Savunma Ansiklopedisi Türk Savunma Sanayii Haberleri TUSAŞ

GÖKBEY TS1400 Motoru ve Yerlilik Oranı: Yerli Kalbe Geçiş

GÖKBEY (T625) genel maksat helikopterinin en kritik stratejik başlığı, kalbindeki motordur. Bugün seri üretim GÖKBEY’ler yabancı LHTEC CTS800-4AT turboşaftlarla uçarken, Türkiye’nin hedefi platformu tamamen yerli TEI TS1400 motoruna taşımaktır. Bu geçiş, yalnızca teknik bir yükseltme değil; tedarik güvenliği ve ihracat serbestisi açısından da belirleyici bir eşiktir.

TS1400 nedir?

TS1400, TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) tarafından geliştirilen, Türkiye’nin ilk özgün helikopter turboşaft motorudur. Proje 7 Mart 2017’de başlatılmış, motor 11 Aralık 2020’de kamuoyuna tanıtılmıştır. GÖKBEY, 19 Nisan 2023’te TS1400 ile ilk uçuşunu gerçekleştirerek “yerli gövde + yerli motor” hedefine doğru en somut adımı atmıştır.

TS1400 teknik özellikleri

Özellik	Değer
Tip	Turboşaft (helikopter motoru)
Kalkış gücü	1.400 shp
Azami sürekli güç	1.500 shp (1.100 kW)
Tek motor arızası (OEI)	1.740 shp / 30 sn · 1.660 shp / 120 sn
Kompresör	İki kademeli santrifüj
Türbin	İki kademeli
Basınç oranı	12:1
Türbin giriş sıcaklığı	1.400 °C
Kontrol	FADEC (tam yetkili sayısal motor kontrolü)
Üretici	TEI (TUSAŞ Motor Sanayii)

CTS800 ile TS1400 farkı

Mevcut seri üretimde her GÖKBEY, iki adet CTS800-4AT motor taşır (her biri ~1.373 shp). Bu motor, ABD-İngiltere ortaklığı LHTEC (Honeywell–Rolls-Royce) tarafından üretilir; dolayısıyla ihracat ve tedarik açısından üçüncü taraf iznine tabidir. TS1400 ise yerli olduğundan bu bağımlılığı ortadan kaldırır.

Ölçüt	CTS800-4AT	TEI TS1400
Menşe	LHTEC (ABD/İngiltere)	Yerli (TEI)
Kalkış gücü	~1.373 shp	1.400 shp
Azami sürekli	—	1.500 shp
Tedarik/ihracat	Yabancı izne tabi	Bağımsız
Rol	Mevcut standart	Hedeflenen standart

Yerlilik oranına etkisi

GÖKBEY (T625) Teknofest'te. — GÖKBEY (T625) Teknofest’te.

Bir savunma platformunda “yerlilik oranı”, en çok motor kaleminde düşer; çünkü turboşaft motor teknolojisi dünyada yalnızca birkaç ülkenin elindedir. TS1400’ün entegrasyonu, GÖKBEY’in yerlilik oranını en kritik alt sistemde yukarı çeker ve platformu ihracatta üçüncü taraf vetosundan kurtarır. Bu, Türkiye’nin helikopter ihracatı hedefleri için stratejik bir kaldıraçtır.

Seri üretim takvimi

IDEF 2025’te (24 Temmuz 2025) verilen 57 adetlik yeni GÖKBEY paketinin, 2028’den itibaren yerli TS1400 motoruyla teslim edilmesi planlanmaktadır. Böylece TS1400, prototip ve test aşamasından seri teslimat standardına geçecektir.

Neden önemli?

Yerli motor, “yaptırıma dayanıklı tedarik zinciri” demektir. Motorun yerlileşmesiyle GÖKBEY; hem Türk Silahlı Kuvvetleri için kesintisiz idame, hem de dost ve müttefik ülkelere ihracatta serbest hareket alanı kazanır. TS1400 ayrıca ATAK-2 gibi diğer platformlar için de yerli motor ailesinin temelini güçlendirir.