Dünyanın En Büyük Sonar Üreticileri

Dünyanın en büyük sonar üreticileri sıralaması, savunma sanayiinin görünmeyen ve duyulmayan cephesine bakıyor. Denizin altında radar çalışmaz; elektromanyetik dalga suda birkaç metrede söner. Geriye tek bir duyu kalır: ses. Bu yüzden denizaltı avı, mayın temizleme, liman güvenliği ve sualtı haritalama, hepsi tek bir teknoloji ailesine dayanıyor — akustik. Ve bu alanda üstünlük, gemiden değil, gemiye takılan dizinin hassasiyetinden ve arkasındaki sinyal işleme yazılımından geliyor. Envanter Medya, taktik telsiz üreticileri dosyasının ardından serinin bu halkasında sonar ve sualtı akustik sistem üreticilerini kurulu taban, ihracat, sensör derinliği ve segment kapsaması ölçütleriyle karşılaştırdı.

Araştırma bir bakışta

“En büyük” hangi ölçüte göre?

Sonar tek bir ürün değil, birbirine benzemeyen yedi ayrı ürün ailesinin ortak adı. Karinaya monte sonar geminin gövdesine gömülüdür ve sürekli dinler. Değişken derinlikli çekili dizi (VDS/TAS) gemiden kilometrelerce arkaya bırakılır ve deniz suyundaki sıcaklık katmanlarının altına inerek karina sonarının göremediği hedefi bulur. Daldırma sonarı helikopterden suya sarkıtılır. Sonobuoy uçaktan atılan tek kullanımlık dinleme şamandırasıdır. Mayın avlama sonarı yüksek frekansta görüntü üretir. Denizaltı sonar süiti baş dizisi, yan dizi ve çekili diziyi birleştirir. Sentetik açıklıklı sonar ise insansız sualtı araçlarına takılıp santimetre çözünürlüklü deniz tabanı görüntüsü çıkarır. Hiçbir şirket yedisinde birden lider değil; bu yüzden bu dosya “en büyük” sorusunu segment segment ele aldı.

Çekili dizide: Thales ve CAPTAS ailesi

Değişken derinlikli sonar segmentinde açık ara önde olan isim Thales. Şirketin CAPTAS ailesinden 100’den fazla sistem siparişlenmiş ya da hizmete girmiş durumda — bu, tek bir ürün ailesi için sektörde ulaşılmış en geniş kurulu tabanlardan biri. 2025-26 dönemi ailenin en dikkat çekici iki hamlesine sahne oldu. Birincisi: Thales, ABD Donanması için ilk CAPTAS-4 sonarını teslim etti; Avrupa menşeli bir çekili dizinin ABD envanterine girmesi, bu segmentte alışılmış akışın tersine döndüğü nadir örneklerden biri. İkincisi: İspanya Deniz Kuvvetleri’nin beş yeni çok görevli fırkateyni için Thales’in entegre sonar süiti seçildi; denizaltı savunma harbi yeteneği CAPTAS-4 Compact ile BlueMaster sonarına ve BlueScan dijital akustik sistemine dayanacak. Şirket ayrıca 2025 yıl sonu sonuçlarında, Amerika kıtasındaki bir donanmadan muhripler için CAPTAS ailesinin bir üyesi olan Sonar 2087 siparişi aldığını bildirdi.

Sonobuoy’da: ABD’nin tek kullanımlık kulakları

Denizaltı avının en az bilinen ama hacimce en büyük kalemi sonobuoy. Bir deniz karakol uçağı tek görevde onlarca şamandıra atar; bunların hiçbiri geri alınmaz. Bu, sürekli ve yüksek adetli bir üretim hattı gerektiriyor ve ABD pazarında bu iş uzun süredir tek bir ortak girişimde toplanmış durumda: Ultra ile Sparton’ın kurduğu ERAPSCO. Ortak girişim AN/SSQ-125 şamandıralarının üretimi için ABD Donanması’ndan 71,8 milyon dolarlık sözleşme aldı; üretim alt sözleşmeleri Ultra’ya 101,7 milyon, Sparton’a 102,9 milyon dolar olarak dağıtıldı. Ultra’nın sonobuoy birimi ayrıca ABD Donanması’na sonraki beş yıl boyunca yeni nesil şamandıra tedarik edecek çoklu tahsisli teslimat sözleşmesinde (MADOC) nitelikli tedarikçi olarak seçildi.

Denizaltı süitinde: Atlas Elektronik

Denizaltının kendi sonar süiti, sektörün en kapalı ve en uzmanlaşmış kolu. Burada Alman Atlas Elektronik — bugün TKMS bünyesinde — Alman, Portekiz ve başka donanmaların ana tedarikçisi konumunda. Şirket Hindistan Deniz Kuvvetleri için altı ACTAS sonar sistemi teslim edeceğini duyurdu ve Alman F126 fırkateynlerinin denizaltı savunma harbi donanımını sağlıyor. Bu iki örnek, şirketin hem denizaltı hem yüzey platformunda çalıştığını gösteriyor — sektörde bu ikisini birden yapabilen üretici sayısı sınırlı.

İnsansız araçta: Kongsberg ve sentetik açıklık

Sonarın en hızlı değişen kolu bu. Sentetik açıklıklı sonar (SAS), aracın kendi hareketini kullanarak fiziksel olarak sahip olmadığı kadar uzun bir dizi varmış gibi görüntü üretiyor; sonuç, deniz tabanının santimetre ölçeğinde haritası. Norveçli Kongsberg’in HISAS ailesi bu alanda dördüncü kuşağına ulaştı: 2026’da tanıtılan HISAS2020, 120-210 kHz bandında çalışıyor ve tek geçişte hem ultra yüksek çözünürlüklü görüntü hem de eşleşmiş derinlik haritası üretiyor. Daha önemlisi, sistem artık yalnızca şirketin kendi HUGIN insansız sualtı araçlarına değil, her platforma — insansız sualtı ve su üstü araçlarına, uzaktan kumandalı araçlara ve çekili sistemlere — takılabiliyor. Bu, mayın avlama ve deniz tabanı keşfinde maliyeti aşağı çeken bir dönüşüm.

Doğrulanmış üretici tablosu

Veri güvenilirlik notları. A: üretici ya da devlet kaynağının doğrudan açıkladığı, tarih ve rakam içeren veri. B: birden fazla açık kaynakta tutarlı biçimde geçen, ancak tek bir resmî rakamla sabitlenemeyen veri. D: şeffaflık yetersizliği nedeniyle doğrulanamayan veri. Veri tipleri: R raporlanan, T tebliğ/şirket beyanı, S sözleşme kaydı, D doğrulanamayan. DSH: denizaltı savunma harbi. MKH: mayın karşı harbi.

EM-GDPI: bileşik endeks nasıl kuruldu?

Bu dosyada da endeks sektöre uyarlandı ve uyarlama açıkça bildiriliyor. Gelir kriteri (15 puan) çıkarıldı, çünkü sonar cirosunu ayrı açıklayan şirket neredeyse yok; Thales, Lockheed Martin ve RTX gibi gruplarda bu kalem çok daha büyük iş birimlerinin içinde. Yerine “akustik sensör ve dizi üretim derinliği” (15 puan) eklendi: şirketin hidrofonu, dizi yapısını ve sinyal işleme çekirdeğini kendi üretip üretmediği. Sonarda gerçek ayrım burada — dışarıdan alınan bir diziyle kurulan sistem, sensörünü kendi tasarlayan sistemle aynı yerde durmuyor. Kalan kriterler: kurulu taban/üretim 25, ihracat 15, kullanıcı donanma sayısı 10, segment çeşitliliği 10, üretim kapasitesi 10, sipariş bakiyesi 5, teknoloji olgunluğu 5, büyüme 5.

Türkiye bu sıralamada nerede?

Türkiye bu dosyada iki ayrı şirketle temsil ediliyor ve bu, tek başına anlamlı bir gösterge: sualtı akustiği, bir ülkenin genellikle tek bir kurumda toplamak zorunda kaldığı kadar dar bir uzmanlık alanı. Türkiye’nin iki farklı merkezi var ve ikisi de farklı segmentlerde yoğunlaşmış.

Meteksan Savunma, karina ve denizaltı tarafında. Şirket 2009’da sualtı akustiğine yöneldi ve sistem seviyesinde yüklenici hâline geldi. YAKAMOS karinaya monte sonar sistemi MİLGEM korvetlerinde 2011’den beri kullanılıyor; yeni kuşak YAKAMOS 2020, orta frekanslı bir yüzey gemisi denizaltı savunma harbi ve engelden kaçınma sonarı olarak denizaltı, sualtı aracı, torpido ve mayın benzeri nesneleri otomatik tespit ve takip ediyor. Portföy yalnız yüzeyle sınırlı değil: denizaltılar için Yan Dizi Sonarı, AYPAS intersept pasif sonarı ve Akustik Vektör Sensörü de aynı çatı altında geliştiriliyor.

ASELSAN, karşı tedbir ve çekili sistem tarafında. Şirketin kamuya açık sualtı akustik portföyü altı ayrı ürün içeriyor: yüzey gemileri için HIZIR torpido karşı tedbir sistemi tehdit torpidosunu tespit edip sınıflandırıyor ve uygun karşı tedbir taktiğini öneriyor; HIZIR-LFAS düşük frekanslı, değişken derinlikli aktif ve pasif çekili dizi sonarı olarak uzun menzilli denizaltı avı için tasarlandı; SATS sualtı akustik tespit sistemi, ZOKA akustik torpido karşı tedbir karıştırıcı ve aldatıcıları, ASIST denizaltı intersept sonarı ve MATESS mayın tespit sonarı bu aileyi tamamlıyor.

İki şirket birlikte değerlendirildiğinde Türkiye, yedi segmentin beşinde doğrulanabilir ürüne sahip — karina sonarı, çekili aktif sonar, denizaltı süiti bileşenleri, mayın avlama ve torpido karşı tedbir. Bu, sonar üreten ülkelerin çoğunun ulaşamadığı bir genişlik.

Türkiye nerede geride?

Ürün genişliği tablosu güçlü; ancak sonar, kurulu tabanın ürün sayısından daha çok konuştuğu bir alan ve Türkiye’nin burada üç somut sınırı var.

Birincisi kurulu taban ölçeği. Thales’in CAPTAS ailesi 100’ün üzerinde sistemle onlarca donanmada hizmette; Türk sistemlerinin kurulu tabanı ağırlıklı olarak Türk Deniz Kuvvetleri’nde ve ihracat programlarında yoğunlaşmış durumda. Sonarda kurulu taban yalnız bir satış rakamı değil, aynı zamanda bir veri birikimi meselesi: her yeni deniz, her yeni tuzluluk ve sıcaklık profili, sinyal işleme algoritmasını eğiten bir veri kümesi anlamına geliyor. Onlarca donanmada yıllardır çalışan bir sistem, bu birikimde yapısal bir avantaja sahip.

İkincisi sonobuoy hattı. Denizaltı avının hacimce en büyük kalemi olan tek kullanımlık şamandıra üretimi, sürekli ve yüksek adetli bir seri üretim hattı ile uzun vadeli bir donanma sözleşmesi gerektiriyor. ABD’de bu iş tek bir ortak girişimde toplanmış ve yıllara yayılmış çerçeve sözleşmelerle besleniyor. Türkiye’nin bu segmentte karşılaştırılabilir ölçekte açıklanmış bir üretim programı bulunmuyor.

Üçüncüsü büyük derin deniz doğrulama altyapısı. Sonar, ancak gerçek derin deniz koşullarında doğrulanabilir; laboratuvar ve sığ su testleri yeterli olmuyor. Akdeniz Türkiye’ye derin su erişimi sağlıyor, ancak Atlantik ve Kuzey Kutbu gibi farklı akustik rejimlerde uzun süreli veri toplama imkânı, o denizlerde sürekli konuşlu donanmalarla çalışan üreticilerin elinde.

Pazar nereye gidiyor?

Sonar sistemleri pazarının 2030’da 6,15 milyar dolara ulaşması ve dönem boyunca yıllık ortalama yüzde 5,84 büyümesi öngörülüyor. Büyümeyi üç eğilim sürüklüyor: denizaltı filolarının dünya genelinde genişlemesi, deniz altı kritik altyapısının — enerji kabloları ve veri hatlarının — korunmasının yeni bir görev alanı hâline gelmesi ve insansız sualtı araçlarının yaygınlaşması. Bu üçüncüsü sektörün yapısını da değiştiriyor: sonar artık yalnızca bir savaş gemisine takılan sistem değil, düzinelerce küçük araca dağıtılabilen bir sensör ağı.

Araştırma nasıl hazırlandı?

Bu dosya, üreticilerin ve devlet kurumlarının kendi yayımladığı basın açıklamaları, ürün sayfaları ve program duyuruları taranarak hazırlandı. Her rakam, onu ilk açıklayan kaynağa kadar geri izlendi. Türkiye’ye ilişkin veriler yalnızca üreticilerin resmî ürün sayfalarından ve resmî kurum kaynaklarından alındı; ürün isimleri ve tanımları üreticinin kendi tanımıyla verildi. Pazar payı ve büyüklük rakamları bağımsız pazar araştırması şirketlerine ait olup tahmin niteliğindedir. Çin ve Rusya merkezli üreticiler doğrulanabilir üretim ve ihracat verisi yayımlamadıkları için D notu verilerek endeks dışında bırakıldı. Segment kapsaması sayımları editoryal bir değerlendirmedir ve üreticilerin açık kataloglarına dayanır; alt varyantlar ayrı sayılmamıştır.

Sık sorulan sorular

Dünyanın en büyük sonar üreticisi hangisi?

Bu dosyanın bileşik endeksinde birinci Thales. Ancak sonar tek bir ürün olmadığı için segment segment bakmak gerekir: çekili dizide Thales, sonobuoy’da Ultra Maritime ve L3Harris, denizaltı süitinde Atlas Elektronik, sentetik açıklıklı sonarda Kongsberg öne çıkıyor.

Neden denizin altında radar kullanılmıyor?

Elektromanyetik dalgalar deniz suyunda çok hızlı soğurulur; birkaç metrede pratik olarak yok olurlar. Ses dalgaları ise suda havadakinden çok daha uzağa gider. Bu yüzden sualtı tespitinde tek pratik yöntem akustiktir.

Çekili dizi sonar nedir, neden gerekli?

Gemiden kilometrelerce arkaya bırakılan, istenen derinliğe indirilebilen bir hidrofon dizisidir. Deniz suyundaki sıcaklık geçiş katmanı sesi kırdığı için, bu katmanın altındaki bir denizaltı karina sonarına neredeyse görünmez olur; çekili dizi tam olarak bu sorunu çözmek için katmanın altına iner.

Sonobuoy nedir?

Deniz karakol uçağından ya da helikopterden suya atılan, tek kullanımlık dinleme şamandırasıdır. Geri alınmadığı için sürekli ve yüksek adetli üretim gerektirir; bu da onu sektörün hacimce en büyük kalemi yapar.

Sentetik açıklıklı sonar ne yapıyor?

Aracın kendi hareketini kullanarak, fiziksel olarak sahip olmadığı kadar uzun bir dizi varmış gibi görüntü üretir. Sonuç, deniz tabanının santimetre ölçeğinde haritasıdır; mayın avlama ve deniz tabanı keşfinde kullanılır.

Türkiye sonar üretiyor mu?

Evet, iki ayrı şirketle. Meteksan Savunma karina sonarı (YAKAMOS 2020), yan dizi sonarı, AYPAS intersept pasif sonar ve akustik vektör sensörü üretiyor. ASELSAN ise HIZIR ve HIZIR-LFAS, SATS, ZOKA, ASIST ve MATESS ürünleriyle torpido karşı tedbir, çekili aktif sonar ve mayın tespiti alanlarında çalışıyor.

YAKAMOS nerede kullanılıyor?

Meteksan Savunma’nın karinaya monte sonar sistemi MİLGEM korvetlerinde 2011’den beri kullanılıyor. Yeni kuşak YAKAMOS 2020, orta frekanslı bir denizaltı savunma harbi ve engelden kaçınma sonarı olarak denizaltı, sualtı aracı, torpido ve mayın benzeri nesneleri otomatik tespit ve takip ediyor.

HIZIR-LFAS nedir?

ASELSAN’ın düşük frekanslı, değişken derinlikli aktif ve pasif çekili dizi sonar sistemi. Yüzey muharebe gemileri için uzun menzilli denizaltı savunma harbi ve gözetleme amacıyla tasarlandı.

CAPTAS ailesi neden bu kadar yaygın?

Thales’in CAPTAS ailesinden 100’den fazla sistem siparişlenmiş ya da hizmete girmiş durumda. 2025-26’da ABD Donanması’na ilk CAPTAS-4 teslim edildi ve İspanya’nın beş yeni çok görevli fırkateyni için CAPTAS-4 Compact ile BlueMaster’a dayalı entegre süit seçildi.

Sonar pazarı ne kadar yoğunlaşmış?

Pazar araştırması tahminlerine göre ilk beş şirket — Thales, RTX, Lockheed Martin, Kongsberg ve L3Harris — küresel sonar gelirinin yaklaşık yüzde 58-62’sini oluşturuyor. Bu, savunma sanayiindeki en yoğunlaşmış alt segmentlerden biri.

İnsansız sualtı araçları sonarı nasıl değiştiriyor?

Sentetik açıklıklı sonarın artık yalnızca tek bir üreticinin kendi araçlarına değil her platforma takılabilmesi, sonarı tek bir savaş gemisine bağlı sistem olmaktan çıkarıp düzinelerce küçük araca dağıtılabilen bir sensör ağına dönüştürüyor. Bu, mayın avlama ve deniz tabanı keşfinde maliyeti aşağı çekiyor.

Deniz altı kablo güvenliği sonarı ilgilendiriyor mu?

Evet. Enerji kablolarının ve veri hatlarının korunması son yıllarda ayrı bir görev alanı hâline geldi ve bu görev, deniz tabanını yüksek çözünürlükle tarayabilen sistemleri — özellikle sentetik açıklıklı sonar taşıyan insansız araçları — doğrudan ilgilendiriyor.

Kaynaklar ve yöntem

• Thales — CAPTAS ailesi — 100’den fazla siparişlenen/hizmetteki sistem
• Thales — ABD Donanması’na ilk CAPTAS-4 sonarının teslimi
• Thales — İspanya’nın beş çok görevli fırkateyni için entegre sonar süiti
• Ultra — ERAPSCO ortak girişimine AN/SSQ-125 için 71,8 milyon dolarlık sözleşme
• Ultra — MADOC yeni nesil sonobuoy sözleşmesi
• Atlas Elektronik — Hindistan Deniz Kuvvetleri’ne altı ACTAS sonar sistemi
• Atlas Elektronik — Alman F126 fırkateyni DSH donanımı
• Kongsberg Discovery (2026) — HISAS2020 ve dördüncü kuşak sentetik açıklıklı sonar
• Meteksan Savunma — Sualtı Akustik Sistemler — YAKAMOS, yan dizi, AYPAS, akustik vektör sensörü
• ASELSAN — Sualtı Akustiği ve Sonar Sistemleri — SATS, ASIST, MATESS
• ASELSAN — HIZIR-LFAS — düşük frekanslı çekili aktif sonar sistemi

Son güncelleme: 19 Eylül 2026. Bu sayfa yaşayan bir araştırmadır; yeni sözleşme ve teslimat duyurularıyla güncellenecektir. Serinin tamamı için 2026 Küresel Savunma Sanayii Raporu‘na bakabilirsiniz.