için Block 70 modernizasyon kiti kalemi ise Türkiye’nin yerli modernizasyona yönelmesiyle paketten çıkarıldı.

MURAD 100-A: Türk Hava Kuvvetleri, ÖZGÜR programı kapsamında. AA’ya göre ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol yerli geliştirmenin “tüm bilgi ve teknolojinin üretilip kontrol edilebilmesi” anlamına geldiğini vurguladı. İhracat kullanıcısı henüz yoktur; sergi ve görüşmeler kullanıcı sayılmaz.

Fiyat ve tedarik

Kamuya açık standart birim fiyat bulunmuyor. APG-83 için ABD FMS bildirimleri radarı uçak, mühimmat ve destek paketiyle birlikte fiyatlandırır; Singapur’un 70 radar içeren modernizasyon paketi gibi rakamlar birim fiyata bölünemez. Tedarik açısından temel fark yine ihracat rejimidir: APG-83 ITAR kapsamındadır, satışlar Kongre onayına tabidir ve yazılım kaynak kodu müşteriye verilmez. MURAD’da kaynak kod, tehdit kütüphanesi ve mod geliştirme ASELSAN’dadır; AA analizinin vurguladığı “standartlaştırılmış tehdit kütüphanesi” avantajı budur. Karşılığında APG-83, ABD’nin küresel F-16 lojistik ağının parçasıdır ve yedek parça, eğitim ve yazılım güncellemesi bu ağdan gelir.

Hangi durumda hangisi?

Yeni F-16 Block 70 tedariki: APG-83. Paketin standart radarıdır; ayrı seçim yapılmaz.
Mevcut F-16 Block 30 modernizasyonu, yerli aviyonikle: MURAD 100-A (ÖZGÜR). Görev bilgisayarı ve radar aynı ekosistemden gelir.
Muharip İHA (AKINCI, KIZILELMA) için burun radarı: MURAD 100-A; APG-83’ün İHA uygulaması yoktur.
Yerli füze (GÖKDOĞAN/BOZDOĞAN) ile tam entegrasyon, tehdit kütüphanesi kontrolü: MURAD.
Olgun yazılım, muharebe verisiyle beslenmiş mod kütüphanesi, NATO ortak lojistiği: APG-83’ün on yılı aşkın saha avantajı.

Türk Hava Kuvvetleri’nin iki radarı aynı anda envantere alacak olması, iki yaklaşımın birbirini dışlamadığını gösterir: hazır ve olgun ürün yeni uçakla gelirken, mevcut filo yerli radarla yenileniyor. AESA ile PESA arasındaki farkı ve ASELSAN’ın diğer radarlarını AESA-PESA farkı ve Türk radar sistemleri listesi rehberlerinde bulabilirsiniz.

MURAD AESA ile ilgili son haberler

Envanter Medya’daki güncel MURAD AESA haberlerine gidin →

Sıkça Sorulan Sorular

MURAD mı APG-83 mü daha iyi?

İkisi de F-16 burnuna sığan AESA atış kontrol radarıdır. APG-83 1.000’den fazla teslimat ve dokuz ülkeyle olgun bir üründür; MURAD 100-A ise çipten sisteme yerli, GaN güç yükselteçli ve F-16 ÖZGÜR, AKINCI ve KIZILELMA’da uçmuş yeni bir radardır. Menzil ve T/R modül sayısı gibi kritik veriler iki üretici tarafından da resmî olarak açıklanmadığı için sayısal üstünlük iddiası kurulamaz.

MURAD 100-A menzili ne kadar?

ASELSAN, MURAD 100-A için menzil değeri açıklamıyor. Broşür geniş frekans bandı, GaN güç yükselteç ve sayısal hüzme oluşturma gibi mimari özellikleri listeler; menzil kamuya açık değildir.

APG-83 hangi ülkelerde kullanılıyor?

Northrop Grumman’a göre dokuz ülke; ABD Hava Kuvvetleri ve Hava Ulusal Muhafızları ile Tayvan ilk kullanıcılardır. Türkiye’nin sipariş ettiği F-16 Block 70 uçakları da APG-83 ile gelecektir.

MURAD hangi uçaklarda kullanılacak?

F-16 ÖZGÜR (Block 30 modernizasyonu), Bayraktar AKINCI ve KIZILELMA’da uçuşlar tamamlandı; ANKA-3, HÜRJET ve KAAN için entegrasyon planlanıyor.

MURAD GaN mi?

Evet. ASELSAN broşürü GaN (galyum nitrür) güç yükselteç kullanıldığını belirtir. APG-83 için Northrop Grumman ürün sayfasında yarı iletken teknolojisi belirtilmez.

MURAD fiyatı ne kadar?

Kamuya açık standart birim fiyat bulunmuyor. APG-83 için ABD FMS bildirimleri radarı uçak ve destek paketiyle birlikte fiyatlandırır; birim fiyat olarak okunmamalıdır.