Envanter Medya Savunma Fiyat Rehberi, savunma sistemlerinin maliyetini tek bir rakama indirgemeden açıklar: fabrika çıkış bedeli, tedarik paketi, program birim maliyeti ve ömür boyu işletme gideri ayrı ayrı, kaynağı ve yılıyla birlikte verilir.
Savunma sistemlerinin fiyatı, kamuoyunda en çok yanlış aktarılan veridir. Bunun sebebi kötü niyet değil, kalemlerin karışmasıdır: fabrika çıkış bedeli, tedarik paketi, Ar-Ge dâhil program maliyeti ve ömür boyu işletme gideri bambaşka rakamlardır.
Envanter Medya Fiyat Rehberi, her sistem için bu kalemleri ayırır, rakamın hangi yıla ve hangi kaynağa ait olduğunu belirtir. Açıklanmamış fiyatlar için tahmin üretilmez; neden kesin rakam verilemediği anlatılır.
Fiyat ve Maliyet Dosyaları
Fiyat Haberlerini Okurken Dikkat Edilecek Dört Kural
Kaçınılması gereken hatalar
- Sözleşme bedelini adede bölmeyin: paketin içinde eğitim, yedek parça, mühimmat ve altyapı olabilir.
- Yılı sorun: 2016 fiyatı ile 2026 fiyatı aynı uçak için farklıdır.
- Varyantı sorun: aynı ailenin iki modeli arasında ciddi fark olabilir.
- İşletmeyi unutmayın: çoğu sistemde asıl büyük kalem satın alma değil, on yıllara yayılan idamedir.
| Kalem | Ne içerir | Neden karıştırılır |
|---|---|---|
| Flyaway cost | Yalnızca platformun kendisi | En düşük rakam olduğu için pazarlamada tercih edilir |
| Tedarik paketi | Eğitim, yedek, altyapı, lojistik | Ülke açıklamalarında toplam bedel olarak verilir |
| Program birim maliyeti | Ar-Ge dâhil toplamın adede bölümü | En yüksek rakamdır; eleştirilerde kullanılır |
| Ömür boyu maliyet | Yakıt, bakım, personel, modernizasyon | Haberlerde çoğu zaman hiç yer almaz |
Sık Sorulan Sorular
Neden tek bir fiyat verilmiyor?
Çünkü tek bir fiyat yok. Aynı sistem için fabrika çıkış bedeli, tedarik paketi ve ömür boyu maliyet farklı rakamlardır. Rehberde bu kalemler ayrı ayrı gösterilir.
Türk sistemlerinin fiyatı neden çoğu zaman yazmıyor?
Türkiye’de çoğu sistemin kamuya açıklanmış liste fiyatı bulunmuyor. Bu durumda tahmin üretilmez; ihracat sözleşmelerinden ne çıkarılabileceği ve neyin çıkarılamayacağı anlatılır.
Rakamlar hangi kaynaklara dayanıyor?
ABD tarafında Pentagon bütçe belgeleri, GAO, CRS ve DSCA bildirimleri; Avrupa’da resmî tedarik açıklamaları ve parlamento kayıtları; ayrıca üretici yatırımcı raporları.
