Bayraktar AKINCI Fiyatı Ne Kadar? Suudi Sözleşmesi Ne Anlatıyor?

AKINCI, Türk savunma sanayiinin ihracat hikâyesinde bir eşik. Bayraktar TB2 taktik seviyede bir ürün olarak dünyaya açılmıştı; AKINCI ise savaş uçağı mühimmatı taşıyabilen, uydu bağıyla kıtalar arası görev yapabilen bir sınıfa geçti. Sözleşme büyüklükleri de bu sıçramayı yansıtıyor.

Ama "AKINCI kaç para" sorusuna verilecek dürüst cevap kısa: açıklanmadı. Bu yazıda bilinen sözleşmelerden ne çıkarılabileceğini, neyin çıkarılamayacağını ve bu sınıftaki bir sistemin maliyetini belirleyen kalemleri ele alıyoruz.

Neden Birim Fiyat Yayımlanmıyor?

Üç sebep var. Birincisi Baykar’ın halka açık olmaması: ürün bazında gelir tablosu yayımlama yükümlülüğü bulunmuyor. İkincisi savunma ihracatının doğası: sözleşmeler devletten devlete görüşmelerle kuruluyor ve fiyat, pakete göre değişiyor. Üçüncüsü ise alıcı ülkelerin tercihi — çoğu ülke tedarik bedelini kalem kalem açıklamıyor.

Bu üçü bir araya gelince ortaya şu tablo çıkıyor: bilinen tek şey toplam sözleşme büyüklükleri; bilinmeyen ise o toplamın içindeki dağılım.

Bir sözleşme tutarını uçak sayısına bölmek, bu tablodaki bütün satırları uçakların üzerine yıkmak demektir.

Suudi Arabistan Sözleşmesi: Ne Biliniyor, Ne Bilinmiyor?

Temmuz 2023’te Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı ile Baykar arasında imzalanan sözleşme, Türkiye’nin tek kalemde en büyük savunma ve havacılık ihracatı olarak duyuruldu. Baykar’ın açıklamalarında sözleşmenin eğitim, teknik destek ve lojistik hizmetleri kapsadığı; ayrıca teknoloji transferi ve ortak üretim konusunda iş birliği öngörüldüğü belirtildi. Sonraki dönemde AKINCI üretim tesislerinin Suudi Arabistan’da kurulmakta olduğu açıklandı.

Peki tutar? Sözleşme bedeli taraflarca resmî olarak yayımlanmadı; basında yer alan ve yaygın kabul gören rakam 3 milyar dolar düzeyinde. Tedarik edilecek hava aracı sayısı için de 60 adet ifadesi dolaştı; ancak bu sayı resmî bir açıklamaya dayanmıyor.

AKINCI Neden TB2’den Bambaşka Bir Sınıfta?

Maliyet farkını anlamak için iki platformun ölçeğine bakmak yeterli. Baykar’ın yayımladığı verilere göre AKINCI 6.000 kg azami kalkış ağırlığına ve 1.500 kg faydalı yük kapasitesine sahip; 40.000 ft servis tavanında 24 saatin üzerinde havada kalabiliyor ve uydu üzerinden görüş ötesi görev yapıyor.

TB2 ise çok daha küçük bir platform ve uydu bağı taşımıyor; görev yarıçapı yer istasyonuyla arasındaki görüş hattıyla sınırlı. Bu, TB2’nin maliyet avantajının kaynağı — ama aynı zamanda AKINCI’nın neden farklı bir fiyat kategorisinde olduğunun da cevabı.

Somut fark şurada: AKINCI, savaş uçaklarının taşıdığı sınıftan mühimmat kullanabiliyor. Seyir füzesinden güdüm kitli bombalara, akıllı mikro mühimmattan havadan havaya füze denemelerine kadar geniş bir entegrasyon yelpazesi var. Bir platformun mühimmat yelpazesi genişledikçe, hem kendi maliyeti hem de onu kullanılabilir kılan paketin maliyeti büyüyor.

Türkiye Kendi AKINCI’sına Ne Ödüyor?

Açıklanmadı. Türk Silahlı Kuvvetleri envanterindeki AKINCI’ların tedarik bedelleri kamuya açık değil ve Savunma Sanayii Başkanlığı sözleşme bedellerini ürün bazında yayımlamıyor.

İhracat sözleşmelerinden yurt içi tedarik fiyatı tahmin etmek de yanıltıcı olur: ihracat paketleri eğitim, lojistik, altyapı ve bazen üretim tesisi kurulumunu da içerirken, yurt içi tedarik mevcut altyapı üzerine kurulur ve bu kalemlerin çoğunu barındırmaz.

Uçuş Saati Maliyeti: Açıklanmadı

Bir insansız hava aracının ömür boyu maliyetinin büyük bölümü uçuş saatlerinde ortaya çıkar. AKINCI için ne Baykar ne de Millî Savunma Bakanlığı uçuş saati başına maliyet açıklamıştır.

Bilinen, yapısal olan: AKINCI çift motorlu ve TB2’ye göre belirgin şekilde büyük bir platform; uydu bağı kullanıyor ve daha karmaşık görev yükleri taşıyor. Bu üç unsur, uçuş saati maliyetini TB2 sınıfının üzerine taşıyan etkenler. Buna karşılık pilotlu bir muharip uçakla karşılaştırıldığında hâlâ belirgin bir maliyet avantajı söz konusu — yoğun operasyon temposunda tercih edilmesinin sebebi de bu.

Sonuç: Rakam Değil, Yapı

AKINCI’nın fiyatına dair veriye dayalı tek cümle şu: açıklanmadı. Ama bilinen sözleşmelerin yapısı bir şey anlatıyor.

Suudi Arabistan anlaşmasının teknoloji transferi ve ortak üretim bileşenleri içermesi, bu sınıftaki satışların artık yalnızca ürün satışı olmadığını gösteriyor. Alıcı ülke uçak değil, bir sanayi ilişkisi satın alıyor: montaj hattı, eğitim zinciri, bakım altyapısı ve uzun vadeli bir tedarik ortaklığı. Sözleşme bedellerinin bu kadar büyük olmasının sebebi de budur.

Bu yüzden AKINCI’nın maliyetini anlamak isteyen için doğru soru "bir uçak kaç para" değil, "bu sözleşme kaç yıllık bir ilişki kuruyor" olmalı.

Sık Sorulan Sorular