Birleşik Krallık’ın 298 milyar sterlinlik savunma planı: Rakam neyi kapsıyor?
Birleşik Krallık’ın 298 milyar sterlinlik rakamı, yeni bir paket değil: 2026-27 ile 2029-30 arasındaki dört yıl için Savunma Bakanlığı’nın (MoD) toplam bütçesi. Hükümetin 30 Haziran 2026’da yayımladığı Savunma Yatırım Planı (Defence Investment Plan, DIP) bu toplamı 297,7 milyar sterlin olarak veriyor. Bunun yalnızca 15 milyar sterlini, 2025 Harcama Gözden Geçirmesi’ne eklenen ek kaynak.
Son güncelleme: 29 Ekim 2026
298 milyar sterlin neyi kapsıyor?
GOV.UK’taki finansman açıklayıcı belgesine göre MoD bütçesi yıllara şöyle dağılıyor: 2026-27’de 68,3, 2027-28’de 73,8, 2028-29’da 76,5 ve 2029-30’da 79,1 milyar sterlin. Toplam 297,7 milyar sterlin ediyor; metin bunu 298 milyar olarak yuvarlıyor. Belge, toplamın cari harcama ve sermaye harcaması olarak kırılımını vermiyor. Fiyat tabanının (cari mi, sabit mi) belirtilmediğini de not etmek gerekir.
Ek kaynak ise ayrı bir kalem: dört yılda 15 milyar sterlin (yıllık 3,4; 3,7; 3,9 ve 4,0 milyar). Bunun 10,3 milyar sterlininin kaynağı şimdiden belli. Kalan 4,7 milyar sterlin ise 2026 Bütçesi’nde netleşecek. Belgeye göre gerçek anlamda yeni nakit 11,6 milyar sterlin.
GSYH payı ve NATO hedefleri
Resmî belge NATO tanımıyla savunma harcamasını 2026-27’de GSYH’nin yüzde 2,6’sı, 2027-28’den itibaren yüzde 2,7’si olarak gösteriyor. Hükümet yüzde 3 hedefini “bir sonraki Parlamento” için, NATO müttefikleriyle kararlaştırılan yüzde 3,5’i ise 2035 için taahhüt ediyor. Finansmanın bir sonraki harcama gözden geçirmesinde belirleneceği yazıyor. Calibre Defence’in aktardığına göre plan bu iki hedefi finanse etmiyor. 2030-2035 arası ödenekler de bilerek tahsis edilmeden bırakılmış.
Bağlam için: Haziran 2025’te NATO liderleri 2035’e kadar GSYH’nin yüzde 5’ini (yüzde 3,5 çekirdek savunma, yüzde 1,5 savunmayla bağlantılı harcama) ayırmayı kabul etmişti.
Paranın gittiği yerler
Clifford Chance ve Calibre’nin plan rakamlarına göre dört yıllık ana kalemler şöyle:
| Alan | Tutar (milyar £) |
|---|---|
| Personel ve gaziler | 78,5 |
| Nükleer caydırıcılık (Defence Nuclear Enterprise) | 63,6 |
| Hava alanı (GCAP dahil) | 27,8 |
| Savunma tesisleri | 22,7 |
| Silah ve mühimmat | 11,1 |
| Otonom sistemler ve dronlar | 5’in üzerinde |
GCAP (Japonya ve İtalya ile ortak altıncı nesil savaş uçağı programı) için 8,6 milyar sterlin ayrılmış durumda. Bu programın motor ayağı için Rolls-Royce’un 2,5 milyar sterlinlik uçak motoru programına da bakabilirsiniz.
Plan neleri kesiyor?
Plan, kaynak açığını kapatmak için kapasite de eliyor. Type 83 muhribi ve Type 32 fırkateyni iptal edildi; yerlerine insansız platformlardan oluşan “Hibrit Donanma” geliyor. Ayrıntısı için Common Combat Vessel planına ayırdığımız yazıya göz atın. Kalan Type 23 fırkateynleri 2033’e kadar hizmetten çıkacak, Wildcat keşif helikopterleri 2027’den itibaren erken emekliye ayrılacak, SKYNET 6 iptal edildi. Storm Shadow ise düşük maliyetli seyir füzelerine doğru kaydırılıyor; konuyu ayrı bir yazıda ele almıştık.
Finansman ne kadar sağlam?
Tasarruf kalemi büyük: 10,7 milyar sterlinlik verimlilik hedefi var ve bunun 8,4 milyarı “daha düşük olgunlukta” planlardan oluşuyor (Calibre). Acil durum payı MoD bütçesinin yüzde 1,2’sinden 2030’da yüzde 2’ye çıkıyor. Ulusal Denetim Ofisi (NAO) plandan önce 16,9 milyar sterlinlik bir karşılanabilirlik açığı saptamıştı (DoDs Political Intelligence özetine göre). Plan da yaklaşık bir yıl gecikmeyle yayımlandı.
SDR 2025 ile ilişkisi
DIP, 2 Haziran 2025 tarihli Stratejik Savunma Gözden Geçirmesi’ni (SDR) takip eden ve onu paraya çeviren belge. SDR “ne yapılacağını” çizdi; DIP hangi programın bütçede yer bulacağını belirliyor. GOV.UK’taki finansman belgesi SDR ile ilişkiyi ayrıca ele almıyor, bu bağ plana ilişkin değerlendirmelerden geliyor.
Türkiye ile kıyas: neden basit sıralama yok?
Hükümetin 2026 merkezi yönetim bütçesi sunumunda Cevdet Yılmaz, savunma için 1 trilyon 202 milyar lira, iç güvenlik için 953 milyar lira (toplam 2 trilyon 155 milyar lira) ödenek öngörüldüğünü açıkladı. Bu, Aralık 2025’teki teklif aşamasının rakamı. Kesinleşmiş tutar ve kapsam (MSB, Jandarma, SSB payları) burada doğrulanmadı.
İki rakamı yan yana koymak yanıltır. Biri dört yıllık sterlin toplamı, diğeri tek yıllık lira ödeneği. Kapsam tanımları farklı. Tarihe göre kur ve enflasyon farkı da büyük; bu nedenle bir dolar veya avro çevirisi yapmadık. Sağlıklı karşılaştırma için NATO’nun ortak tanımlı verilerine bakmak gerekir: NATO’nun en büyük 10 savunma bütçesi listemiz bu çerçevede hazırlandı.
Enflasyon uyarısı
Calibre’ye göre plan, 2023/24’e kıyasla gerçek değerle yüzde 27’lik artışa denk geliyor. Resmî GOV.UK belgesi fiyat tabanı belirtmediği için yıllar arası “artış” karşılaştırmalarında cari ve sabit fiyat ayrımına dikkat edin.
Sıkça sorulan sorular
Birleşik Krallık dört yılda savunmaya ne kadar harcayacak?
MoD bütçesi 2026-27’den 2029-30’a toplam 297,7 milyar sterlin (yaklaşık 298 milyar). Bunun 15 milyar sterlini, önceki Harcama Gözden Geçirmesi’ne ek.
Birleşik Krallık savunmaya GSYH’nin yüzde kaçını ayırıyor?
NATO tanımıyla 2026-27’de yüzde 2,6, 2027-28’den itibaren yüzde 2,7. Yüzde 3 hedefi bir sonraki Parlamento için, yüzde 3,5 hedefi 2035 için duruyor.
Savunma Yatırım Planı nedir?
Savunma Bakanlığı’nın hangi ekipman ve programlara ne kadar ayıracağını gösteren dört yıllık plan. 30 Haziran 2026’da yayımlandı.
Kaynaklar
- GOV.UK, The Defence Investment Plan: Funding explainer — https://www.gov.uk/government/publications/the-defence-investment-plan/the-defence-investment-plan-funding-explainer
- House of Commons Library, Defence Investment Plan: Key decisions (CBP-10935) — https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10935/
- Clifford Chance, The UK Defence Investment Plan: what to watch — https://www.cliffordchance.com/briefings/2026/07/the-uk-defence-investment-plan–what-to-watch.html
- Calibre Defence, Confirmed but not funded — https://www.calibredefence.co.uk/?p=7446
- DoDs Political Intelligence, The Defence Investment Plan: Explainer — https://www.dodspoliticalintelligence.com/resources/the-defence-investment-plan-explainer/
- Cumhurbaşkanlığı SBB, 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu — https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/12/1-2026-Yili-Merkezi-Yonetim-Butce-Kanunu.pdf
- CNBC-e, Cevdet Yılmaz 2026 bütçe sunumu — https://www.cnbce.com/son-dakika/cevdet-yilmaz-acikladi-2026-butce-buyuklugu-belli-oldu-turkiye-2026-yili-butcesi-turkiye-savunma-butcesi-turkiye-tarim-butcesi-turkiye-egitim-butcesi-2026-h18397
