NATO’nun Letonya’daki DiBaX 2026 Tatbikatı: 5G, Karşı-Drone ve Yapay Zekâ Hedefleme Tek Ağda Sınandı
NATO’nun Müttefik Dönüşüm Komutanlığı (ACT) öncülüğünde Letonya’da yürütülen DiBaX 2026 deneyleri, 19-30 Ekim tarihleri arasında 5G haberleşme altyapısını, çok katmanlı drone savunmasını ve yapay zekâ destekli hedefleme sürecini tek bir dijital omurgada test etti. Deneylerin final gösterimi 30 Ekim’de gerçekleşti; esas faaliyetler Ādaži Askeri Eğitim Alanı’nda yürütülürken bazı testler Sēlija atış sahasından canlı yayınlandı.
Letonya Savunma Bakanlığı ve Letonya Silahlı Kuvvetleri’nin ev sahipliğindeki deneylere Letonya, Litvanya, Almanya, ABD, Kanada ve Finlandiya’nın yanı sıra çeşitli NATO birimleri ve sanayi temsilcileri katıldı. Letonyalı şirket LMT Defence, 60’tan fazla şirket ve kurumu koordine ederek teknoloji entegratörü rolünü üstlendi; Nokia, Ericsson ve Thales de sahada yer alan isimler arasındaydı. NATO İletişim ve Bilgi Ajansı (NCIA) ise Spectrum Broker adlı spektrum yönetim aracını tanıttı.
Dijital omurga: 5G ve dirençli haberleşme
Testlerin ilk ayağı, ev sahibi ülkenin mobil altyapısı üzerinde güvenli komuta-kontrol ve veri aktarımı için özel bir 5G dilimi oluşturan “network slicing” uygulamasına odaklandı. Dirençlilik, radyo frekansı değişimi, uydu bağlantıları, doğrudan 5G cihaz bağlantısı ve troposcatter bağlantıları arasında geçiş yapılarak sınandı. Ayrıca 5G altyapısı üzerinden pasif nesne tespiti — özellikle yoğun kentsel alanlarda — ile elektro-optik, kızılötesi ve radar sensörlerinin birleştirilmesi test edildi.
Katmanlı karşı-drone mimarisi: LCI-X
İkinci ayak, LCI-X (Layered Counter-UAS Initiative) adı verilen katmanlı karşı-İHA mimarisiydi. Amaç, farklı kaynaklardan gelen sensörleri, komuta-kontrol sistemlerini ve etkisiz hale getirme araçlarını tek bir savunma mimarisinde birleştirmekti. Ağa bağlı bir .50 kalibre silah sistemi bir drone’u önlemeye çalıştı ancak beklenen sonucu vermedi. Sēlija’daki testlerde otomatik yaklaşma kabiliyetine sahip bir önleyici drone görüntülendi; bir patlama gözlemlendi ve sunucu, etkisiz hale getirmenin büyük olasılıkla başarılı olduğunu düşündüğünü belirtti, ancak teknik bir doğrulama verilmedi. Elle yönlendirilen FPV drone’lar da gösterime dâhil edildi. Ayrı bir elektronik harp simülasyonu, fiziksel imha veya mühimmat kullanmadan sinyal karıştırma yoluyla drone’ların görevini tamamlamasının nasıl engellenebileceğini gösterdi. Spectrum Broker aracı, elektromanyetik spektrumu koordine ederek öncelikli haberleşmeyi parazitlenmeye karşı korumak için sunuldu. Bir insansız kara aracı (UGV) ise mühimmat ikmali senaryosunda konum, görüntü ve görev bilgilerini dijital altyapı üzerinden ilettiği bir gösterim yaptı.
Yapay zekâ destekli hedefleme: NGT
Üçüncü bileşen, Next Generation Targeting (NGT) adı verilen ve hedef bilgisinin paylaşımını hızlandırmayı, komuta kademeleri arasındaki kararları eşgüdümlemeyi amaçlayan yapay zekâ destekli süreçti. Senaryoda ulusal bir sistem hedef verisini NATO’ya iletti, Maven platformu hedef geliştirme sürecine destek verdi ve ilgili komuta kademesi onayladıktan sonra veri ulusal sisteme geri döndü. Yapay zekâ ajanları, farklı ülkelerin ve ittifak üyelerinin sistemlerini manuel veri aktarımına gerek kalmadan birbiriyle uyumlu hâle getirdi. Organizatörler, bu sürecin tamamının beş dakika sürdüğünü açıkladı. Simüle edilmiş bir saldırı dizisinde saldırı emri 11.12’de iletildi; organizatörler sonrasında olası bir parazitlenme yaşandığını ve hedefin vurulup vurulmadığının teyit edilemediğini belirtti.
“Her şey çalışmıyor, zaten burada olma sebebimiz bu”
Final gösterimi, NATO’nun doğu kanadında kurgusal bir çatışmayı, düşman işgalini ve simüle edilmiş 5. Madde tetiklenmesini konu alan bir senaryo üzerine kuruldu. Organizatörler, gözlemlenebilirliği artırmak için irtifa, saldırı profili ve zamanlama gibi bazı koşulların ayarlandığını belirtti. Kullanım senaryoları arasında kolektif savunma eşiğinin altında kalan durumlar — drone ihlalleri ve Baltık Denizi’nde denizaltı kablolarına yönelik olaylar — da yer aldı.
Bir NATO yetkilisi, silah sisteminin önceki günlerde daha iyi performans gösterdiğini belirterek şunları söyledi: “Her şey çalışmıyor ve zaten burada olma sebebimiz bu: neyin çalıştığını, neyin geliştirilmesi gerektiğini bulmak.” Yapay zekâ destekli hedefleme sürecini anlatan bir başka NATO sunucusu ise “Bu sürecin tamamı beş dakika sürdü” dedi. LMT yönetim kurulu üyesi ve başkan yardımcısı Ingmārs Pūķis, şirketin rolünü, parazitlenme veya kesinti altında bile farklı teknolojilerin birbiriyle iletişim kurabilmesini sağlamak olarak özetledi.
NATO’nun doğu kanadı için anlamı
DiBaX 2026, NATO’nun 5G, sensör füzyonu, katmanlı karşı-drone savunması ve yapay zekâ destekli hedeflemeyi tek bir operasyonel çerçevede birleştirme çabasının somut bir göstergesi. Organizatörlerin kendi ifadesiyle amaç yalnızca teknolojiyi sergilemek değil, hangi sistemlerin çalıştığını, hangilerinin geliştirilmesi gerektiğini ve bunların askerî kabiliyetlere nasıl entegre edilebileceğini belirlemek. Baltık bölgesindeki bu tür deneyler, ittifakın doğu kanadındaki üye ülkeler için doğrudan önem taşıyor; test edilen karşı-drone ve dirençli haberleşme kabiliyetleri, NATO’nun tüm coğrafyasında — Karadeniz dâhil — karşılaşılan tehdit tipleriyle büyük ölçüde örtüşüyor.
Kaynaklar
- Infodefensa, “La OTAN conecta redes 5G, sensores y sistemas antidrones durante las pruebas de DiBaX 2026 en Letonia”, 31 Ekim 2026 — haber linki (haberin olgusal temeli, alıntılar ve teknik detaylar bu kaynaktan derlenmiştir).
